Elvis de ongrijpbare leeft nu ook bij kunstenaars

Expositie 'Elvis lives!', t/m 9 juli in galerie Torch, Lauriersgracht 94, Amsterdam. Do, vr, za 14-18 uur. Manifestatie 'Elvis lives!' vanavond vanaf 21 uur in Paradiso, Amsterdam. Entree: Fl. 15.

JOLAN DOUWES

Het kunstwerk is vanaf vandaag te zien op de tentoonstelling 'Elvis lives!' in de Amsterdamse galerie Torch. Het hangt daar tussen foto's, sieraden, beelden, tekeningen en andere objecten. Ruim vijftig kunstenaars, onder wie Phil Bloom, Daan van Golden, Hugo Kaagman, Annie Sprinkle, Erwin Olaf en Henk Schiffmacher, werken aan de expositie mee.

Allemaal zeggen ze iets over het Amerikaanse popidool die leefde van 1935 tot 1977. De een pikt er zijn sex-appeal uit, de ander zijn betekenis voor de jeugd in de conservatieve jaren vijftig. Weer een ander eert hem alsof hij een religieuze martelaar is. Dead, volgens de meesten, alive and well living in Harlem, volgens een enkeling.

De bijdragen zijn fel, emotioneel, bizar en soms erotisch. Ronduit kitscherig zelfs, af en toe. Maar wel eerbiedig. Paul Smit is de enige die de draak durft te steken met de adoratie voor de eerste popster die ouders en autoriteiten in de gordijnen joeg.

Daarmee plaatst Smit de organisatoren een paar dagen voor de opening voor een groot probleem. Waar moeten ze zijn schilderij nou hangen?

“Ik ben voor een subtiele plek”, zegt Marcus Müller tegen Yvon de Witte. “Want Elvis kan heus wel tegen een stootje. Maar zijn eerlijke, zuivere bewonderaars waarschijnlijk niet. Laat ze maar niet weten dat het een zelfportret is. Want dan gaan ze Paul Smit misschien nog met een loden pijp te lijf ook.”

Zo'n vaart zal dat niet lopen, want Elvis-fans zijn in de loop der jaren heel wat gewend geraakt. Hun idool is al zo vaak afgebeeld als seriemoordenaar, Hitler of zombie. Daar kan een wateraar op zijn graf ook nog wel bij.

Dat er veel Elvis-bewonderaars naar de tentoonstelling komen, staat nu al vast. Op de gekste momenten hangen ze aan de telefoon bij galerie-houder Adriaan van der Have. Allemaal met hun hoogstpersoonlijke liefdesbetuiging aan de zanger van 'Jailhouse rock' en 'Viva Las Vegas'.

De grote schare fans wil zo snel mogelijk naar Amsterdam om te zien hoe hun held nu ook al doordringt tot de beeldende kunst.

Volgens de organisatoren is dat laatste tamelijk uniek. Elvis duikt al langer op in de literatuur, poëzie en songteksten. Zijn naam valt ook regelmatig in tv-series en films - morgenmiddag zijn er in het Amsterdamse Rialto zelfs twee produkties te zien met Elvis in een prominente bijrol: 'Mystery Train', waarin twee jonge Japanners een bedevaart maken naar diens landgoed Graceland, en 'Honeymoon in Las Vegas', waar een bruidegom in een vliegtuig terechtkomt barstensvol Elvis-klonen.

Sinds vandaag hoort pas een grote kunsttentoonstelling in die rij. De twee organisatoren snappen zelf ook niet waarom zij de internationale primeur hebben. Maar zij waren gewoon de eersten die beeldende kunstenaars vroegen naar hun persoonlijke visie op het fenomeen.

“Begin volgend jaar komt er ook een expositie in Graceland onder de titel '2 x immortal: Elvis + Marilyn'. Daarin wordt een link gelegd tussen het imago van Presley en Monroe. Onbegrijpelijk, want die twee hebben weinig met elkaar te maken,” vindt Yvon de Witte.

De organisatoren van de Amerikaanse tentoonstelling hebben wel al contact gezocht met Amsterdam. Ze willen in elk geval werk lenen van beeldend kunstenaar Henk Tas, die al eerder een Elvis-caravan inrichtte in galerie Torch en nu onder meer een collage-achtige uitnodiging maakte voor 'Elvis lives!'. Maar waarschijnlijk gaat er nog wel meer Nederlands werk naar Memphis.

Het idee om kunstenaars aan het werk te zetten ontstond ongeveer tegelijkertijd op twee plekken in Amsterdam. Yvon de Witte en Marcus Müller kenden elkaar niet, maar ze hadden allebei de kunstacademie gevolgd en waren allebei gefascineerd door Elvis Presley. De Witte heeft zelfs een literatuurstudie naar hem verricht voor haar vervolgopleiding Kunst- en cultuurwetenschappen.

Bij haar was de interesse voor de popartiest drie jaar geleden ontstaan. Ze kreeg een bandje met Elvis-nummers en merkte dat ze het elke dag draaide.

“Maar ik durfde het nog aan niemand te vertellen, want Elvis was not done. Ik heb het een hele tijd geheim gehouden tot ik een etentje gaf voor mijn verjaardag. Mijn vriend had toen geregeld dat ik allemaal Elvis-eetborden kreeg. Vanaf dat moment kon ik ervoor uitkomen dat ik fan was.”

Yvon de Witte begon met de muziek, maar Marcus Müller bij de boeken. Hij las alles wat hij te pakken kreeg over de knappe, jonge popster die eindigde als een verslaafde papzak. “Die laatste jaren in Las Vegas met zijn karate-acts, witte jumpsuit en de sjaaltjes sprak mij het meest aan. Ik wilde de tragiek van Elvis doorgronden. Maar hoe meer ik las, hoe minder ik wist.”

,Dat is 't hem juist”, zegt De Witte. “Elvis is spannend,omdat je geen grip op hem krijgt. Alles wat je over hem leest is geschreven door anderen. Je komt er dus nooit achter wie hij echt was. Dat maakt hem tot een mythe.”

Ze hebben allebei de indruk dat er op dit moment een Elvis-revival plaatsvindt. Op grotere schaal dan vroeger, zelfs. Müller: “Elvis is altijd al bewonderd of verguisd, maar die tegenstelling lijkt tegenwoordig minder scherp. Ik merk het aan mensen die vroeger een anti-houding hadden. Die begonnen altijd maar weer over zijn vetzucht of zijn pillen. Hun opmerkingen ergerden me mateloos, omdat ze niet gebaseerd waren op kennis. Maar het lijkt wel of diezelfde mensen zich nu ook meer in hem verdiepen.”

Dat kan te maken hebben met het jubileumjaar 1994: precies veertig jaar geleden bracht Elvis zijn eerste nummer uit in de Sun-studio's in Memphis. Dat leidt onvermijdelijk tot een nieuwe stroom boeken en artikelen die de nieuwsgierigheid weer moeten prikkelen. Popstation MTV doet ook mee: die gaat over een paar maanden een weekend lang een 'Tribute' uitzenden waarin popartiesten hun interpretaties van Elvis-nummers brengen.

In Paradiso is daar vanavond al een voorproefje van te zien. Na de opening van de tentoonstelling kunnen de bezoekers op een holletje naar de Weteringschans voor een manifestatie onder dezelfde titel.

Met verschillende begeleidingsbands zullen Jan Rot, Fré Spigt, Jacques Herb en andere artiesten twee of drie Elvisnummers laten horen. Dat worden pathetische zwijmelliedjes zoals 'Are you lonesome tonight?' of snelle rockabilies als 'Stuck on you'.

De avond wordt beslist geen Soundmixshow, verzekert een woordvoerder van Paradiso. De artiesten hoeven niet sensueel te schokken met hun heupen. Ook brilcream in hun haar is niet verplicht. Maar bezoekers die zich melden in een witte Las Vegas-stijl jumpsuit krijgen gratis toegang.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden