Elk land preekt voor eigen parochie

Ontevreden lidstaten vechten om miljarden Britten zeggen vrijwel zeker nee tegen EU-begroting

GIJS MOES | BRUSSEL

Het wordt druk in de biechtstoel van Herman Van Rompuy. De voorzitter van de Europese Raad laat vandaag alle 27 regeringsleiders een voor een vertellen wat ze echt willen met de EU-begroting voor de komende zeven jaar, voor de echte onderhandelingen beginnen. Het ziet ernaar uit dat hij ten minste een keer een volmondig 'no' te horen krijgt.

Rond de duizend miljard euro valt er te verdelen in de periode 2014 tot en met 2020. En alle lidstaten kijken op dit moment alleen naar de kosten en baten, zegt een diplomaat die deelnam aan de voorbereidende gesprekken. "Iedereen zit rond de tafel met mooie spreadsheets die meteen laten zien wat een verandering kost of oplevert."

Eigenlijk is dat jammer, geeft de diplomaat toe. Want de discussie zou moeten gaan over de inhoud van de begroting: is al die landbouwsteun nog steeds nodig, komt de regiosteun wel goed terecht en kan er niet wat meer geld vrijgemaakt worden voor onderzoek en ontwikkeling?

Fabian Zuleeg, econoom bij de Brusselse denktank European Policy Centre, vreest ook dat zo'n inhoudelijke discussie ondersneeuwt. "Het is echt jammer dat er weinig verandert aan de structuur van de begroting zelf", zei Zuleeg tijdens een bijeenkomst met Nederlandse journalisten.

Nationale belangen verzetten zich ook tegen zo'n verandering: Frankrijk verdedigt de landbouwsteun, waar het flink van profiteert. De landen in Midden- en Oost-Europa, met Polen voorop, maken zich sterk voor de cohesiefondsen, die geld geven aan economisch zwakke regio's.

Tegenover de landen die willen vasthouden aan de Brusselse geldpotten, staan de zuinige lidstaten. Nederland, Zweden en Duitsland maken zich sterk voor bezuinigingen. Alleen onderzoeksgeld willen ze ontzien, voor de rest vinden ze een stevige korting gepast.

Groot-Brittannië stelt zich het hardst op. Premier Cameron eist, onder druk van het Britse parlement, een echte daling in euro's van de begroting. Hij heeft al meerdere malen gedreigd zijn veto uit te spreken als die er niet komt.

Die starre Britse houding verontrust diplomaten uit andere landen, want in onderhandelingen is het voor iedereen een kwestie van geven en nemen. "De Britten dreigen zich buiten het gesprek te plaatsen", aldus een hoge ambtenaar uit een zuinig land. "Ik had liever gezien dat ze zich iets beweeglijker zouden opstellen."

Econoom Zuleeg houdt zelfs een Britse exit uit de Europese Unie voor mogelijk als het zo doorgaat. Na een veto zullen de eurosceptici in het Britse parlement hun kans schoon zien en een referendum eisen over het lidmaatschap van de EU. "Dat wordt zeker een 'no'", verwacht Zuleeg.

Een Brusselse diplomaat blijft hopen op een positieve uitkomst, ook nu de stemming slecht is. "Op dit moment is iedereen ongelukkig, dus zijn we niet ver van een compromis." Ook de Britten zouden onder druk toch willen bewegen. De onderhandelingen gaan morgen en wellicht zelfs in het weekeinde verder.

Van Rompuy voert de druk alvast op. "Laat er geen misverstand over bestaan: het ontbreken van een akkoord zou schadelijk zijn voor ons allemaal", schrijft hij in zijn uitnodiging aan de regeringsleiders. "Daarom heb ik geregeld dat onze bijeenkomst zo nodig verlengd kan worden."

Europese begroting kijkt zeven jaar vooruit, juist om jaarlijkse conflicten te vermijden
De begroting van de Europese Unie wordt voor zeven jaar ineens vastgesteld. Zo kunnen langlopende projecten, bijvoorbeeld in de infrastructuur, degelijk gefinancierd worden. Bovendien vermijden de lidstaten een jaarlijks gevecht over het geld.

Hoewel het om grote bedragen gaat, is de EU-begroting - officieel Meerjarig Financieel Kader geheten - relatief klein. Het MFK bedraagt ongeveer 1 procent van het bruto nationaal product van de EU, alles wat de Europese burgers en bedrijven samen verdienen.

Iedere EU-burger betaalt amper een euro per dag mee, beklemtoont de Europese Commissie. Slechts een klein deel van het geld gaat naar de Europese ambtenaren in Brussel, bijna alles wordt in de lidstaten zelf uitgegeven.

De Europese Commissie vindt dat er geld bij mag, vooral voor infrastructuur en voor de nieuwe buitenlandse dienst. De Commissie heeft een begroting vastgesteld van 1083 miljard euro voor 2014 tot 2020, circa 5 procent meer dan in de lopende periode.

De meeste Europese lidstaten vinden dat te veel in crisistijd. Zij brengen het meeste geld op, door nationale afdrachten. Een deel komt uit douanerechten en btw-opbrengsten. Verschillende rijke Europese lidstaten, ook Nederland, houden vast aan de korting die ze krijgen.

Voorzitter Herman Van Rompuy van de Europese Raad heeft het mes gezet in het commissievoorstel. Hij komt ook met een aanpassing van de Britse 'rebate', nog door ex-premier Margaret Thatcher bedongen, en de kortingen voor andere lidstaten.

Het Europees Parlement moet de begroting goed- of afkeuren. Het parlement wil meer uitgeven, juist omdat overal bezuinigd wordt. Voor arme lidstaten komen de enige investeringen uit de Europese fondsen. Maar het parlement zal een uitgeklede begroting niet snel verwerpen, omdat dat tot ernstige vertraging kan leiden.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden