Elf Bijlmerkerken staan op straat

'Het begon in zand en gaat nu terug naar zand”. Met deze woorden beklonk wethouder ruimtelijke ordening van Amsterdam Zuidoost E. Verdonk een overeenkomst met de pinkstergemeente van H. Scholten. Na negen jaar onderhandelen is het rond: Scholten verlaat Kikkenstein in de Bijlmer en verhuist naar een pand aan de overkant.

Verdonk kan eindelijk de garagegang van Kikkenstein laten slopen. Scholten is zo blij met de nieuwe plek, weg uit de stinkende en donkere garage, dat er afgelopen donderdag bij de anders strikt anti-alcoholische pinkstergemeente wijn op tafel kwam.

In Scholtens nieuwe onderkomen is de kerkzaal nog ingericht, op de plastic kansel staat een doos tissues. Het gebouw is namelijk nog gekraakt door elf andere kerken. Die worden straks dakloos, want Scholtens pinkstergemeente heeft geen plaats voor hen; hij neemt wel twee ándere kerken mee.

Het illustreert de stoelendans in de Bijlmer. Door de renovaties van afgedankte kantoren en scholen – nu de onderkomens van migrantenkerken – wordt de situatie nijpender. Temeer omdat naast Ghanese kerken ook Nigeriaanse opkomen.

Even verderop, in het kerkgebouw De Drie Stromen, slaat Jan de Jonge een dag eerder met zijn vuist op tafel. Al dertig jaar is hij begaan met het lot van migrantenkerken. Zo bracht hij de elf kerkjes naar het gebouw waar Scholten nu heen gaat. ,,Het schiet niet op.” Op zijn laatste voorstel aan het stadsdeel, om een kerk op het water te bouwen, kreeg hij al geen antwoord meer. ,,Maar je bent een volgeling van Abraham Kuyper of niet. Als iemand roept, help ik.”

Dan gaat zijn telefoon. ,,Er is iemand ontruimd”, zegt hij en stapt in zijn auto. Een Ghanese vrouw in felgroene jurk staat huilend op straat, tussen wat stoelen uit haar ontruimde bureautje voor Afrikaanse vrouwen.

Ze heeft, vertelt de deurwaarder, al zeven maanden geen huur betaald.

De Jonge geeft de vrouw zijn kaartje: ,,Maak je geen zorgen, ze gooien niks weg.” Hij stelt vast: ,,Tja, zo gaat dat. Morgen zet ik hier een kerk in.”

De Jonge, terug in De Drie Stromenkerk, ontvangt de Ghanese pastor King Prosper, strak in pak, mobieltje in de hand. Er is gedoe met de politie. Of De Jonge kan helpen.

Prosper kreeg vijf jaar geleden een roeping en al snel aanhang. ,,Wij drijven de duivel uit. Mensen doen werk tegen hun zin, zijn ziek, gebruiken drugs, slapen met iedereen. Ik leer je bidden, zodat je geneest en weet dat je voor God uniek bent. Dan leef je een veilig en tevreden leven.”

Dominee King Prosper valt even stil bij de vraag wat hij in het dagelijks leven doet. Dan, mompelend: ,,Voorman in een schoonmaakbedrijf.” Z'n inzet voor de kerk is vrijwilligerswerk, het collectegeld gaat op aan huur, als het al genoeg is – een garageruimte kost al gauw 3000 euro.

E. Feenstra komt vanuit de protestantse kerken van Amsterdam op voor de migranten in de Bijlmer. ,,Hun talenten ten spijt zitten migranten aan onderkant van de samenleving. In hun kerken kunnen ze wel zichzelf zijn. Maar er gaat veel energie en geld zitten in het zoeken naar ruimte. Zonder vaste plek kunnen ze niet opgroeien.”

De Jonge: ,,Een dominee die de hele tijd om geld vraagt verliest het vertrouwen van de mensen.” Tot ergernis van De Jonge sponsort het stadsdeel alleen seculiere initiatieven. En wat stellen die voor? De Jonge wijst naar een 'jongerensteunpunt' dat verwerd tot een drugssmokkelpunt van Antillianen. ,,Of het is gesponsord bierdrinken”, zegt De Jonge, ,,zolang het woord God maar niet valt is het goed.”

Een nieuw initiatief moet de ontheemde kerken helpen: in een brief aan 24 000 christelijke kerken en organisaties riep het Evangelisch Werkverband (EW) in mei van dit jaar op, om geld te geven voor een enorm gebouw om de dolende Bijlmerkerken onder te brengen.

Dat bedrag is volgens De Jonge niet toereikend, maar het is een begin. De Surinaamse ds. Rudy Polanen van de vereniging Samen Kerk in Nederland heeft sympathie voor het plan, maar vindt dat de kerken uiteindelijk elk een eigen gebouw nodig hebben.

,,Mijn gemeente heeft destijds gezegd: 'We worden géén voordeurdelers'.” Het 'multifunctionele kerkgebouw'

– werktitel: De Kandelaar – heeft al één probleem opgeleverd: wie mogen erin? Wie door de selectie wil komen, moet in ieder geval een goede administratie opzetten – niet het sterkste punt van migrantenkerken.

Om te beginnen, zegt EW-voorzitter Hans Esbach, komen eerst vijf Ghanese kerken in aanmerking.

De gemeente van pastor King Prosper zal in De Kandelaar geen onderdak vinden. Zijn Universal Christian Faith Ministries is de huiskamer ontgroeid en leidt sindsdien een nomadenbestaan. Een halfjaar buurthuis, toen de garage van Echtenstein, acht maanden boven, twee jaar beneden. Daarna een andere garage. Sinds kort kerkt Prosper zonder vergunning in een bedrijfspand, maar dat veroorzaakt geluidsoverlast. De politie bemoeit zich ermee.

,,Maak je geen zorgen”, zegt Jan de Jonge weer. Hij geeft z'n kaartje, want meer kan hij ook niet doen.

,,Er zijn tachtig van die groepen. Ze allemaal helpen, dat lukt niet.” Morgen is hij van plan met de kerken gewoon naar het gekraakte gebouw te gaan. ,,Dan zien we wel wat er gebeurt. Desnoods preken we buiten”.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden