Elfstedenliefhebbers schaatsen gewoon een dagje eerder

door onzer verslaggeefsters LEEUWARDEN - Ze ontberen de aanmoedigingen van het publiek, de kluunplekken zijn nog in aanleg, de EHBO-medewerkers nog niet op hun post, de koek en zopie gaat aan hun neus voorbij omdat die bewaard wordt voor vandaag, en een Elfsteden-kruisje zullen ze er niet mee verdienen.

Een nieuw fenomeen: een dag voor de officiële Elfstedentocht rijden de echte liefhebbers in hun eentje of met een groepje vrienden op hun manier de tocht der tochten. Gisteren stapten er honderden op het ijs van de Zwette bij Leeuwarden. In groepjes, steun zoekend bij elkaar, zwoegden ze gisteravond laat nog over de Dokkemer Ee, die Dokkum met Leeuwarden verbindt en waar halverwege het met cameraploegen overstelpte Bartlehiem ligt.

“Ik ben vanmorgen om half vier uit Den Haag vertokken”, zegt Stefan de Beukelaar, die café Greatepier die Kimswerd komt binnenklunen. “Om zes uur ben ik in Leeuwarden op het ijs gestapt. In het donker was het best link op het ijs. Iedereen is wel een keer gevallen, ik ben zelf ook op mijn bek gegaan.” Na zeven uur is hij over de helft, maar het zwaarste stuk moet nog komen, weet hij. “Straks naar Harlingen gaat het tegen de wind in, dat wordt zwaar. Maar tot nu toe was het schitterend. Het ijs is perfect en met de kou valt het best mee. Ik heb me eigenlijk een beetje te dik aangekleed. Zes lagen, twee thermohemden. Ik zweet me kapot.”

Hij neemt even een pauze met een kop warme chocolademelk in het café waar de uitbater bezig is buiten een bar te bouwen. Een tiental fusten biet wordt aangesleept. De route gaat dwars door Kimwerd heen, dus er kunnen goede zaken gedaan worden. “Ik hoop dat ik goede zaken doe, dan kan ik een dag dicht wegens rijkdom”, zegt de eigenaar.

De Beukelaar heeft lekker geschaatst, maar toch verwacht hij dat vandaag de helft van de toerrijders het niet zal halen. “Je moet echt een goede conditie hebben om dit vol te houden.” Zelf is hij wel wat gewend, hij heeft triathlons gelopen en studeert bewegingswetenschappen. “Maar ik heb ook nog niet veel geschaatst dit jaar en dat merk ik wel. Ik reed met een groepje mee, maar dat kon ik niet bijhouden.”

In Harlingen staan de dranghekken al langs de route, om vandaag de toeschouwers van het ijs te houden. De kluunplaatsen bij de bruggen zijn ook klaar. Voor het geval dat. Nu schaatst iedereen nog zonder problemen onder de brug door. Verderop timmeren vrijwilligers een stempelpost in elkaar en NOB-mannen rollen meters snoeren uit door het besneeuwde gras en over het ijs.

In Schettens, een gehucht bij Bolsward, wordt op het lage bruggetje schuimplastic aangebracht. In het plaatsje liggen de twee laagste bruggetjes op de route, je kunt er eigenlijk alleen kruipend onderdoor. In 1986 heeft een rijder hier een schedelbasisfractuur opgelopen, vertelt een inwoner. Zoiets willen ze nooit meer op hun geweten hebben. Daarom zullen er vandaag extra EHBO-ers aanwezig zijn.

Later op de middag breekt de zon door. In Birdaard, aan de Dokkumer Ee, schieten groepen schaatsers voorbij terwijl de snijdende wind sneeuwvlagen over het ijs jaagt. Langs de kade zit Rien de Greef uit Leusden, de schaatsen nog aan, in de achterbak van een stationcar. “We worden op verschillende plaatsen van eten en drinken voorzien”, zegt hij bijtend in een gevulde koek. Hij is met vijf vrienden de tocht aan het schaatsen en de vrouw van één van hen rijdt mee in de auto. “Vorig jaar was ik ingeloot, maar dit jaar niet”, zegt De Greef. De teleurstelling staat nog op zijn gezicht te lezen. “We hadden begin deze week al besloten dat we de Elfstedentocht toch zouden gaan schaatsen op zaterdag”. Eén van zijn vrienden, een sigaretje in de mond, zegt: “We willen ook beslist niet proberen zwart mee te rijden. Dat bederft de tocht voor de mensen die wél zijn ingeloot”. Ze vinden dat het meevalt met de kou en het ijs is goed. “Maar het stuk naar Franeker is wel veel zwaarder dan in het begin. Daar gaan de klappen vallen”. Nog 27 kilometer moeten ze, naar Dokkum, weer terug en dan naar Leeuwarden. Drie vrienden stappen even later weer op het ijs, de twee anderen vinden het welletjes en verwisselen de schaatsen voor schoenen.

Als het donker begint te worden schaatsen er nog steeds groepen over de Dokkumer Ee. Er staan veel familieleden met een auto langs de kant. “Ik ben naar Dongjum het contact met mijn broer verloren”, zegt Jan van Heijningen uit Delft. In Vrouwenparochie stond hij vergeefs te wachten. Hij hoopt zijn broer in Birdaard, waar de schaatsers twee keer langskomen, weer te vinden. Overigens hebben de broers niets aan het toeval overgelaten. “Ik heb een semafoon in mijn auto en mijn broer heeft een mobiele telefoon bij zich. Maar tot nu toe is het mij toch niet gelukt om contact met hem te krijgen”. Een derde broer is intussen al afgehaakt. “Die wilde kijken hoe ver hij kwam. In Harlingen is hij een kroeg ingedoken. Ik zei dan kom ik je daar straks wel halen”. Van Heiningen gaat maar eens op zoek naar een telefooncel, om zijn broer daar ergens in het donker op het ijs op te sporen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden