Elke hond een eigen specialisme

Beagle Cliff kan de ziekenhuisbacterie Clostridium Difficile opsporenBeeld ANP

Geldhond Kassa speurt miljoenen op voor de politie, BacterieBeagle Cliff speurt zeer besmettelijke bacteriën op en hulphond Wessel kan de arm van zijn bazin weer terug in de kom duwen. Het is maar een kleine selectie van het groeiend aantal specialismen waartoe honden worden opgeleid.

De mogelijkheden om speurhonden in te zetten worden in Nederland nog te vaak onderschat, vindt Hotsche Luik, gespecialiseerd in speurhonden en geurdetectie-onderzoek. "In landen als de Verenigde Staten, Engeland en Oostenrijk kun je zonder nieuwsgierige vragen met een hypohond over straat. Zo'n hond kan suikerpatiënten waarschuwen voor een snel dalende suikerspiegel. In Nederland kent men deze hulphonden niet."

Nederland kent maar weinig opleidingen voor medische speurhonden. De afgelopen jaren zijn er weliswaar honden getraind in het opsporen van prostaat-, long- en huidkanker. Maar veel van die opleidingen staan nog in de kinderschoenen, zegt Luik.

Cliff
Haar tweejarige Beagle Cliff bezorgde Luik eind vorig jaar een wereldprimeur. Cliff kan de ziekenhuisbacterie Clostridium Difficile opsporen. Lopend langs de ziekenhuisbedden snuffelt hij rond. Als hij naast een bed gaat zitten, is het bingo. Het helpt ziekenhuizen patiënten die met de bacterie zijn geïnfecteerd sneller te behandelen en een bacterie-uitbraak tegen te gaan. Cliff is de enige hond ter wereld die dit kunstje kan.

Luik leidde Cliff in het opleidingscentrum Bultersmekke op tot speurhond. Ze wist de geur van de ziekenhuisbacterie op te vangen. De training aan Cliff om de geur te herkennen en op te speuren, duurde zo'n twee jaar. "En dan ben je er dagelijks flink mee aan de slag. De training kost veel geld, maar ons doel is niet om er veel geld mee te verdienen. Soms moet je in het kader van de wetenschap offers brengen", vindt Luik.

In landen als Engeland en de VS komt de bacterie vaker voor dan in Nederland. Beide landen hebben al om Cliff gevraagd. Luik springt niet direct in het vliegtuig, want ze is zuinig op haar Beagle. "We letten bij die verzoeken erg op Cliff, als hij het aankan doen we het. Maar zijn conditie is het belangrijkst. Hij moet er niet onder lijden."

Wie met Clostridium Difficile in zijn buik over straat loopt wordt niet door de hond gedetecteerd. "Artsen beginnen ook niet zomaar op straat met een consult", zegt Luik. "De hond is zo afgericht dat hij dat ook niet doet. Hij speurt alleen in ziekenhuizen."

Lijkgeur
Ook het Korps Landelijke Politie Diensten (KLPD) leidt honden op. Het korps heeft zo'n honderd gespecialiseerde reukhonden, elk met z'n eigen specialisme. Geldhond Kassa - zo heet hij echt - kan geld ruiken en speurde al miljoenen euro's op. "De laatste ontwikkeling in de hondenschool is een opleiding om een lichaam dat nog geen 48 uur onder water ligt, op te sporen. Dat lukte altijd pas ná 48 uur, omdat een lichaam dan pas een lijkgeur gaat verspreiden", vertelt KLPD-woordvoerder Ed Kraszewski.

De honden in dienst van de politie zijn meestal Duitse of Mechelse herders. Die hebben het juiste karakter voor veel speurtaken, zegt het KLPD. "Maar ook andere honden kunnen worden opgeleid en ingezet. We hebben ook kleine speurhondjes, die zijn handig voor in de kleine gaatjes. Als je bij een wedstrijd van Feyenoord een speurhond wil inzetten, moet je natuurlijk niet met een poedel aankomen."

Laboranten van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) zijn dol op de KLPD-speurhonden, zegt Kraszewski. "Vooral de speurders die de oorzaken van branden opsporen. De hond ruikt in de resten van het pand of er met benzine of een andere brandbare stof brand is gesticht. Ze hebben het altijd goed. Het NFI werkt daarom het liefst met monsters die door de speurhonden zijn gevonden."

Het KLPD werkt ook met bloedhonden, die er in gespecialiseerd zijn lichamen terug te vinden die geen lijkgeur meer afgeven. Met die bloedhonden werden bijvoorbeeld in Den Haag in 2004 twee mensen teruggevonden die waren ingemetseld in een pand. Ondanks de nieuwe tegeltjes en het vele cement, roken de honden de lichamen toch.

Stichting Hulphond
Maar de meeste honden in Nederland worden opgeleid door de Stichting Hulphond. Die opleiding is gericht op algemene dagelijkse handelingen voor mensen met een handicap en leert honden bijvoorbeeld een koelkast te openen of een jas aan te trekken. Dat is een kostbare aangelegenheid: een hulphond kost, van nest tot pensioen, zo'n 43.000 euro.

De Stichting Hulphond geeft ook trainingen aan particulieren met een eigen hond. Na een lange cursus (à 2400 euro) mogen de trouwe viervoeters zich officieel hulphond noemen. "Maar er wordt bij de aanmelding scherp gelet op de hond en het baasje", zegt Suzanne Haverkamp van Stichting Hulphond. "Er moet een goede band zijn en ook moeten ze alle twee sterk genoeg zijn om de training door te komen. De hond moet goede heupen hebben zodat hij het werk lang kan volhouden."

Ook de 'troosthond' wordt steeds populairder. In Amerika, Zwitserland en Oostenrijk is zo'n hond als steunmaatje al een bekend begrip. In het Amerikaanse plaatsje Newtown, waar twintig jonge kinderen en zes volwassenen op een school werden doodgeschoten, worden ook troosthonden gebruikt.

Ze sporen geld op, ontdekken bacteriën, helpen gehandicapten of bieden troost. In Nederland staan veel opleidingen in de kinderschoenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden