Eliud Kipchoge: Heb geen stress over dingen die je niet kunt beïnvloeden

Eliud Kipchoge komt over de finish van de marathon in Berlijn, waar hij een nieuw wereldrecord liep. Beeld AFP

Eliud Kipchoge is een bijzonder man, en niet alleen omdat hij zondag met een onwaarschijnlijke tijd een nieuw wereldrecord op de marathon vestigde.

Zijn handdruk is stevig. Steviger dan je zou verwachten bij een marathonloper van 1,67 meter en 56 kilo. Het handen schudden gebeurt bijna in slowmotion, terwijl hij je diep in de ogen aan kijkt. Zoals Eliud Kipchoge handen schudt, zo praat hij ook. Alsof hij alles met extra aandacht doet.

De nieuwe wereldrecordhouder op de marathon, die zondag in Berlijn met een tijd van 2.01.39 een historische race liep, kiest zijn woorden zorgvuldig. Hij praat niet veel. Maar als hij praat, zegt hij vaak gewichtige dingen als ‘no human is limited’. “Je kunt alles bereiken wat je maar wil, als je maar gelooft dat er geen grenzen bestaan. Ook als je op kantoor werkt. Als je maar ’s ochtends wakker wordt met geloof in jezelf.”

De wereldrecordhouder zegt het terwijl hij een zaaltje journalisten toespreekt op het hoofdkantoor van verzekeraar Nationale Nederlanden in Den Haag, de sponsor van de commerciële loopgroep waarvan hij deel uitmaakt. Hij is een paar dagen in Nederland, zijn ‘tweede huis’. Kipchoge komt hier al jaren vanwege zijn Nederlandse management.

De 33-jarige Keniaan was vóór de marathon van Berlijn al een grootheid. Hij is olympisch kampioen, wereldkampioen, winnaar van nagenoeg alle marathons waaraan hij meedeed. En hij werd wereldberoemd door zijn fameuze poging van vorig jaar toen hij op het Formule-1-circuit van Monza met speciale hulpmiddelen de marathon onder de mythische grens van twee uur probeerde te lopen. Kipchoge werd onder meer geholpen door tempomakers die elkaar afwisselden, zodat hij de hele wedstrijd uit de wind werd gehouden. Het lukte hem op 26 seconden na niet.

Na zijn verbluffende wereldrecord in Berlijn is de gekte compleet. De man die wordt gezien als de beste marathonloper aller tijden kan geen stap meer zetten of hij moet op de foto. ‘Move over Usain Bolt. Running’s superman is now Eliud Kipchoge’, kopte The New York Times van de week. Kipchoge kijkt een tijdje glazig naar het scherm achter hem waar het artikel te zien is. Dan lacht hij zijn tanden bloot. Hij blijft bescheiden. “Ik waardeer wat er gezegd wordt. Ik respecteer het zeer.”

Even later staat hij op om soepel naar de ruimte te lopen waar de interviews worden gehouden. Aan niets is te merken dat hij twee dagen terug het vorige wereldrecord van zijn landgenoot Dennis Kimetto met 1 minuut en 18 seconden heeft verpulverd.

Kipchoge zegt zich prima te voelen. Of hij erg heeft geleden tijdens de marathon? “Als ik zeg dat ik het makkelijk had, zou ik liegen. Maar ik kan ook niet één specifiek moment noemen waarop ik het heel moeilijk had. Na dertig kilometer wist ik zeker dat ik het ging halen. Ik voelde me sterk. Pijn is een emotie. Daar moet je mee leren omgaan. Ik probeer altijd te denken aan mijn doelen als ik het moeilijk krijg.”

Focus

De marathonloper die ‘de filosoof’ wordt genoemd, klaagt nóóit volgens zijn manager Valentijn Trouw. Hij pakt alles in zijn leven aan volgens de stelregel dat hij zich niet druk maakt om dingen die hij niet kan beïnvloeden. Dat doet hij in extreme mate. “Hij is gefocust op alles wat hij doet”, zegt Trouw. “Ik heb hem geen enkele keer na afloop van een wedstrijd ‘potverdorie’ of iets horen roepen, ook al gaan dingen soms mis. In Berlijn gingen er ook dingen fout. De hazen vielen veel te snel uit. Maar hij zou nooit achteraf zeggen: ‘Dat hebben jullie slecht geregeld, er zouden drie hazen tot dertig kilometer mee gaan’. Het is zoals het is, en dat accepteert hij ook.”

Valentijn Trouw herinnert zich een keer dat zijn sponsor hem een schoen had gegeven die tijdens de wedstrijd kapot ging. Zelfs toen bleef hij rustig. Want: niks meer aan te doen.

Jos Hermens, oprichter van de commerciële loopgroep van Kipchoge, ziet hem op een trainingskamp in Kenia wel eens heel kort boos worden. “Dan praat hij even heel snel in het Swahili, terwijl hij wild met zijn handen erbij gebaart. Het gaat dan meestal om iets wat hij tegen de jonge lopers zegt. Zo van: denk aan je eten, of zo.”

Daarna keert hij snel weer terug in zijn rol van topsporter die zijn sport als een zenmonnik benadert. Kipchoge zegt dat hij zijn levensinstelling te danken heeft aan de coach aan wie hij eeuwige trouw heeft gezworen: Patrick Sang. Sang is de belangrijkste man in het leven van Kipchoge, die zijn eigen vader zelf nooit gekend heeft, omdat die op jonge leeftijd stierf.

“Mijn coach is als een vader voor me. Méér nog dan een vader. Hij is mijn sportcoach en mijn levenscoach. Hij heeft altijd tegen me gezegd dat je jezelf op de best mogelijke manier moet behandelen. Als je dat doet, neem je de juiste beslissingen. Dan blijf je altijd in jezelf geloven en dan komen er nooit twijfels. Daar heb ik nu nog steeds iets aan.”

Sang komt net als Kipchoge uit het Nandi-district in Kenia. Hij won op de Spelen van 1992 een zilveren medaille op de 3000 meter steeplechase en geldt in zijn geboorteland als een grote sportheld.

Kipchoge rende als kind vier keer per dag vijf kilometer van en naar school. Toen hij klaar was met school verkocht hij melk van zijn dorpsgenoten om te sparen voor hardloopschoenen en sportkleding. Van Sang kreeg hij zijn eerste horloge, zodat hij serieuzer kon trainen. De rest is geschiedenis.

Leiderschap

Kipchoge is een belezen man. Hij schrijft dingen op die hem inspireren, dan onthoudt hij ze beter. Een van de boeken waaraan hij veel heeft gehad, is ‘De zeven eigenschappen van effectief leiderschap’ van Stephen R. Covey. Zijn eigenschappen: niet klagen, vroeg opstaan, gedisciplineerd trainen. Kipchoge vraagt in trainingen nooit meer dan tachtig procent van zijn lichaam. Die benadering is volgens zijn managers de reden waarom hij, zelfs op 33-jarige leeftijd, zelden tot nooit is geblesseerd. Hij bewaart zijn krachten tot in de wedstrijd.

Om tot in de kleinste details verbetering te zoeken, schrijft hij alles op wat hij doet. Thuis liggen zo’n vijftien notitieblokken waarin al zijn seizoenen staan beschreven. Van wereldtop op de baan – waar hij in 2003 voor het eerst wereldkampioen werd op de 5000 meter – tot aan het wereldrecord in Berlijn.

Dat maakt hem volgens atletenmanager Jos Hermens ook anders dan andere Afrikaanse lopers. “Als ik Haile Gebrselassie nieuwe schoenen gaf, zei hij altijd ‘nice shoes, Jos’. Eliud durft feedback te geven.” Hij vliegt gerust een paar keer per jaar naar een laboratorium om op een loopband zijn voetafwikkeling te analyseren. “Kipchoge vindt het leuk om met zulke details bezig te zijn. Dat heb ik nog nooit eerder gezien bij een Afrikaanse loper. Die liepen vroeger op blote voeten naar school, ze vinden het vaak onzin om een vliegreis te maken voor een loopanalyse.”

Zijn oog voor detail gebruikt zijn sponsor Nike om producten te verbeteren. Het sportmerk stuurt steeds meer mensen naar wedstrijden om met Kipchoge te discussiëren over verbeteringen aan schoenen of kleding. “Als ze binnenkomen, hebben ze eerst een paar vragen voor hem”, vertelt manager Valentijn Trouw. “Hij geeft precies aan wat goed werkt. Of er bijvoorbeeld aan de binnenkant bij de bochten iets teveel frictie te voelen was. Hij geeft overal antwoord op en verbluft hen daarna ook nog eens met tien pagina’s aan informatie die hij heeft opgeschreven. De ins en outs die zo’n topatleet geeft, is waanzinnige kennis. Daar passen ze hun materialen en schoenen op aan.”

Kipchoge verandert de sport. Zag je een aantal jaren geleden nog marathonlopers met korte losse broekjes, nu wordt er steeds meer gelopen in strakke broeken – want dat doet Kipchoge ook en zijn voorbeeld wordt gevolgd. “Het houdt mijn bovenbenen beter bij elkaar”, vertelt hij. “Daardoor voel ik de vermoeidheid minder.”

De Keniaan draagt ook compressiemouwen om verzuring tegen te gaan en hij loopt met aerodynamische strips op zijn benen. De schoenen die hij draagt, hebben een lichte helling, alsof hij een heuveltje af loopt.

Nieuwe doelen

Na het veroveren van het wereldrecord rest natuurlijk de vraag: wat wil Kipchoge nog meer? Gaat hij nog een poging doen om de mythische grens van twee uur te doorbreken? “Ik weet het niet. Voor nu heb ik even geen doelen meer. Behalve 2.02 lopen, want dat heb ik nog nooit gedaan.”

De journalisten aan tafel lachen. Hij maakt toch een grap? Kipchoge kijkt bloedserieus. Hij ging van 2.05 naar 2.04 en 2.03, maar schoot daarna ineens door naar 2.01. Je zou zeggen dat het volgende doel 2.00 is, maar hij lijkt er echt belang aan te hechten dat die 2.02 ook in het rijtje komt.

Een doel dat hij wel graag wil uitspreken is zijn wens om op de Olympische Spelen van Tokio zijn olympische titel op de marathon te prolongeren. Hij is dan 35 jaar oud. “De rest weet ik nog niet. Ik weet niet hoe lang ik nog door kan. Misschien wel drie, vier of vijf jaar.”

Na de verplichtingen in Nederland vliegt hij terug naar zijn gezin in het Keniaanse Eldoret, waar hij met zijn vrouw en drie kinderen woont. Hij pendelt van zijn gezin heen en weer naar een trainingskamp in de heuvels. Thuis zal hij gaan nagenieten van zijn wereldrecord, maar echt feesten doet hij niet. Dan grijnst hij. “Daar ben ik te oud voor.”

Lees ook: Kipchoge wint marathon van Berlijn, maar ziet felbegeerd wereldrecord aan zich voorbij gaan

Eliud Kipchoge heeft voor de tweede keer in zijn carrière de marathon van Berlijn gewonnen. De atleet uit Kenia slaagde er echter niet in het wereldrecord op de 42,195 kilometer te verbreken.

Drie toplopers, één ambitie: het wereldrecord marathon

Weinig bochten, geen heuvels en de perfecte temperatuur. Met vijf wereldrecords in acht jaar is Berlijn de snelste marathon ter wereld. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden