’Elektronische neus’ moet huidkanker opsporen via geur

Aan huidkanker zit een luchtje. Letterlijk: de zieke huidcellen verspreiden een ander geurtje dan gezonde. Amerikaanse wetenschappers ontwikkelen daarom een geurtest die de ziekte moet opsporen.

Op een congres van de American Chemical Society zetten de deskundigen onlangs uiteen waarom hun plan een goede kans van slagen heeft. Om te beginnen is een paar jaar geleden aangetoond dat honden ruiken wie huidkanker heeft. Ze kunnen worden getraind om te gaan liggen naast patiënten, en niet naast gezonde personen.

Kennelijk nemen de dieren een subtiele geurafwijking waar. De Amerikanen hebben dit aromatische verschil nu voor het eerst chemisch opgehelderd. Met nauwkeurige apparatuur registreerden ze bij elf patiënten en elf gezonde personen welke geurstoffen er boven de huid zweefden.

Patiënten produceerden dezelfde geurstoffen als gezonde mensen, maar de concentraties liepen uiteen. Van sommige stoffen maakten ze meer, van andere minder. Het onderscheid was zo duidelijk dat je er een diagnostische test op kunt baseren, menen de onderzoekers van het Monell Chemical Senses Center in Philadelphia. Zelf dromen ze al van een ’chemische neus’: een staafje waarmee je de huid eenvoudig aftast op zoek naar verdachte luchtjes.

Zo’n geurtest zou een ideaal alternatief zijn voor de veelgebruikte huidbiopsie. Daarbij nemen artsen bij mensen met een verdacht plekje een stukje huid weg voor nader onderzoek. De ingreep is kostbaar en de uitslag laat vaak een week of langer op zich wachten. Een geurtest zou goedkoper zijn en bovendien een stuk sneller en comfortabeler werken.

Toch zal de ’elektronische neus’ zeker op korte termijn de huidbiopsie niet vervangen, verwacht Wietze van der Veen, directeur van het Nederlands Instituut voor Pigmentstoornissen in het AMC en hoofd dermatologie van het Nederlands Kankerinstituut in Amsterdam. Een test voor kanker moet namelijk zeer gevoelig en specifiek zijn. Op dit moment valt niet te zeggen of de geurtest aan die eisen voldoet. „De onderzoekers houden details achter omdat ze een patent hebben aangevraagd. Ik denk dan meteen dat ze hun werk uit commercieel belang misschien mooier voorstellen dan het is.”

Omdat er weinig proefpersonen aan het onderzoek meededen, is de kans sowieso groot dat de geurtest in vervolgstudies met andere deelnemers niet blijkt te werken. De Amerikanen hebben bovendien alleen gekeken naar mensen met het meest voorkomende type huidkanker, het zogeheten basaalcelcarcinoom. De twee andere typen, waaronder het gevaarlijke melanoom, lieten ze buiten beschouwing. Verder zaten de kwaadaardige plekken alleen op de rug en bovenarm, terwijl het basaalcelcarcinoom meestal in het gezicht voorkomt. „Mogelijk zegt het onderzoek dus alleen iets over een zeer select groepje patiënten”, waarschuwt Van der Veen.

Toch ziet de deskundige wel wat in een ’elektronische neus’. Bijvoorbeeld om tijdens een operatie te controleren of al het kankerweefsel is verwijderd. Bovendien zou de geurtest op den duur niet door dermatologen, maar door minder gespecialiseerde artsen of paramedici kunnen worden uitgevoerd. Dat zou een hele verlichting betekenen voor dermatologen, die nu bijna onder de epidemie van huidkanker bezwijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden