Elk gezin waar gepraat wordt is meegenomen

In de Schotse film 'Just a Kiss' van Ken Loach, gesitueerd in Glasgow, worden Casim en Roisin verliefd op elkaar. Er is echter een probleem. Casim is een moslim van Pakistaanse origine, Roisin een katholieke Schotse vrouw.

Casim zwijgt thuis over zijn relatie met Roisin. Hij kan niet zo goed praten met zijn ouders, die traditioneel zijn en snel gekwetst. Als de ouders er toch achter komen dat Casim een verhouding heeft met Roisin, doen ze alsof hun neus bloedt en stellen alles in het werk om Casim uit te huwelijken aan Yasmeen, een nichtje uit Pakistan.

De confrontatie volgt snel. In de slotscène vertelt Casim aan zijn vader dat hij voor Roisin kiest. Vader blijft weigeren waarop Casim het uitschreeuwt. Uiteindelijk doet Casims vader letterlijk een stap achteruit. Hij neemt, in tranen, afstand van zijn zoon. Casim loopt vastberaden weg. De breuk is pijnlijk, onvermijdelijk.

Toen ik tien jaar geleden deze film zag, was dit het narratief: als je komend uit een traditioneel (Oosters) nest, je eigen keuzes wil maken - zoals trouwen buiten de gemeenschap of uit de kast komen - en je ouders zijn het er niet mee eens, dan heb je twee opties: of je offert je keuze op om de ouders blij te maken. Of je kiest voor jezelf en offert jouw relatie met je ouders op, die je dan verstoten of doodzwijgen. In Hollands jargon heet dat 'losbreken'.

Vooral voor vrouwen werd 'losgebroken zijn' gezien als ideaal. Alleen als je je had bevrijd van het 'patriarchale juk', van de belemmeringen die je gemeenschap je oplegde, was je vrij, blij en geëmancipeerd. Telde je mee. Dan pas vormde je echt deel van de westerse liberale samenleving. Ayaan Hirsi Ali was een losgebroken vrouw, een voorbeeld van hoe het moest.

Maar veel losgebroken werd en wordt er niet. In menig migrantengezin vandaag de dag offeren jongeren liever hun dromen op, zodat ze lid kunnen blijven van hun gemeenschap.

Of ze hebben een dubbelleven en leiden in het verborgene het leven waar ze als individu voor kiezen, maar dat thuis niet wordt getolereerd.

Een enkeling opteert openlijk voor de eigen keuzes, en probeert van daaruit de ouders bij zijn of haar leven te betrekken.

Een paar dagen geleden kwamen het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid en een aantal partners met een nieuwe campagne 'Praten over jouw keuzes.' Het doel is mensen bewust te maken van het belang van keuzevrijheid. En dat praten die keuzes verder helpt. In enkele filmpjes op de website van de campagne praten jongeren met hun ouders over wat zij graag willen.

Verschillende generaties komen zo in gesprek. Ooit sprak ik een Amerikaans moslimpaar. Ze hadden besloten, na veel aarzeling, hun zoon niet te besnijden. Hun ouders waren fel tegen dit besluit, maar ze bleven erover in gesprek. Dat is al heel wat.

Het verstandige aan de campagne is dat de boodschap niet dwingend is, wat averechts zou werken. Het moedigt aan tot gesprek en geeft voorbeelden.

Ik weet dat er genoeg gezinnen zijn die zelfs dan niet gaan praten over de zelfbeschikking van hun kind. Maar niet geschoten is altijd mis.

Elk gezin waarin de leden, ondanks existentiële meningsverschillen, een zekere harmonie kunnen bewaren, is er toch weer één.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden