Elk plan B voor asiel is onaantrekkelijk

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid en Justitie donderdag tijdens het Kameroverleg over de komst van vluchtelingen.Beeld anp

Turkije moet toestroom naar EU beperken, dat is en blijft het uitgangspunt. Een mini-Schengen zal niet werken.

Nederland heeft geen concreet plan achter de hand in de Europese migratiecrisis. Dat zei staatssecretaris van veiligheid en justitie Klaas Dijkhoff gisteren als reactie op de waarschuwing van premier Mark Rutte dat als de asielinstroom niet binnen zes tot acht weken substantieel omlaaggaat, plan B op tafel komt. Volgens Dijkhoff is dat 'plan B' niet letterlijk bedoeld. "De deal met Turkije om de toestroom te verminderen is plan A, B en C. Als de instroom niet snel daalt komen andere opties op tafel, maar we hebben geen concreet plan."

Later zei Dijkhoff wel dat hij met andere landen bekijkt wat mogelijk is. Een optie is een mini-Schengen van landen die met een hoge asiel-instroom te maken hebben, zoals Nederland, Oostenrijk en Duitsland. Zij kunnen een gemeenschappelijke buitengrens instellen en controleren. Een ander scenario is dat landen zelf maatregelen nemen. Dijkhoff verwees naar Oostenrijk, dat een bovengrens wil stellen aan het aantal asielverzoeken dat het behandelt.

Het gebrek aan enthousiasme bij Dijkhoff voor een plan B is verklaarbaar. Aan de mogelijke maatregelen zitten forse haken en ogen.

Europese wetgeving
Een mini-Schengen druist in tegen Europese wetgeving. De initiatiefnemers zouden talloze EU-landen uitsluiten van vrij reizen. Onder de Europese regels kan uitsluiting alleen als een land zijn deel van de Europese buitengrens niet goed bewaakt. Dat is wellicht het geval bij Griekenland, maar niet bij Polen of Slowakije. De bedenkers van mini-Schengen willen ook deze landen buiten sluiten, tot zij ook meer asielzoekers opnemen.

Zo'n inperking van het recht op vrij reizen om landen te straffen voor onwilligheid op andere dossiers is niet toegestaan in Europa.

Asielinstroom
Het is niet duidelijk hoe mini-Schengen de asielinstroom omlaagbrengt. Als een asielzoeker zich aan de Oostenrijkse grens meldt, zou hij daar nog steeds asiel kunnen aanvragen. Oostenrijk zal als buitengrensland van mini-Schengen niet alle asielzoekers die nu naar Nederland of Duitsland doortrekken willen opvangen. Wenen zal dus mensen laten doorreizen, waardoor ook de grens van mini-Schengen poreus blijft.

Het alternatief zou een herverdeling van vluchtelingen binnen mini-Schengen zijn. Dan gaan er per saldo nog steeds grote aantallen mensen naar Nederland, en blijft de instroom hoger dan Rutte wenselijk acht.

Vluchtelingen rennen in Calais weg voor traangas dat de politie gooit.Beeld AP

Een herverdeling van vluchtelingen in mini-Schengen is ook de doodsteek voor de nog steeds niet goed functionerende Europese registratiecentra in Griekenland en Italië, die asielzoekers volgens een verdeelsleutel over alle lidstaten moeten spreiden. Als een migrant kan kiezen tussen een verdeelcentrum voor de leden van mini-Schengen aan de Oostenrijkse grens, of een Europees registratiecentrum dat iemand ook naar Roemenië kan sturen, dan is de keuze voor de eerste optie snel gemaakt.

Vluchtelingenquotum
Oostenrijk kondigde deze week aan in 2016 37.500 asielverzoeken in behandeling te nemen. Vorig jaar dienden 92.000 mensen een asielverzoek in. Als Wenen als enige het loket dicht doet, reizen mensen wellicht door naar Nederland, Duitsland of Zweden. Maar als daar hetzelfde gebeurt beginnen de problemen.

Ook als het jaarquotum in november vol is, zullen Syriërs blijven komen. Die moeten dan wellicht in een tentenkamp wachten tot het weer 1 januari is, net zoals mensen nu in Calais wachten tot zij Groot-Brittannië kunnen bereiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden