'Elke film heeft een politieke boodschap'

De Amerikaanse actrice Susan Sarandon staat bekend om haar karakterrollen. En om haar uitgesproken meningen. Trouw sprak Sarandon over Obama, Hollywood en over vrouwelijke regisseurs.

Hollywoodactrice Susan Sarandon was een paar dagen in de hoofdstad. Op uitnodiging van de Amsterdam Film Week woonde ze de première bij van de grootschalige boekverfilming 'Cloud Atlas' waarin ze - zoals de meeste acteurs - meerdere rollen speelt. Ook dook ze de Museumnacht in. In De Nieuwe Kerk keek ze naar een oude vampierfilm met nieuwe muziek. Logisch dat de politiek uitgesproken actrice het op de dag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen ook even over Obama wilde hebben, en de zaken die hoog op de prioriteitenlijst zouden moeten staan.

"Als het aan mij ligt, gaan we zo snel mogelijk weg uit Afghanistan", zegt Sarandon, "en stoppen we daar met geld uitgeven, en het verspillen van levens. Ik heb een behoorlijke lijst met voorkeuren, hoor", waarschuwt de 66-jarige actrice, die vanuit haar kamer in het Conservatorium Hotel recht op het Stedelijk Museum kijkt.

"Ik denk aan educatie en aan kleine bedrijven. Obama heeft lang niet alle beloften waargemaakt, dus ik zou blij zijn als er nog eens naar wat toezeggingen zou worden gekeken. Het lijkt me een goed idee om het presidentschap te verlengen naar vijf jaar, zodat politici niet de helft van hun termijn bezig zijn met de volgende verkiezing. En ik zou graag zien dat de beslissing van het Hooggerechtshof uit 2010, dat vakbonden onbeperkt geld mogen uitgeven om politici te steunen in campagnes, aan de kant wordt geschoven door een nieuwe uitspraak van het Hof."

Die financiële hervormingen zouden wat Sarandon betreft hoog op de lijst moeten staan. De New Yorkse actrice, die zich tijdens haar 40-jarige carrière ontwikkelde tot een van de bekendste Amerikaanse strijdsters voor mensenrechten, en rustig op een sinaasappelkistje in Central Park gaat staan, praat begeesterd. Haar lange krullen zijn nog even rood als twintig jaar geleden, toen ze samen met Geena Davis de feministische roadmovie 'Thelma & Louise' maakte.

Sarandon was de overwerkte serveerster; Davis de verveelde huisvrouw. Samen stapten ze in een Thunderbird Convertible, zo'n grote Amerikaanse slee met open dak uit de jaren zestig. Het weekendje vissen van de twee vrouwen liep iets anders dan gedacht. Onderweg werd een poging tot aanranding resoluut afgestraft door de dames. Een woeste vlucht naar Mexico volgde. Wapperende haren. Opstuivend woestijnzand. Een pistool in de kontzak. Harvey Keitel en Brad Pitt schikten zich in bijrollen. De film werd een Amerikaanse klassieker.

Eerder al, in de jaren tachtig, sloeg Sarandon al eens een rol af, vanwege het geweld tegen vrouwen. "Veel films die in de jaren tachtig werden gemaakt, zouden nu niet meer gemaakt kunnen worden", licht de actrice toe. "Er is veel veranderd. Hollywoodstudio's zijn nu in handen van corporaties. Als ze een film gaan 'casten', dus op zoek gaan naar geschikte acteurs, kijken ze hoeveel 'hits' je hebt op Twitter (zie kader). Het gaat nu veel meer over 'package-deals'. Het is een groot verschil met de jaren zeventig, toen ik begon met acteren. Ik heb wel altijd geprobeerd films te maken waar ik over kan praten, en waar ik me achteraf niet slecht over hoef te voelen."

"Ik denk dat films stereotypen versterken of uitdagen", vervolgt Sarandon, "of het nu over racisme, seksisme of ouderdom gaat. Films die stereotypen uitdagen, worden over het algemeen gezien als politieke films, maar ik denk dat alle films politiek zijn." Het gaat volgens Sarandon niet alleen om een serieuze film als 'Dead Man Walking', in 1995 geregisseerd door haar voormalige levenspartner Tim Robbins. Sarandon speelde tegenover Sean Penn de Oscarwinnende rol van de non, Sister Helen Prejean, die een ter dood veroordeelde man op 'death row' begeleidt. 'Dead Man Walking' stelde de doodstraf ter discussie.

"Maar vaak is het niet zo duidelijk", zegt Sarandon. "Neem een komedie als 'The Nutty Professor' met Eddie Murphy. Daarin wordt het meisje aangespoord om met 'the big guy' te gaan. Je stimuleert toeschouwers dus om zich te identificeren met de vernedering van dat karakter. Het is een komedie, heel onderhoudend, maar ook heel politiek. Elke film heeft een boodschap. We nemen sommige boodschappen over racisme, seksisme en ouderdom misschien niet zo serieus. Het zou te maken kunnen hebben met het etiket van onschuldig vermaak. Maar als ik een script onder ogen krijg, let ik altijd goed op de onderstromen. Wat wil een regisseur precies vertellen? Soms is het duidelijk waar het over gaat. Neem de verfilming van 'To Kill a Mocking Bird', dat gaat over racisme in het zuiden van de VS, en een advocaat die het opneemt voor een ten onrechte van verkrachting beschuldigde zwarte man.

"Hetzelfde geldt voor de verfilming van 'Cloud Atlas', je weet waar het boek van de Engelse schrijver David Mitchell voor staat." Sarandon wil wel een poging wagen om de 500 pagina's tellende roman en de drie uur durende verfilming te duiden: "Het gaat over de macht die individuen, groepen en hele naties over elkaar willen uitoefenen. Het goede dat het kwade moet zien te overwinnen - door de eeuwen heen. Het idee dat alles verbonden is. Een complex en veellagig verhaal dat je het best kunt ondergaan als een 'flow'"

De rol die Sarandon in 'Cloud Atlas' speelt, is relatief klein. Maar of het voor haar interessanter zou zijn als er meer vrouwelijke scenaristen en regisseurs zouden opstaan, betwijfelt ze. "Ik ben twee keer geregisseerd door een vrouw, en dat waren twee nare ervaringen, echt heel teleurstellend. Terwijl ik terugkijk op prima samenwerkingen met regisseurs als Wayne Wang en Luis Mandoki. In Wangs 'Anywhere But Here' speelde ik de moeder van Natalie Portman in een heerlijk moeder-dochter drama. In Mandoki's 'White Palace' stond ik tegenover James Spader, in een interessant verhaal over de rol die leeftijd en sociale status spelen in een relatie. Geweldig vond ik ook de rol in 'Bull Durham' van Ron Shelton. Te midden van alle honkballers speelde ik een bevrijde vrouw die slim en sexy was en daar niet voor hoefde te sterven. Annie was een soort honkbalgroupie, maar dan op een geestige manier, met goede dialogen, en dat is dus een film geschreven en geregisseerd door een man."

In principe juicht Sarandon het wel toe als er meer verhalen geproduceerd zouden worden door vrouwen, over vrouwen. Films met een vrouwelijk perspectief, en films over vrouwen van een bepaalde leeftijd, of met rolmodellen voor meisjes. "Want nu ik eindelijk niet meer rekening hoef te houden met de schoolschema's van mijn drie kinderen, krijg ik vooral kleine rolletjes aangeboden. Ik ben een 'character-actress', en er worden niet veel hoofdrollen voor vrouwen van mijn leeftijd geschreven. Meryl Streep pikt de meeste in. Dus ik juich het toe als er meer dragende vrouwenrollen zouden komen, maar uit ervaring weet ik dat een vrouw in de regiestoel, of een vrouwelijke 'executive', geen garantie is voor succes. Hetzelfde vind ik trouwens van vrouwen in de politiek. Misschien komt het wel omdat ik meer van ze verwacht. Als het dan tegenvalt, is de teleurstelling extra groot."

Er worden volgens Sarandon nog steeds interessante verhalen verteld in Hollywood. Ze wijst op Paul Thomas Anderson, regisseur van 'Magnolia', 'There Will Be Blood' en het binnenkort te verschijnen 'The Master'. En ze ziet veel jonge, opkomende regisseurs die goedkopere methodes gebruiken om films te maken, zoals Benh Zeitlin die 'Beasts of the Southern Wild' buiten de grote studio's om maakte. 'Cloud Atlas' heet met een budget van circa 100 miljoen dollar de duurste onafhankelijke productie ooit.

Het grootste probleem is volgens Sarandon de distributie van films. Ze komt terug op de corporaties die in Amerika alles bezitten, ook het distributiesysteem. "Wat met de muziekbusiness gebeurde, zie je nu met de filmbusiness gebeuren: de boel valt uit elkaar. Behalve als het om de grote knallers gaat, en dat is waarschijnlijk ook de reden waarom ze worden gemaakt. Megaproducties die vanuit Hollywood naar het buitenland worden verscheept, om daar geld op te brengen. Grote gewelddadige films verkopen het best. Geweld om het geweld."

Sarandon, een mooie, elegante verschijning in wijnkleurige laarsjes, is op stoom. Het is een 'tough cookie' zoals ze tekeer gaat tegen 'corporate America'. Sarandon: "Als Rupert Murdoch televisie, radio en kranten kan bezitten, wat kunnen journalisten dan nog uithalen? Het nieuws herhaalt zich continu, in een 'loop'. Er is in Amerika geen 'in-depth journalism' meer. Je hebt niets dat de status quo uitdaagt. Ook Fox, zogenaamd links, levert alleen maar mainstream informatie. En The New York Times heeft natuurlijk de Irak-oorlog verkocht. Het was indertijd niets anders dan 'stars & stripes and let's go to war!'. Niemand die vragen stelde. En dat had natuurlijk een reden. Dat was niet voor niets. Het koffiekopje waar Sarandon tot nu toe steeds langs scheerde, gaat alsnog om.

'Cloud Atlas' (gebaseerd op het gelijknamige boek van de Britse schrijver David Mitchell), geregisseerd door Tom Tykwer en Andy en Lana (voorheen Larry) Wachowski, draait vanaf 29 november in de bioscoop. De Amsterdam Film Week duurt nog tot en met zondag.

Ping Pong Club
Sarandon zit sinds juni op Twitter en heeft ruim 18.000 volgers. Ze twittert over de Ping Pong Club, die ze samen met haar dertig jaar jongere geliefde heeft, en haar bioscoop- en museumbezoek. De boekverfilming 'Life of Pi' noemt ze 'magical'; het Guggenheim in Bilbao 'spectacular'. Maar interessanter is de Twitter-account van haar hondje, Penny Lane. Die twittert na de herverkiezing van Obama: 'Een triomf voor het recht van iedereen om te trouwen, het verstandig gebruik van marihuana en een toekomst zonder oorlog. De stem van het volk telt nog steeds'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden