Elke leerling een milieuheld

Acteurs van de Milieubende vallen klassen binnen met de vraag: Wie heeft er weleens van milieu gehoord? 'Duurzaamheid moet leuk zijn.'

De groen is op.' Bijna iedereen wil groen vanmiddag en daar hadden beeldend kunstenaars Sander Olaf en Freya van Maasdijk niet op gerekend. Op uitnodiging van Milieudienst IJmond begeleiden zij groep 8 van basisschool De Zevenhoeven uit Heemskerk bij het pimpen van een vijftal gemeenteprullenbakken. De kinderen wonnen deze eervolle bezigheid in de duurzame-ideeënwedstrijd van De Milieubende. Het is leuker om afval in grappige, opvallende bakken te gooien, bedachten Quinty, Yilliël, Noa en Kelly. Als beloning voor dit idee mag de hele klas het plan uitvoeren, met professionele begeleiders.

Leerlingen van basisschool 't Kraaienest in Beverwijk krijgen een workshop waarin ze hun eigen etiketten voor shampooflessen gaan ontwerpen en Het Kompas in IJmuiden plant een appelboom op het schoolplein. Deze acties vormen de finale van de reeks educatieve voorstellingen en de ideeënprijsvraag die De Milieubende afgelopen najaar verzorgde in de regio IJmond. Het gezelschap, ruim vijf jaar geleden opgericht door duurzaamheidsboegbeeld Maurits Groen, bestaat uit zes acteurs die in wisselende duo's per half jaar veertig tot vijftig basisscholen 'overvallen'. Zonder dat de leerlingen weten wat ze boven het hoofd hangt, vallen de acteurs de les binnen en spelen een voorstelling van zo'n veertig minuten, met als openingszin: "Pap, mam, de wereld is vergaan!" Als de klas flink is wakker geschud, volgt een workshop van anderhalf uur, waarin de kinderen leren hoe ze in vijf stappen een Milieuheld kunnen worden.

"En? Weten jullie het nog, de vijf stappen?" Art-Jan de Vries, Milieubende-acteur van het eerste uur, vroeg het enkele weken geleden terug nog in de Beverwijkse raadszaal, waar de drie groepen zeven en acht bijeen waren voor de prijsuitreiking. Dat bleek nog helemaal niet mee te vallen. Wat was de eerste stap ook alweer? "Ideeën bedenken!", riep een leerling. "Het milieu redden!" Een jongen stond op, bracht zijn vuist naar zijn hart en daarna in een triomfantelijke beweging boven zijn hoofd. "Viva yo!" riep hij. "Nee joh! Jullie gaan te snel! Weten jullie het echt niet meer?" vroeg de acteur. Zelfkennis, zelfvertrouwen, doorzettingsvermogen, samenwerken en actie. Dat zijn volgens de Milieubende de ingrediënten voor de wording tot Milieuheld. Bij die jonge helden zelf waren vooral de bijbehorende kreten en gebaren ('Viva yo!', vrij vertaald: 'applaus voor jezelf!') blijven hangen.

Behapbaar maken

"Ik vind dat niet erg", zegt De Vries stellig. "Het gaat ons erom dat het thema blijft hangen, dat er wat duurzaamheidsbewustzijn ontstaat. Dat stappenplan is maar een kapstok waar we onze workshop aan ophangen." Want hoe doe je dat? Kinderen vertellen over angstaanjagende en overrompelende zaken als klimaatverandering, zonder ze bang te maken? De Vries: "We maken het behapbaar met voorbeelden die ze kunnen begrijpen. Vaak beginnen we met de vraag: 'Wie heeft er weleens van milieu gehoord?' Dan krijg je dertig vingers en zelfverzekerde gezichten. Als je vervolgens vraagt wie kan uitleggen wat milieu precies ís, dan wordt het al een stuk lastiger. We helpen ze een beetje en dan komen we er samen op uit dat het milieu je leefomgeving is. Het klaslokaal is dus ook milieu. 'En als we onszelf hier nu opsluiten met z'n allen, en we zetten de verwarming lekker hoog en we gaan de hele dag scheten zitten laten... is het hier dan om vijf uur nog gezellig?' Ja duh, niet dus. 'Is het klaslokaal dan vergaan?' Nee, dat nou ook weer niet. 'Nou, de aarde lijkt nu een beetje op dat klaslokaal.'"

De Milieubende wil de kinderen een flinke boost geven, zodat ze er na afloop van de workshop vast van overtuigd zijn dat ze de wereld een beetje beter kunnen maken. De acteurs laten een werkboek achter met de uitdaging om dat vol te schrijven. Tekenen en plakken met milieuvriendelijke ideeën. De makers van de drie winnende werkboeken in de regio IJmond zien hun plannen inmiddels beloond met de uitvoering ervan.

"Het mooie is, dat je het bewustzijn van die kinderen gewoon zíet groeien", zegt De Vries. "Ik vind dat soms ontroerend. Toen we aan het begin van onze workshop in de klas vroegen wie er weleens lang onder de douche stond, boden ze tegen elkaar op: 'Ik weleens een kwartier', 'Een half uur', 'Anderhalf uur.' Hahaha, stoer! "Dat vond ik ook altijd heel stoer", zeg ik dan. "Totdat ik hoorde dat dat onwijs veel water en energie kost. Wist je dat er per minuut ongeveer veertien liter water door het afvoerputje spoelt? Dat zijn dus veertien literflessen vol, hè? Per minuut!" Dan zie je die kinderen nadenken. Toen ik diezelfde vraag stelde tijdens de prijsuitreiking, zag je dat het juist stoer was om zo kort mogelijk te douchen."

"Duurzaamheid moet léuk zijn", onderstreept Art-Jan de Vries. "Wij leggen kinderen uit wat er aan de hand is met het milieu en het klimaat, maar zonder dat de moed ze in de schoenen zinkt. Ze moeten zin krijgen om er wat aan te dóen." Dat lijkt in elk geval gelukt. Als de deur naar de ruimte op de gemeentewerf opengaat, rennen de groepjes direct naar 'hun' vuilnisbak, ontwerpschetsen in de hand. Kunstenaars Olaf en Van Maasdijk komen niet eens toe aan hun inleidende praatje, dat moet inspireren. "Ze weten allemaal al precies wat ze gaan maken." Eén prullenbak wordt zwart met fel gekleurde letters: 'Papier hier'. De rest wordt groen, met monstertanden, Pluto of gras en bomen. Groen is tenslotte de kleur van milieuhelden.

De Milieubende geeft haar workshops aan basisschoolleerlingen uit groep 7 en 8. Meer informatie is te vinden op www.milieubende.nl

'Wij leggen kinderen uit wat er aan de hand is met het milieu en het klimaat zonder dat de moed ze in de schoenen zinkt'

Leerlingen van basisschool De Zevenhoeven uit Heemskerk versieren prullenbakken.

'De aarde lijkt een beetje op een klaslokaal waarin de verwarming hoog staat en iedereen de hele dag scheten laat'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden