Elke dag stroom: een wonder dat waar werd

Coöperatie zorgt in Zuid-Soedanese stad voor elektriciteit

REPORTAGE | ILONA EVELEENS | YEI

Klokslag zeven uur 's morgens is er stroom in Yei. Precies om middernacht wordt de elektriciteit weer uitgeschakeld. Een dagelijkse gebeurtenis en een wonder in Zuid-Soedan, waar de meeste mensen het moeten doen met olielampen en houtvuren en slechts een kleine elite zich een generator kan permitteren.

Het handelsstadje ligt in het zuidwesten van het land, dichtbij de grenzen met Oeganda en Congo. "Ik kon overal in Zuid-Soedan een kapperszaak beginnen", vertelt Aisha, een kapster uit Oeganda. "Vrouwen willen er waar dan ook leuk uitzien. Ik heb voor mijn werk betrouwbare elektriciteit nodig, maar draai onvoldoende omzet om een generator te kunnen kopen. Daarom koos ik voor Yei."

Aan de wanden van het kapsalonnetje hangen bosjes zwarte, bruine, rode en blonde nepharen. In de kleine ruimte past net een kappersstoel, een wasbak en een droogkap. Een krultang bungelt aan een spijker naast de elektriciteitsmeter.

"Als een klant komt, kan ze erop rekenen dat ze met een goed kapsel de deur uit gaat. Ik hoef niet halverwege te zeggen: kom maar terug als er weer stroom is. Door de elektriciteit ben ik betrouwbaar en dat is wat klanten willen", legt de jonge kapster uit. Ze doet, met gemiddeld vijf klanten per dag, naar eigen zeggen goede zaken.

Zeven jaar geleden telde Yei nog maar 150.000 inwoners. Nu zijn dat er een half miljoen. Die groei is deels te danken aan het vredesakkoord van 2005 tussen Noord- en Zuid-Soedan, maar ook aan de ligging: een vruchtbare regio waar de boeren rijkelijk oogsten en steeds meer geld te besteden hebben. De opkomende economie trekt nieuwe investeerders aan.

"Onze geografische ligging is gunstig voor zakendoen. Maar ik ben ervan overtuigd dat ook onze reguliere en betrouwbare stroom aantrekkelijk is voor investeerders", meent Samuel Taban Kilombe, voorzitter van de raad van bestuur van de Yei elektriciteitscoöperatie (Yeco).

In het sinds een jaar onafhankelijke Zuid-Soedan beschikken de meeste steden over elektriciteitsnetwerken, maar die functioneren vaker niet dan wel. De stroomvoorziening is in handen van de lokale overheden, die de opbrengsten afdragen aan het ministerie van financiën. Yei is een uitzondering. Een plaatselijke coöperatie van consumenten verzorgt de stroomvoorziening. "In andere plaatsen moet vaak lang worden gewacht tot de overheid geld vrijmaakt om iets te vervangen of te repareren. Bij ons wordt de opbrengst direct geïnvesteerd in uitbreiding, onderhoud of training van personeel", legt bestuursvoorzitter Kilombe uit.

Met Amerikaans ontwikkelingsgeld werd in 2005 de basis gelegd voor het elektriciteitsnetwerk in Yei. Grote generatoren zorgen voor de stroom. Twee jaar geleden werd de installatie officieel overgedragen aan de coöperatie.

"Onze stroomvoorziening is betrouwbaar, omdat we ervoor zorgen dat er voldoende brandstof in voorraad is voor de generatoren. Bovendien breiden we het netwerk alleen uit als we daarvoor de capaciteit hebben aangepast", aldus ingenieur Peter Laurja Kenyi, die de dagelijkse leiding heeft bij Yeco. De elektriciteitscoöperatie heeft momenteel 1220 aansluitingen. Op het bureau van de directeur ligt een lange lijst met aanvragen voor nieuwe aansluitingen.

In Yei zijn sinds kort ook een bronwaterfabriek, kantoren van de grote telecommaatschappijen en nationale opleidingsinstituten gevestigd. Eén daarvan is de agrarische opleiding CTC. Op het uitgestrekte terrein waar fruitbomen en velden vol weelderige gewassen elkaar afwisselen, staat ook een internetcafé. "Ik wil boer worden, maar dat wil niet zeggen dat ik afgesloten moet leven van de rest van de wereld. Het internet is er voor contact, maar ook om onderzoek te doen. Dus het draagt bij tot mijn ontwikkeling", zegt Denis Duku (21).

De IT-specialist van het instituut, Charles Alemi, merkt op dat het internetcafé niet alleen door de studenten wordt gebruikt, maar ook door inwoners van Yei. "We hebben weliswaar een eigen generator, maar de stroom van de coöperatie is goedkoper. Daardoor kunnen we de kosten voor gebruikers van het internetcafé laag houden."

De laatste maanden ontvangt Yeco bijna wekelijks vertegenwoordigers van elektriciteitsbedrijven uit het hele land. "Ze willen ons voorbeeld volgen", zegt de directeur met een trotse glimlach op zijn gezicht.

Het geheim van de uitzonderlijke goede stroomvoorziening in Yei ligt volgens hem in de wijze waarop Yeco is georganiseerd. "De consumenten kiezen uit hun midden de leiding van de coöperatie. De stroomgebruikers gaan zichzelf toch niet in de vingers snijden door de organisatie slecht te leiden?"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden