Elke stad zijn eigen dodenherdenking

Klokluiden op de Waalsdorpervlakte bij Den Haag. (Trouw)

Bijna elke gemeente houdt vandaag een dodenherdenking. Daarnaast vinden er ook bijeenkomsten plaats met een bijzonder karakter.

In de meeste gemeenten waar vandaag de dodenherdenking wordt gehouden, beperkt het programma zich tot The Last Post, twee minuten stilte, het Wilhelmus en een kranslegging. En dat allemaal rondom acht uur in de avond. Er zijn ook plaatsen waar de herdenking een bijzonder karakter draagt.

In Amsterdam worden vandaag naast de bekende dodenherdenking op de Dam, waarbij koningin Beatrix en het kroonprinselijk paar aanwezig zijn, drie specifiekere samenkomsten ter herinnering aan de Tweede Wereldoorlog gehouden. Zo begint om 19.45 uur een herdenking bij het homomonument op de Westermarkt om homo’s en lesbo’s te gedenken die tussen 1940 en 1945 zijn omgekomen.

In het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes wordt aandacht besteed aan de Antillen in de Tweede Wereldoorlog. Om 19.30 uur begint een stille tocht vanaf de Joop Westerweelschool aan het Balboaplein. En bij het Olympisch Stadion in Amsterdam is er voor het vijfde jaar een bijeenkomst waarin de gevolgen van de oorlog voor de Nederlandse sportwereld centraal staat. Om 12.30 uur begint de herdenking bij het beeld van Prometheus op het Stadionplein. NOC*NSF-voorzitter Erica Terpstra is een van de sprekers. Om 15.00 uur legt het comité van de sportherdenking een gedenksteen bij het voormalige woonhuis van de legendarische joodse journalist Han Hollander, die op de radio wedstrijden van het Nederlands elftal versloeg. Hij stierf in 1943 in Sobibor. In het Verzetsmuseum in Amsterdam is een expositie te zien over voetbal tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Dronten bestond tijdens de Tweede Wereldoorlog nog niet. Toch heeft het Flevolandse dorp het herdenken tot kunst verheven. Bij de droogmaking van Flevoland in de jaren vijftig en zestig zijn 150 vliegtuigen aangetroffen. Een Engelse oud-piloot, die in 1975 in Nederland was, zag toevallig een foldertje van de gemeente Dronten met daarin een foto van een monument bij het gemeentehuis: een originele propeller van een Lancaster-toestel. Toen de Engelsman Dronten bezocht, nodigde de burgemeester hem uit voor de herdenking op 4 mei.

Vandaag zijn voor de 35ste keer voormalige geallieerde gevechtspiloten bij de herdenking. Jarenlang kwamen er zowel Engelsen als Canadezen naar Dronten. Nu zijn er 25 Engelse veteranen over. Zij verblijven zoals altijd een week bij gastgezinnen in de polder.

Om 15.40 uur vliegt een originele Lancaster-bommenwerper over Dronten. Om 20.02, mogelijk nog tijdens het Wilhelmus, komt een origineel Mustang-vliegtuig over, waarna vijf modernere vliegtuigen volgen.

In Nijmegen, dat aan het einde van de oorlog werd getroffen door bombardementen, worden vanaf 11.00 uur rondleidingen gehouden in de synagoge in de Nonnenstraat. Ook is er een rondwandeling georganiseerd langs joods Nijmegen. Voor scholieren en studenten wordt de film Oorlogswinter vertoond, met een inleiding van de auteur van het gelijknamige boek, Jan Terlouw.

Om 19.00 uur is er een herdenkingsdienst in de Sint-Stevenskerk. Daarna begint de stille tocht naar het Traianusplein, waar om 20.00 uur twee minuten stilte worden gehouden. Om 21.00 uur geeft het Symfonieorkest Nijmegen een gratis concert in De Vereeniging.

Burgemeester Ahmed Aboutaleb legt vandaag op maar liefst vier plekken in Rotterdam een krans. Hij begint om 11.00 uur bij het nationaal monument voor de koopvaardij aan De Boompjes en staat daar stil bij de opvarenden in de commerciële scheepvaart die tijdens de oorlog omkwamen. Vanaf 14.00 uur loopt de burgemeester in een stille tocht langs verschillende monumenten op de begraafplaats Crooswijk. Om 17.45 uur is Aboutaleb aanwezig bij het Verzetsmonument op het Kruisplein. Een uur later begint een dienst in de Laurenskerk, waarin Aboutaleb het woord neemt. Om 19.20 uur begint een stille tocht naar het Stadhuisplein. De herdenking op het Stadhuisplein begint om 19.55 uur.

Het Rotterdamse OorlogsVerzetsMuseum is op 4 en 5 mei gratis toegankelijk. Om 14.00 uur lezen kinderen van een basisschool namen voor van joden die uit Rotterdam zijn gedeporteerd. Het museum is vandaag open tot 20.30 uur.

Het zuiden van Nederland was al maanden vóór 5 mei 1945 vrij gebied. Dit zorgt voor een bijna verwarrende hoeveelheid herdenkingsdata in de Zeeuws-Vlaamse gemeente Sluis. Omdat Sluis na zware gevechten is bevrijd op 1 november 1944, is er jaarlijks in het eerste weekend van die maand een wandeltocht tussen Hoofdplaat en Knokke.

Vier jaar geleden werd voorlopig voor het laatst herdacht dat koningin Wilhelmina op 13 maart 1945 opnieuw voet in Nederland zette. Het gebeurde in het dorpje Eede, dat nu in de gemeente Sluis ligt. Of de herdenking komend jaar in maart opnieuw plaatsvindt, weet een woordvoerder van de gemeente nog niet. Vanavond zijn er herdenkingsbijeenkomsten in acht dorpskernen in de gemeente Sluis, maar niet in het dorp waar Wilhelmina over de grens kwam. Eede heeft minder dan duizend inwoners.

In Kamp Westerbork zijn behalve de dodenherdenking ’s avonds ook ’s middags activiteiten. Om 12.00 en 14.00 uur vertrekken rondleidingen door het kamp. Tussen 14.00 en 15.30 uur is er een concert van het Ricciotti Ensemble met onder andere musicalnummers. Het symfonieorkest begeleidt de Amerikaan Ken Ard, die in shows op Broadway heeft gespeeld. Om 19.15 uur begint een stille tocht over de Boulevard des Misères.

De kranslegging is bij het monument met 102.000 stenen, dat verwijst naar het aantal mensen dat uit het kamp is weggevoerd, maar niet teruggekomen. De organisatie raadt deelnemers aan de herdenking aan vroeg te komen. Het gebied rond het monument is normaal gesproken storingsvrij vanwege de nabijgelegen radiotelescoop. Alleen vanavond hebben automobilisten toestemming om door te rijden naar het monument. Helaas is de weg niet berekend op de duizenden bezoekers die de herdenking jaarlijks trekt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden