Elske ter Veld (1944-2017) was loyaal tot op het bot

Elske ter Veld in debat. Beeld Wikimedia Commons
Elske ter Veld in debat.Beeld Wikimedia Commons

Ze was, samen met haar vriendin Jeltje van Nieuwenhoven hét sociale gezicht van de PvdA in de jaren tachtig. Elske ter Veld overleed afgelopen zondag, 14 mei, op 72-jarige leeftijd.

Elske ter Veld was de schrik van Lou de Graaf, de staatssecretaris van sociale zaken in de eerste twee kabinetten-Lubbers. Minstens geëquipeerd met een even grote fenomenale hoeveelheid kennis over het ingewikkelde stelsel van sociale zekerheid als haar opponent en met een voorsprong in het debat door haar retorisch talent.

Uiteindelijk verliep haar politieke loopbaan tragisch. De vrouw met het grote hart voor mensen met een uitkering, iemand die elke uitzondering op de uitzondering kende, was uiteindelijk verantwoordelijk voor diepe ingrepen in de sociale zekerheid. Ingrepen die zij in de jaren tachtig van de vorige eeuw op het hoogtepunt van haar politieke loopbaan niet verdedigd zou hebben. De politiek is een hard bedrijf en Ter Veld heeft het aan den lijve ondervonden.

Na het mislukte tweede kabinet-Van Agt, waarin de PvdA geen voet aan de grond kreeg, begon voor de sociaal-democraten de tocht door de woestijn. Tijdens de eerste twee kabinetten-Lubbers saneerden VVD en CDA de overheidsfinanciën en hervormden het volledige stelsel van sociale zekerheid. De AOW, de WAO, de WW, de bijstand, de AAW, geen wet bleef onaangetast. Rechten werden beknot, uitkeringen gingen omlaag.

Ter Veld verzette zich er, samen met haar mede-woordvoerder Jeltje van Nieuwenhoven, heftig tegen. De stelselwijziging, zoals de stapel wetsvoorstellen genoemd werd, haalde het desondanks. Toch maakte het optreden van Ter Veld grote indruk. Van elk detail was ze op de hoogte en De Graaf werd tijdens de marathondebatten menigmaal in het nauw gedreven.

Ter Veld moest De Graaf wel als staatssecretaris opvolgen toen het CDA en de PvdA in het derde kabinet-Lubbers gingen samenwerken. Het werd een beproeving voor de oud-student van de sociale academie en voormalig welzijnswerkster.

Net als De Graaf moest ook zij saneren in de sociale zekerheid. Aanvankelijk verzette ze zich nog. Wie de WAO wil afschaffen, zal eerst mij moeten afschaffen, zei Ter Veld in het begin van haar ambtsperiode. Maar uiteindelijk bereidde zij de ingrepen in de WAO voor, die Wim Kok bijna het leiderschap van de PvdA kostte en de partij in een diepe crisis stortte.

Des te harder was de klap toen zij bij de volgende bezuiniging in de sociale zekerheid, kortingen op de bijstand voor jongeren, in conflict kwam met haar eigen PvdA-fractie.

De persconferentie waar ze haar aftreden aankondigde werd historisch. Hevig snikkend werd ze naar buiten geleid door haar vriendin Van Nieuwenhoven. It’s my party and I cry if I want to, citeerde Ter Veld het liedje uit de jaren zestig van Lesley Gore.

Loyaal tot op het bot was Ter Veld. Ondanks het ernstige conflict liet ze zich overhalen om kandidaat te staan voor de PvdA voor de Eerste Kamer. Van 1995 tot 2003 was zij senator.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden