Elke nieuwsgierige lezer legt deze boeken op z'n nachtkastje

Christoph Buchwald (1951), uitgever

"Volgende week begint de Boekenweek met als thema Duitsland en dat heb ik aangegrepen om voor de lezer een panorama van dit land te schetsen aan de hand van vijfentwintig boeken. Ik ben in Duitsland geboren en getogen, ik ben opgegroeid met deze werken.

Welke boeken geven bij elkaar een goed inzicht in de geschiedenis van onze oosterburen, van hun land, hun cultuur? Bij de keuze heb ik een paar criteria gehanteerd. Zo moet het boek een levendig beeld geven van een bepaald tijdperk, en ook de tegenstrijdigheden die er in die epoche waren, goed zichtbaar maken. Literatuur gaat daarbij veel verder en dieper dan een geschiedenisboek met alleen maar feiten; literaire boeken zijn, net als films en schilderijen, het ware geheugen van de tijd. Onze hele historische beeldvorming, onze beelden van het verleden komen vooral uit de kunsten.

Bovendien moet het boek adequaat vertaald zijn in het Nederlands, en bij voorkeur ook in een recente vertaling verkrijgbaar zijn. Want vertalingen verouderen heel snel. Dat zie je bijvoorbeeld aan uitdrukkingen die in de tijd dat het boek verscheen misschien wel in de mode waren, maar die geen mens op dit moment zou gebruiken. Tot mijn verbazing ontdekte ik dat sommige auteurs helemaal niet vertaald zijn in het Nederlands, Uwe Johnson bijvoorbeeld, een groot schrijver en chroniqueur van zijn tijd. Een vertaald boek van hem had ik zeker op de lijst gezet.

En ten slotte moet het boek natuurlijk leesplezier geven, misschien is dat nog wel het belangrijkste criterium. Een boek dat je niet onmiddellijk naar binnen sleept in het verhaal, dat is niet zo interessant.

Zo ben ik bij elkaar tot 25 boeken gekomen, van ruwweg 1900 tot nu, werken die elke nieuwsgierige Nederlander bij wijze van spreken op z'n nachtkastje zou moeten willen hebben, 25 meesterwerken van 24 schrijvers: Hans Fallada komt er twee keer in voor.

De keuze was niet makkelijk, de Duitse literatuur is zo rijk en heeft zo'n lange traditie, er is zo ontzettend veel verschenen en ook in het Nederlands vertaald. Met pijn in het hart heb ik heel bekende titels moeten afvoeren ten gunste van een vergelijkbaar boek dat nóg indringender is. Het is een persoonlijke lijst, puur subjectief. Elke keus is natuurlijk omstreden, die van mij ook.

Een paar boeken heb ik moeten herlezen omdat het te lang geleden was dat ik ze voor het laatst onder ogen kreeg. 'Doctor Faustus' van Thomas Mann bijvoorbeeld, en 'De blikken trommel' van Günter Grass. Dat laatste boek ken ik nog uit m'n schooltijd, meer dan veertig jaar terug. Ik was helemaal vergeten hoe rijk aan inzichten in ons bestaan deze roman is. Dus wantrouw je geheugen.

Op de lijst staan boeken die zelfs iemand die veel Duitse literatuur heeft gelezen, mogelijkerwijs niet kent, althans: dat hoop ik, want ik wil de lezer natuurlijk graag met een paar titels verrassen. Neem 'Het eiland van het tweede gezicht' van Albert Vigoleis Thelen. Ik ben jaloers op iedereen die dit magistrale werk, een van de grootste en meest uitzonderlijke Europese romans van de twintigste eeuw, nog mag lezen.

Ik heb mijn bundel in vier weken geschreven. Dat is kort, maar het zijn niet allemaal eigen teksten. Ik heb veel materiaal gekregen van de Nederlandse uitgevers van de 25 boeken. Vaak vond ik in de edities die in mijn boekenkast staan nog de recensies die ik destijds had uitgeknipt. Ik heb ze met verbazing gelezen: hoe anders keek men toen naar literatuur!

Het omgekeerde zou ook kunnen: 25 Nederlandse boeken die in het Duits zijn vertaald en die een goed beeld geven van Nederland. Dat lijkt me een heel goed idee!"

Christoph Buchwald: Gute Nacht, Freunde. Duitsland in vijfentwintig boeken. Cossee; 192 blz. euro 5

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden