Elkaar aankijken zoals Marina Abramovic deed, maar dan op tv

MAAIKE BOS

Ogen zijn het venster naar de ziel, ze spreken boekdelen, maken oog-contact of geven iets in een ogen-blik een plaats. Geweldig lichaamsdeel, die ogen. Het menselijke zintuig voor authenticiteit. Op televisie komen ze altijd close-up in beeld wanneer een kandidaat na het dansen of zingen gespannen een juryoordeel afwacht.

In die ogen zit veel meer potentie voor op tv, moeten de makers van het nieuwe programma 'Face to Face' (EO) hebben gedacht. Tien minuten lang worden twee mensen met een verstoorde relatie tegenover elkaar geplaatst en kijken ze elkaar roerloos aan. Geen gepraat meer, meteen naar het niveau van het gevoel. Het is volgens de omroep "een bewezen manier om een diepgeworteld conflict te doorbreken". Anders gezegd: het doet wonderen en daar houdt de EO wel van.

Okee, dat laatste is flauw. Ik was geïntrigeerd door de trailer en ging woensdag nieuwsgierig kijken wat dat oogcontact teweeg zou brengen. Presentator en 'verzoeningsexpert' Bert van Leeuwen liet bij 'Het Familiediner' altijd een sappig biefstukje het werk doen (de liefde gaat door de maag), maar ook zo'n gesprek aan tafel staat of valt bij het aankijken of wegkijken. Nu blijft de essentie over: de inventarisatie van het probleem, de twee stoelen en die tien minuten elkaar aankijken.

Gedurfd hoor. Wat als er in die blik niets gebeurt? Dat risico valt mee, want nieuw is het concept niet. Performancekunstenaar Marina Abramovic deed het bijna drie maanden lang bij haar overzichtstentoonstelling 'The Artist is Present' in het Museum of Modern Art (MoMA) in New York in 2010. Dag in dag uit kwamen mensen stil tegenover haar zitten, laat de meeslepende documentairefilm 'Marina Abramovic: The artist is present' (2012) zien. Uiteindelijk had ze ruim 1500 mensen aangekeken. Ze was niet afgeleid, staarde niet; ze was erbij, present. Toen haar ex-geliefde en ex-kunstpartner Ulay tegenover haar plaatsnam, welden de tranen in haar ogen op. De ruimte tussen hen zwol van betekenis, historie, melancholie, aanvaarding.

Wat gebeurt er nou bij dat aankijken? Abramovic probeert met een lege geest in het hier en nu te zijn. Ze vertelt: "Als het je lukt om honderd procent aanwezig te zijn in je performance, word je door emoties overspoeld. Daar is geen ontkomen aan. Het gebeurt iedereen."

Inderdaad, het gebeurt ook bij 'Face to Face'. Een vader zit tegenover dochter Jacqueline, die in haar puberteit anorexia had en het gezin daarmee ontwrichtte. Ook de gebrouilleerde vriendinnen Nicole en Yvonne zitten tegenover elkaar. De 'muurtjes' smelten weg, acceptatie sluipt de ogen in - we zien het gebeuren. "Het is goed zo", zeggen beide koppels erna, nog helemaal daas van de gebeurtenis.

Helaas trekt Bert van Leeuwen hen veel te snel aan hun jasje met "en, wat zag je?" en ontbreekt de tijd om met de aanwezige psycholoog te bespreken wat dat aankijken nu precies doet. Het programma rammelde nog wat, maar mag wel doorgroeien.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden