Elimineren, dat is de puritein toch echt te barbaars

Met een knock out-systeem slaat de damsport tijdens het EK nieuwe wegen in. Het moet van suf naar flitsend, want zonder publiek, media en vooral sponsors is de sport ten dode opgeschreven. Geld blijft echter het probleem.

DOMBURG - ,,De opdracht is elimineren.'' De krijgszuchtige taal van Martin Dolfing vlak voor de opening van het EK contrasteert met zijn breekbare postuur en gaat geheel in tegen zijn vredelievende karakter. Maar angst voor vermoeiende barrages in een voor dammen revolutionair speelschema maken de nationale kampioen strijdlustig.

De instelling van Doling is precies datgene wat de organisatoren van het EK nastreven. Dammen moet worden verlost van het wat belegen, suffe imago dat door het toenemende aantal remises alleen maar toeneemt. Met als gevolg dat een evenement als het EK nauwelijks nog is te organiseren wegens het ontbreken van sponsors.

In de Zeeuwse badplaats, waar 32 deelnemers uit twaalf landen bijeen zijn, wordt voor het eerst tijdens een officieel kampioenschap volgens een knock out-systeem gespeeld. Elke ronde duurt twee dagen waarin een minimatch van twee partijen volgens het normale speeltempo wordt gespeeld.

Leidt die niet tot een beslissing, dan worden in versneld tempo barrages afgewerkt. Eerst twee partijen waarin de spelers twintig minuten speeltijd krijgen plus vijf seconden per zet; vervolgens, indien nodig, vluggertjes met elk vijf minuten bedenktijd.

Om in het uiterste geval niet te hoeven loten, is als climax gekozen voor een vreemd experiment: de witspeler krijgt vijf minuten, de zwartspeler drie. Zwart wint als hij remise houdt.

Om de verandering niet te rigoureus te maken, behouden de verliezers van de eerste ronde de kans om via een omweg terug in de competitie te komen.

Met name dat laatste draagt niet bij tot de helderheid die met het EK-experiment wordt nagestreefd. Maar dit compromis werd door twijfelaars dankbaar omhelsd.

Bij innovatie hoort als vanzelfsprekend verdeeldheid, zegt Aart Walraven, voorzitter van het organisatiecomite. ,,Een speler als Rob Clerc is positief, al heeft hij zijn kanttekeningen. Hij is er met name voor beducht dat het accent op het aspect sneldammen komt te liggen. Ik denk juist dat de reguliere partijen meer strijd zullen opleveren. We moeten iets proberen, nieuwe wegen inslaan om het attractieniveau van dammen op te krikken. Noem dit een tussenvorm, knock out pur sang is nog een stap te ver.''

Wrang is dat met de vernieuwing niet meteen een beoogd doel wordt bereikt: een financieel sterke organisatie. Integendeel, omdat geen hoofdsponsor is gevonden, dreigt een tekort van 19000 euro op een begroting van 80000 euro.

Een topdammer voor demonstraties tijdens de speelrondes is wegens te hoge kosten niet voorhanden. Walraven: ,,We hopen op een prominente uitvaller''.

Het prijzengeld (totaal 13500 euro) is bedroevend laag. De zestien dammers die na zes speeldagen worden uitgewuifd, krijgen als fooi 100 euro mee; de Europees kampioen ontvangt voor tweeënhalve week werk 2500 euro; de nummer twee moet het met 1500 euro doen.

Curieus genoeg heeft die malaise mogelijk deels met de vernieuwing te maken. Het toernooi moet het doen zonder de twee Nederlandse sterren Harm Wiersma en Ton Sijbrands, de nummers een en twee van het vorige EK van 1999. Wiersma verdedigt zijn titel niet vanwege zijn kamerlidmaatschap voor de LPF.

Sijbrands, die voor volgend jaar zijn comeback tijdens het WK heeft toegezegd, weigert zich te onderwerpen aan het in zijn ogen barbaarse knock out-systeem. Deze grootheid van de damsport gruwelt met name van partijen met beperkte speeltijd; liefst zou hij juist de duur verlengen.

Guntis Valneris, in 1999 derde van Europa, begrijpt de bezwaren van de Nederlandse dampuritein. ,,Sijbrands is meer artiest dan sportman. Hij wil graag de tijd hebben om iets moois van het spel te maken.''

De voormalig wereldkampioen vindt het wel een interessant experiment. Het risico dat hij ermee loopt, neemt hij voor lief. ,,Buiten de vier Russen die al zijn geplaatst, kwalificeren de vier beste spelers van dit EK zich voor het WK. In een normaal toernooi ben ik met mijn speelsterkte vrijwel verzekerd van een plaats. Nu is niemand zeker, ik hoef in een partij met korte speeltijd maar een fout te maken, en het is over.''

Valneris spreekt uit ervaring. ,,Ik heb in Leeuwarden eens een toernooi met deze formule gespeeld. Toen vloog ik er tegen Presman in de tweede ronde uit tijdens een partij met vijf minuten speelduur. Dat is hard, een fout en je zit thuis, maar dat hoort bij competitie. Zo is het in andere sporten ook. Normaal zit een toernooi vol remises; nu zijn er om de twee dagen beslissingen. Dat is duidelijk voor de media en het is interessant voor een breder publiek.''

Ondanks de hardheid van het nieuwe systeem ontdekt Jacek Pawlicki, voorzitter van de Europese damconfederatie, zowaar ook een 'menselijk' aspect aan de nieuwe formule.

,,Voor een topspeler die een normaal toernooi zwak begint, bijvoorbeeld met een negatieve score van uit zes partijen, is het evenement voorbij. De resterende veertien wedstrijden vormen voor hem een marteling. Hier mag hij na een nederlaag lekker naar huis, net als de tennisser na een nederlaag op Wimbledon.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden