Elke Hoge Vertegenwoordiger belooft dat hij de laatste is

Deze week begint de Duitser Christian Schwarz-Schilling als Hoge Vertegenwoordiger in Bosnië. Het is de bedoeling dat hij de laatste is. Maar zijn voorganger Ashdown had dat vaste voornemen ook al.

“Mijn taak is, mezelf overbodig maken.“ Paddy Ashdown had grote plannen toen hij in mei 2002 een van zijn eerste toespraken hield als Hoge Vertegenwoordiger van de Internationale Gemeenschap. Hij zou van Bosnië een stabiele, goed functionerende staat maken, die buitenlandse bemoeienis in de vorm van een almachtige opperbaas niet meer nodig had.

Vandaag treedt een nieuwe 'HV' aan, de vijfde sinds het Akkoord van Dayton in 1995 een eind maakte aan de oorlog tussen Kroaten, Serviërs en moslims. Eind vorig jaar wees de Peace Implementation Council, een groep van 55 landen en internationale organisaties die bij de vrede in Bosnië betrokken zijn, de Duitser Christian Schwarz-Schilling als opvolger van de Brit Ashdown aan. Bosnië, aldus de PIC, is nog niet in staat zichzelf te besturen.

Zijn de Bosniërs echt nog zo onvolwassen? “Je wordt soms gek van het onverantwoordelijke gedrag van Bosnische politici“, beaamt Gerald Knaus, directeur van het European Stability Initiative, een gerenommeerde denktank in Berlijn die zich met Zuidoost-Europa bezighoudt, “maar het probleem is dat dat gedrag door de HV in de hand wordt gewerkt.“ In de loop der jaren heeft de HV steeds meer macht gekregen en naar zich toegetrokken. “Juist Ashdown spande de kroon. Hij heeft allerlei nieuwe instituties in het leven geroepen, tientallen politici en ambtenaren ontslagen, soms zonder duidelijk motivatie en in ieder geval zonder mogelijkheid tot beroep.“

Dat wekt niet alleen een merkwaardige indruk van de werking van de democratie, die het Westen Bosnië zo nadrukkelijk wil bijbrengen. “Het werkt inertie in de hand. Mensen die iets anders willen dan de HV, houden hun mond, omdat ze weten dat hun acties toch geen zin hebben. Tegelijkertijd kunnen politici moeilijke beslissingen ontlopen omdat ze weten dat het uiteindelijk toch de HV is die de knopen doorhakt.“

Wil Schwarz-Schilling inderdaad de geschiedenis ingaan als de laatste 'baas van Bosnië', dan zal hij zowel de internationale gemeenschap als de Bosniërs zelf ervan moeten overtuigen dat het land best op eigen benen kan staan, aldus Knaus. “In feite moet hij duidelijk maken dat Bosnië niet zo'n bijzonder geval meer is.“

Bosnië anno 2006 is vooral een land in overgang, met grote sociaal-economische problemen. Anders dan pakweg een decennium geleden echter wordt het bestaan van de Bosnische staat niet meer betwist, noch door de buren, noch door eigen inwoners. “Kijk hoe snel de demilitarisering van Bosnië is gegaan. Vorig jaar werd zonder veel morren besloten om de legers van Srpska en de moslim-Kroatische federatie (de twee entiteiten van Bosnië) samen te voegen. Dat kon in feite zo makkelijk omdat die legers nauwelijks meer iets voorstelden“, aldus Knaus.

Maar de internationale gemeenschap moet de handen niet van het land aftrekken, benadrukt de econoom. “Niemand is er bij gebaat als het land in een vergaand isolement vervalt.“ De EU heeft een eerste stap gedaan door te gaan praten over een nauwere verbintenis met het Balkanland. “Hulp blijft geboden, maar dat is wat anders dan een dictaat“.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden