Elke bloterik zijn eigen goede doel

Nederland 3 kwam dit weekeinde ’uit de kast’ en daarom bracht de Avro een bont verslag van de Canal Parade. Eerder deze week zagen we ’heteronaakt’ in KRO’s ’Blootgewoon’. Heel verschillende programma’s, maar toch zijn er twee belangrijke overeenkomsten. In beide gevallen draait het om het goede doel: ’Blootgewoon’ strijdt voor uiteenlopende liefdadigheidsfondsen en de ’Canal Parade’ voor erkenning van publieke homoseksualiteit. Verder gebruiken de deelnemers aan beide shows hun lichaam als actiemiddel. Bij de KRO gaan mensen (deels) uit de kleren om te worden gefotografeerd voor een goede doelen-kalender, in de homoboten-tocht verbeelden felgekleurde zwemslips en teksten op T-shirts het streefdoel.

Inhoudelijk grijpen deze shows terug op de jaren zestig, toen het blote lichaam voor het eerst als actiemiddel op tv verscheen. In 1967 had Phil Bloom de primeur om in VPRO’s ’Hoepla’ naakt de Nederlandse huiskamers binnen te dringen. De opschudding moet ongeveer net zo groot zijn geweest als in 1440 bij de onthulling van de David van Donatello, het eerste vrijstaand mannelijk naakt sinds de Oudheid. En dat was ook precies de bedoeling van de VPRO. Blooms lichaam werd ingezet tegen de als bekrompen ervaren burgerlijke en kerkelijke moraal. In de jaren zeventig choqueerde de VPRO nog even door met Fred Haché, Barend Servet en Sjef van Oekel, totdat het aantal Kamervragen beduidend terugliep en de ’vrijzinnige’ elke lust in het bloot programmeren verloor.

Het VPRO-bloot was niet per definitie mooi. Ook oude, gerimpelde mannen banjerden naakt door het beeld, zoals in ’Blootgewoon’ en de ’Canal Parade’ evenmin iedereen aan het schoonheidsideaal voldoet. Gespierde, jonge voetballers tegen wat ruimer in het vel zittende zangkoordames wisselen elkaar in de KRO-show af en op het homofeest kon de toeschouwer naast afgetrainde sportschoollijven dikke lesbo’s in bikini of volumineuze travestieten in decolleté voorbij zien komen. Waar het lichaam actiemiddel is, is een fraai uiterlijk een aanbeveling, maar geen noodzaak.

Anders ligt dat bij de blootprogrammering van de jaren tachtig en negentig. Bloot was niet langer middel, maar doel in zichzelf: geen actie maar zinneprikkeling. Niet de commerciële, maar de publieke omroep doorbrak het taboe van naakt als erotisch bedoeld tv-vermaak. Onder feministisch protest lanceerde het toen nog publieke Veronica in 1987 ’De PinUp Club’. In de jaren erna overspoelden de nieuwe commerciële zenders RTL en SBS de kijker met zoveel amusementsbloot dat zelfs Fons van Westerloo er een punthoofd van kreeg en de stekker eruit trok.

En nu is het tv-bloot dus weer terug, net als in de jaren zestig verbonden met een ideaal. Maar er is één groot verschil. Was het naakt van de VPRO een protest tegen zo’n beetje de gehele gevestigde orde, het huidige buisbloot kiest zijn idealen op de vierkante centimeter. Bij ’Blootgewoon’ gaat het afwisselend om hulphonden, zinloos geweld en medisch onderzoek. De homobeweging is nog gefragmentariseerder. Joodse homo’s, christen homo’s en ’hutspothomo’s’ (transgenders); allen strijden voor hun eigen denominatie. Was in de jaren zestig nog sprake van enige saamhorigheid, anno 2010 is de geïndividualiseerde maatschappij ook tot het naaktdomein doorgedrongen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden