Elke dag weer Japan tergen

China benut iedere kans om Tokio te confronteren met het inktzwarte oorlogsverleden

PEKING - De Chinese overheid pakt uit met twee nieuwe nationale feestdagen ter herinnering aan de oorlog met Japan. De eerste vrije dag herdenkt de Japanse capitulatie, die een einde maakte aan de Tweede Wereldoorlog, de tweede valt op de beladen datum van 13 december. Toen begonnen Japanse troepen in 1937 in de Zuid-Chinese stad Nanjing - destijds de Chinese hoofdstad - aan een slachting waarbij tussen de 200.000 en de 300.000 mensen werden vermoord.

Geen dag gaat voorbij zonder nieuwe Chinese initiatieven die het inktzwarte Japanse oorlogsverleden in de kijker spelen. China wil zo de Japanse nationalisten die de oorlogsmisdaden witwassen bestrijden. Eind vorig jaar bezocht de Japanse premier Abe tot woede van Peking de Yasukuni-tempel. Daar worden gevallenen uit de oorlog, onder wie oorlogsmisdadigers, herdacht.

Abe is niet vies van een beetje nationalisme, maar China houdt er onder het motto 'de Grootse Verjonging van de Natie' ook een stevige nationalistische agenda op na. Peking voerde onlangs een identificatiezone ter verdediging van het luchtruim in. Die actie was uitdrukkelijk tegen Japan gericht.

Zo komen de buurlanden steeds vijandiger tegenover elkaar te staan, vooral bij het steeds weer oplaaiende conflict over een eilandengroep waar beide aanspraak op maken. De kans op militaire conflicten door een aanvaring tussen de Japanse en Chinese marine en vissersvloten rond die eilanden is groot.

China laat geen gelegenheid onbenut het oorlogsverleden te gebruiken om de wereld te overtuigen van de slechte bedoelingen van de regering-Abe. Voor de nieuw in te voeren feestdagen wordt volgende week een wetsontwerp in het nationale parlement besproken.

Gisteren werd ook bekend dat de Pekingse rechtbank een zaak heeft aanvaard van 37 Chinezen die tijdens de oorlog in Japan dwangarbeid moesten verrichtten bij Mitsubishi en een ander Japans bedrijf. Ze eisen smartegeld en paginagrote advertenties in Japanse kranten waarin de bedrijven excuses aanbieden aan de vele duizenden Chinese dwangarbeiders. Bij Japanse rechtbanken kregen Chinese oorlogsslachtoffers tot dusver altijd nul op rekest omdat herstelbetalingen in 1972, toen Peking en Tokio de diplomatieke betrekkingen herstelden, met een enkele pennestreek zijn geregeld.

Volgens Peking toont Japan niet genoeg berouw voor de wandaden in de Tweede Wereldoorlog. Weliswaar heeft premier Tomiichi Murayama in 1995 uitgebreid excuses aangeboden, de oprechte intentie daarvan wordt regelmatig overschaduwd door conservatieve Japanse politici, die het oorlogsverleden bagatelliseren. Voor de Chinese president Xi Jinping is een bezoek aan Duitsland volgende maand dan ook een uitgelezen gelegenheid Japan in het openbaar aan te spreken op de oorlog. Peking gebruikt Duitsland graag om Japan verwijten over de omgang met de geschiedenis te maken, en daar zou het Holocaust-monument in Berlijn een prima decor voor zijn.

Toen Duitsland dat onmiddellijk weigerde, wilden de Chinezen naar de Neue Wache, gebruikt ter herdenking van de gevallenen, oorlogscriminelen echter uitgezonderd. Of dat ervan komt, is onduidelijk. Duitsland vindt het niet prettig dat Peking continu hamert op het pijnlijke oorlogsverleden, en voelt al helemaal niets voor een officieel Chinees bezoek dat gedomineerd wordt door de spanningen tussen Peking en Tokio.

Verkrachting en moord
Tijdens oplopende spanningen tussen China en Japan is de Zuid-Chinese stad Nanjing het brandpunt. Onlangs organiseerde het Chinese ministerie van buitenlandse zaken een persreis naar de stad. Nanjing is net begonnen met de restoratie van een zogenaamd 'troost-station', zoals de Japanners de bordelen noemden waar Chinese en Koreaanse vrouwen als seksslaven tewerk werden gesteld.

Gruwelijke verkrachtingen, moorden en plunderingen: in december 1937 kwamen Japanse troepen, uitgeput na het innemen van Shanghai, aan in Nanjing. Als beloning voor de inzet bij Shanghai was hun beloofd dat ze zich in Nanjing onbeperkt mochten afreageren op burgers. Deze 'verkrachting van Nanking' duurde zes weken.

Ruim zeventig jaar na dato is het dodental nog steeds omstreden. Historici schatten dat 200.000 mensen zijn vermoord. De Chinese regering houdt vast aan 300.000, terwijl Japanse nationalisten stellen dat 'Nanjing' een 'gewone militaire operatie' was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden