Ella Fitzgerald 1918 - 1996

Van onze kunstredactie AMSTERDAM - Haar naam wordt in een adem genoemd met Billie Holliday en Sarah Vaughan: de Grote Drie van de jazz-vocalisten. Toch heeft het toeval gewild dat Ella Fitzgerald, die afgelopen zaterdag in haar huis in Beverly Hills op 78-jarige leeftijd overleed, in dit superieure rijtje staat.

Als jong meisje al droomde zij van een carrière op het podium, maar dat zij zangeres zou worden, nee, dat was niet haar plan. In 1934 was ze als 16-jarig meisje naar het legendarische Apollo-Theater in Harlem gegaan voor een danswedstrijd. Op van de zenuwen, iets waar ze haar hele loopbaan last van gehad heeft, kon ze geen stap verzetten. Ze werd het podium opgeduwd terwijl het orkest het in die tijd populaire wijsje 'Judy' speelde. Ze begon mee te zingen: loepzuiver en hartverwarmend. Drummer Chuck Webb was onder de indruk en nam haar op in zijn orkest. Samen componeerden zij in 1938 Ella's eerste grote platencucces 'A-Tisket, A-Tasket'. Toen Webb een jaar later overleed, nam zij de leiding van het orkest op zich.

In 1942 begon Ella Fitzgerald haar solocarrière. Als grootste invloed heeft ze altijd de blanke en klassiek geschoolde Connie Boswell genoemd, die met de Boswell Sisters ook als voorbeeld fungeerde voor de Andrew Sisters. Het samengaan van de blanke en zwarte muziekculturen - van strijkers en blazers - waarmee Boswell zo'n succes had, werd voor Fitzgerald bepalend.

Vier jaar later werd ze een van de artiesten die onder de naam 'Jazz at the Philharmonic' over de hele wereld met groot succes optraden. Ella zong liederen van Cole Porter, Gershwin, Duke Ellington en Irving Berlin, zoals 'How high the moon', 'Lady be good' en 'Tea for two'.

In de jaren zestig ontstond, op aandringen van haar toenmalige manager Norman Granz, de befaamde Songbook-reeks. Op elk van de albums in deze reeks zong ze liederen van de grote jazz-componisten. Klassiek werden in deze periode ook haar duetten met Louis Armstrong. In 'Mack the Knife' bracht ze door zijn grommende zangstijl te imiteren een ode aan Armstrong.

In Nederland was Ella Fitzgerald een graag geziene en gehoorde gast, regelmatig op het North Sea jazz Festival. Ze debuteerde in ons land in 1952, in het Scheveningse Kurhaus. In maart 1953 trad ze op in het Amsterdamse Concertgebouw, met aan de piano Oscar Peterson, tijdens een tournee van 'Jazz at the Philharmonic'. Haar status als First Lady of Jazz is ook in Nederland niet onomstreden geweest. Dat had te maken met haar repertoire-keuze, die uitgesproken breed was. Ze zong van blues tot jazz en variété-muziek. Haar specialiteit lag echter op het gebied van de jazz: het scat-zingen, waarbij ze zonder tekst maar met gedreven klanken muziek schiep. Deze techniek in de bebop-periode, tijdens concerten die ze gaf met de band van Dizzy Gillespie.

Haar laatste in ons land geplande concert ging niet door. In juli 1990 werd de zangeres wegens hartklachten opgenomen in een ziekenhuis in Den Haag, waardoor ze haar concert op het North Sea Jazz-festival moest afzeggen. Na wat rust wilde ze eigenlijk gewoon optreden maar de medici zeiden dat ze terug moest naar haar huis in Amerika. Haar laatste optreden vond plaats in februari 1993 in Carnegie Hall, New York. In datzelfde jaar moesten haar beide benen onder de knie geamputeerd worden, een gevolg van ernstige suikerziekte. Ze leeft voort als vocale legende op de in totaal 250 platen die ze maakte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden