Elke stad een eigen 'panda'

Vier groene jongeren mogen zich sinds gisteren 'natuurverdubbelaar' noemen. Ze koppelden het gemis van de natuur van vroeger aan een website die over de toekomst gaat.

Ze was een huttenbouwer en een kikkervisjesvanger, en dat buitenkind is Iris de Boer uit Loenen aan de Vecht altijd gebleven. Inmiddels is ze twintig, en student aan Van Hall Larenstein, de groene hogeschool in Velp, maar het is 'buiten' waar het volgens haar nog altijd gebeurt.

Daar gebeurt in haar beleving overigens steeds minder. 'Wat zou ik graag in een tijdmachine stappen, zodat ik gewoon vijftig jaar eerder jong was geweest', schreef ze aan de jury van de prijsvraag 'Gezocht: Nederlandse Natuurverdubbelaar' die Staatsbosbeheer en het Wereld Natuur Fonds (WNF) vorig najaar uitschreven. Dan zou ze nu de veldleeuwerik het officiële begin van de lente hebben horen aankondigen. Bloemen en kruiden zouden de bermen versierd hebben, met vlinders en bijen op zoek naar het eerste nectar en stuifmeel.

"Tegenwoordig moet je echt naar die voorbodes van de lente zoeken", zegt De Boer. "Van de veldleeuweriken is nog maar vijf procent over, en tot in de berm staat het Engels raaigras. Ik heb het spektakel van de lente zoals mijn ouders en grootouders dat beschreven nooit meegemaakt, maar ik mis het!"

In dat 'missen' ligt volgens haar nu net het antwoord op de vraag hoe we in Nederland de soortenrijkdom in dertig jaar kunnen verdubbelen, want dat was de opdracht die Staatsbosbeheer en het WNF in de prijsvraag hebben geformuleerd. "Natuurlijk, de ouderen kunnen verlangen naar vroeger, maar ook jongeren - juíst jongeren - moeten beseffen wat zíj missen. Want zij zijn het die straks bepalen welke kant we opgaan met de natuur. Dieper het dal in, of weer een groot lentefeest tegemoet?"

Het ingewikkelde van de poging om mensen enthousiast voor natuur te maken, zit 'm volgens De Boer in het feit dat het begrip natuur zeer algemeen is, en biodiversiteit al helemaal. Daarbij komt dat die natuur vooral een 'ding' is dat door natuurorganisaties professioneel wordt beheerd. "Ik wil met mijn plan die natuur weer in mensenhanden leggen, en heb me daarom vooral gericht op de iconen van die natuur: de aaibare troetels. Het is toch vreemd dat we ons in Nederland wel om de tijger en reuzepanda in verre landen bekommeren, en onze eigen zoogdieren niet eens kennen?"

De Boer vertaalde daarom de strategie van het WNF naar de steden van Nederland: want juist daar woont de doelgroep én kan de natuur een boost gebruiken. Iedere stad zou één eigen actiedier moeten kiezen. Utrecht bijvoorbeeld wordt de stad van de vleermuis, Den Haag adopteert de uil, Arnhem koestert de eekhoorn en Steenwijk krijgt de otter als icoon. Basisscholen krijgen een lespakket, voortgezet onderwijs integreert het dier in de biologieles, er kan een prijsvraag worden georganiseerd en het bestuur zet de bescherming van dit ene dier op de politieke agenda. "Met de adoptie van dit ene actiedier, profiteert ook de totale leefomgeving van dat dier, met alle dier- en plantensoorten die daarin voorkomen. Net zoals dit ook met het leefgebied van de tijger en panda gebeurt."

De jury van de prijsvraag zei gisteren bij de prijsuitreiking in het hoofdkantoor van het WNF in Zeist het plan van Iris de Boer 'een absolute winnaar' te vinden, maar ze was óók gecharmeerd van de vriendengroep van Wageningse studenten die een interactief online platform instuurde. Daarop krijgen Nederlanders praktische tips om samen de natuur te 'verzestienmiljoenen'.

Deze site Natuurdoeners.nl van Merijn Biemans (31), Stefan Sand (27) en Christoph Janzing (26) vertoont grote overeenkomsten met de uitgangspunten van De Boer. "Ook wij vinden dat natuur te zeer iets van de grote beheerders is geworden", zegt Janzing. "Daarmee verspelen zij het draagvlak in de samenleving, terwijl natuurbeleving juist iets heel persoonlijks is. Met Natuurdoeners.nl willen we mensen als individu weer aanspreken. Iedereen die ideeën heeft over natuurbeheer of juist vragen, kan op onze site kennis brengen of kennis halen. Natuurbescherming: begin bij jezelf. "

Kunnen die twee winnaars hun plannen niet aanpassen zodat er één supervoorstel ontstaat, vroeg de jury zich een tijdje geleden en na rijp beraad af. Is het mogelijk Iris de Boers plan voor adoptiedieren als kern van de actie te blijven gebruiken, en het plan van het Wageningse drietal als communicatiemiddel daaromheen? "Dat kon uiteindelijk", zegt Biemans. "We kenden elkaar niet, dus dat was even wennen, maar we waren wel al van te voren enthousiast over elkaars plannen. De grootste hindernis was nog het tijdgebrek. Waar en wanneer konden we elkaar voor overleg ontmoeten?"

Toch heeft die samenwerking tot iets moois geleid, bleek gisteren tijdens de presentatie in Zeist. De site Natuurdoeners.nl is verbouwd tot een platform voor inwoners van gemeenten die een actiedier hebben gekozen. In de nieuwe opzet kunnen niet alleen steden, maar ook plattelandskernen zich omdopen tot 'dassendorp' of 'gladde-slang-gemeente'.

De site moet een spin in het web worden, zegt Janzing. "Op dit platform moeten mensen inspireren en geïnspireerd worden. Kennis moet gebundeld worden en verspreid. Nieuws en tweets over actiedieren kunnen hier worden uitgewisseld. Gemeenten maar ook individuele burgers kunnen filmpjes uploaden over de activiteiten voor hun mascotte, en instructievideo's laten zien hoe je zelf dieren kunt helpen, in park of in je eigen achtertuin."

Een prachtig project, vond de jury gisteren. Maar, vroegen de prijswinnaars zich af, wie gaat het uitvoeren?

Meer informatie over dit project is te vinden op Natuurdoeners.nl

'Dit soort jonge mensen hebben we nodig'
Prinses Irene maakte gisteren in Zeist de namen van deze Natuurverdubbelaars bekend, en overhandigde hen een cheque die staat voor een reis naar Roemenië, waar de organisatie Rewilding Europe van ontvolkte gebieden robuuste natuur probeert te maken die toeristen aantrekt.

Doel van de wedstrijd van WNF en Staatsbosbeheer is het stimuleren van een omslag in het denken over natuur. Natuur wordt vandaag de dag vaak geassocieerd met verlies en problemen, terwijl natuur juist een bron van inspiratie kan zijn. De organisaties wilden daarom young professionals in de leeftijd van 18 tot 35 jaar uitdagen om een plan in te zenden dat het aantal plant- en diersoorten in Nederland in 2030 verdubbelt.

In totaal heeft de wedstrijd 73 inzendingen opgeleverd, waaruit een shortlist is samengesteld van 15 inzendingen Daaruit eindigden deze twee inzendingen ex aequo. Volgens juryvoorzitter Johan van de Gronden, directeur van WNF, sprongen deze twee inzendingen eruit en sloten ze ook goed op elkaar aan. "We waren onder de indruk van het bevlogen pleidooi van Iris de Boer. Ze wil niet langer van ouderen de verhalen horen dat het vroeger als de lente begon één groot feest van geluiden in de natuur was. Ze wil het zelf meemaken en hoopt haar generatie wakker te schudden. Dat soort jonge mensen hebben we nodig om de natuur te verdubbelen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden