Elke dag een blaadje

Gezien het steeds uiteenlopender aanbod zal de scheurkalender dit jaar op geen enkele pakjesavond ontbreken. En wederom zal zo rond 10 januari duidelijk zijn dat de scheurkalender, voorzover die de spijker aan de muur van het kleinste kamertje al zal bereiken, toch vooral gebruikt wordt als een doorgaans diverterend boek van 365 pagina's.

Ooit was de scheurkalender nog niet de helft van het formaat van de huidige generatie, maar toen was het ook nog echt een kalender om dagelijks bij te houden. Daar stond niet alleen de heilige van de dag op, maar de tijden van hoog en laag water, de maanstanden, een opbeurende spreuk, iets over het weer en op de achterkant een mopje voor alle leeftijden. Er waren toen aanwijsbare redenen om het scheuren bij te houden. Dat is er tegenwoordig nauwelijks meer bij. Scheurkalenders zijn er vooral om enkele momenten van bedrijvigheid en desondanks geestelijke nutteloosheid een beetje inhoud te geven.

Ergens in de jaren tachtig bliezen Van Kooten en De Bie de scheurkalenderindustrie nieuw leven in met hun bescheurkalenders, die doorgaans zo verschrikkelijk leuk waren, dat ze als een boek werden gekoesterd. Het was doodzonde om er een dag af te scheuren, óók omdat er soms een soort vervolg-satire op te zien was. Jaren later hadden die kalenders nog weinig van hun opbeurende opdracht verloren. De kalender was terug, maar het scheuren, blijkt uit enig veldwerk, is nooit meer echt teruggekeerd. Een enkele kalender houdt het wat langer vol, maar doorgaans voelt na uiterlijk een week of twee niemand in huis meer de loden last op zijn schouders drukken van het dagelijks bijhouden van de scheurkalender. Zoals ook niemand meer de klok hoeft op te winden of de gewichten hoeft te hijsen.

Hoewel: er bestaat in het diverse aanbod toch een kalender die de scheurder meer bij de dag dan bij het jaar bepaalt: de Bijbelscheurkalender op basis van het werk van Willem Barnard. Die vraagt om dagelijkse attentie. Er staat elke dag een citaat uit de Bijbel voorop. Op 31 maart: ,,Niet de doden bezingen hem, niet die in hun diepe stilte, maar wij, wij zegenen hem, met ons zingen, nu en altijd. Psalm 115:17.'' Op de achterkant staat een stichtelijk woord of gedicht van Barnard. Nee, de bijbelscheurkalender zal niet vaak op een toilet worden aangetroffen, zelfs niet in sommige streken op de Veluwe of bij een opgewekte dominee thuis. Als er wat gelezen moet worden, dan neemt men daar onder alle omstandigheden de echte Bijbel. De bijbelscheurkalender is uit het hele aanbod dan ook de meest typische eetkeukenkalender, voor aan de muur, rechts van de telefoon met een kinderslotje en boven een radio, graag met van die groen oplichtende buizen erin.

Inderdaad, Peter van Straaten had het getekend kunnen hebben. Maar op zijn Zeurkalender valt op die dag een vader te zien die in de keuken vol daadkracht een schort omgordt. Door een kier van de deur is nog juist moeder zichtbaar die tegen de kinderen zegt: ,,Let op, jongens! Jullie vader gaat een ei bakken.'' Elke dag heeft Van Straaten zo'n staaltje van depressief stemmende vrolijkheid of omgekeerd. Maar verder is het een kale kalender. Achter op het blaadje staat niets. Het is eigenlijk gewoon een vreemd genummerd boek met 365 plaatjes van Peter van Straaten.

Heel goed bruikbaar naast een regelmatige scheur-Van Straaten is met enige regelmaat iets van Paul Wilson, die onder extreem drukke mensen bekend is als 'de goeroe van de rust'. Op 31 maart zegt hij: ,,Houd je werk leuk. Je kunt iedere dag plezier beleven als je bedenkt dat zelfs de meest ernstige bezigheden leuk kunnen zijn - wanneer je de leuke kanten ervan wílt zien.'' Zeven porties Wilson achter elkaar hebben het effect van één prent van Peter van Straaten. Verder is het ook zo'n in elkaar geflanste kale kalender met niks op de achterkant - wel zo rustig.

Overigens is het op 31 maart Pasen. Volgens de Gebarenscheurkalender gebaart men van Pasen door duim en wijsvinger van de linkerhand tegen elkaar te houden en met de wijsvinger van de rechterhand naar het gaatje te bewegen. Waarschuwing: doe dit niet in sommige zuidelijke landen, want daar denkt men dan dat u trek hebt in de bijslaap. De gebarenscheurkalender is eigenlijk cursus- én woordenboek tegelijk, maar wel beperkt, met ook niks op de achterkant. Zelfs niet zo'n nuttige waarschuwing, want je zult te Rome maar aan een passerende moeder-overste vragen wanneer het Pasen is.

,,Moet ik met Pasen op mijn paasbest gekleed gaan?'' Dit is niet de tekst op 31 maart van de Filosofie Scheurkalender, maar dit is de etiquettekalender 'Hoe hoort het eigenlijk?'. Op de achterkant staat het antwoord. Vroeger moest dat wel wegens de paaspronk van een nieuwe lente, een nieuwe broek. Maar alleen het woord paasbest is nog overgebleven. ,,U kunt dus aantrekken wat u wilt, afhankelijk van wat u met de paasdagen gaat doen.'' De uitbreiding maakt duidelijk dat u het die dag ook weer niet te bont moet maken.

,,Laatste woorden: 'Crito, wij zijn Asclepius een haan schuldig. Geef hem die en verzuim het niet'. Socrates in Plato's Apologie (ca. 399 v. Chr.).'' D t zijn de scheurende filosofen op hun kalender. Elke dag heeft op de voorkant een citaat en tevens de naam van een of meer bekende filosofen die op die dag zijn geboren of gestorven (filosofen, blijft op 7 juni binnen, dan sterven jullie bij bosjes!). Op de achterkant van elk velletje staat een nadere duiding van het citaat aan de voorkant.

Was het bij de filosofenkalender al niet helemaal helder waarom een tekst op een speciale dag stond, dat is bij de Geschiedeniskalender nog minder duidelijk. Die kalender werpt op de voorkant een vraag op, die aan de achterkant wordt beantwoord. ,,Welke vaarweg werd eind jaren vijftig van de negentiende eeuw ontworpen door de Fransman Ferdinand de Lesseps?'' Het Suezkanaal dus. Zo gaat dat verder. Maar daar heb je geen kalender voor nodig, die geschiedeniskalender is gewoon een mal genummerde quiz.

Op 31 maart haalt de Financiële Scheurkalender Benjamin Franklin aan, die gezegd schijnt te hebben: 'Tijd is geld'. Op de andere kant wordt uitgelegd wat deze slogan kan inhouden: neem een beleggingsfonds als u zelf de gang van zaken met al uw zes aandelen niet meer van minuut tot minuut kunt bijhouden. Het meest opmerkelijke aan deze kalender is wel dat hij 31 december haalt en dan nog steeds blijmoedig vooruit kijkt. Dat is pas een fijne tip voor beleggers.

De Onze Taal Taalkalender werpt ook dagelijks een probleem op dat op de achterkant wordt opgelost. Op 31 maart dus: ,,Waarom heet Pasen in het Engels Easter? Wat is er oosters aan Pasen? En hoe heten eerste en tweede paasdag in het Engels?'' Niet echt een voor de hand liggend probleem dat de makers van het Genootschap Onze Taal hier opwerpen over de Britten en hun taal. En-fin: Pasen, zon komt op in het oosten, nieuwe lente, enz. Zie ook het lemma paasbest in de etiquettekalender.

Komen we aan bij de kop van de ranglijst. De Hard Gras scheurkalender, van het gelijknamige literaire voetbalmaandblad. Op 31 maart wordt de voetballer Martin Drent van FC Groningen gefeliciteerd met zijn verjaardag, en of iedereen hem een e-card wil sturen. Op de achterkant staat een vraag: ,,In het seizoen 1983/1984 werd Feyenoord na tien jaar weer eens landskampioen. Topscorer met 21 doelpunten werd Peter Houtman. Welke twee spelers zorgden dat seizoen voor de meeste assists?'' Is algemeen bekend: Gullit en Cruijff. Boven de vraag van de dag staat het antwoord van gisteren: 'Dennis Bergkamp en Frank Rijkaard'. Verzin daar maar eens een vraag bij. Hoewel de datum-aanduiding hier, qua formaat voor kamertje nul ernstig te wensen overlaat, voor een echte scheurkalender wordt alles goedgemaakt door de tekeningen van Gerrit de Jager van een klein jongetje dat de bal hooghoudt en dat, als je de pagina's snel door je handen laat schieten bijna zo'n filmpje wordt. Niet scheuren dus, maar er is in elk geval veel loos op deze kalenderblaadjes.

En de hoofdprijs gaat dus naar De tuin scheurkalender. Die biedt elke dag een fijne spreuk of gedachte: ,,In my garden at Easter I know that I can be closer to a real meaning of the Passion story, and to God, than in any church service I have attended.'' Volgens Monty Don in 'Gardening Mad' van 1999. Voorts staat er op de voorpagina een tip. Zoals vandaag: 'Pasen'. Dat klopt. Maar op andere dagen zijn de tips puur handig. Dan staan er de cijfers van de gemiddelde neerslag op 31 maart, óók zoals gemeten te Ukkel (B), de gemiddelde maximumtemperatuur, de gemiddelde minimumtemperatuur, de zon op en onder, de maan idem. En op de achterkant staan diversen. De ene keer tips, de andere keer wetenswaardigheden, een filosofische duiding, iets uit de Bijbel, een bemerking over gras, enfin ze slaan er geen enkele andere kalender over. De tuin is alles in één. Op 31 maart wordt het gedicht 'Inzicht op volkstuin' afgedrukt, van Heleen Ploegsma die daarmee dit jaar nog de wedstrijd 'Een tuinman is een dichter' van De Kleine Aarde won. Inclusief de onvergetelijke strofe over een ochtend alleen in de tuin:

,,... richt ik me op met zere knieën

en een stijve rug en weet

dat ik een tuinder ben

nog steeds geen schrijver.''

En dan merk je: hola, de Popla is op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden