Elektroden in brein remmen dwanggedrag

Interview Hoogleraar Denys kreeg DBS-behandeling in basispakket

WYBO ALGRA en REDACTIE WETENSCHAP

Elektroden diep in de hersenen blijken te werken bij mensen met een hardnekkige dwangstoornis. Zij krijgen - onder strenge voorwaarden - de behandeling voortaan vergoed uit de basisverzekering. Dat heeft het College voor Zorgverzekeringen besloten. Damiaan Denys, hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam, heeft zich daar de afgelopen vier jaar sterk voor gemaakt.

Om wat voor patiënten gaat het?

"Een typisch geval is een jonge vrouw, net bevallen en alleen thuis. Ze ziet haar kind en denkt: ik zou je kunnen wurgen. Om die terugkerende gedachte van zich af te spoelen gaat ze onder de douche, steeds vaker, tot ze daar uiteindelijk vijf uur per dag of langer onder staat. Sommige patiënten zijn 12 tot 16 uur bezig met dwanghandelingen. Steeds weer het gas en de sloten controleren, het huis poetsen. Als medicijnen en gedragstherapie niets uithalen, dan kun je denken aan zogeheten deep brain stimulation (DBS)."

Hoeveel ervaring heeft u ermee?

"Voor mensen met dwangstoornissen zijn we er tien jaar geleden mee begonnen. We doen er nu ongeveer twaalf per jaar. Veel meer kan niet, het vergt veel van het behandelteam. Wereldwijd zijn er nu ongeveer 300 psychiatrisch patiënten met DBS behandeld, waarvan zestig in het AMC in Amsterdam. De meesten hebben een dwangstoornis, en dat is tot dusver de enige psychiatrische ziekte waarbij DBS voortaan vergoed wordt. Maar het gebeurt ook op experimentele basis bij depressie, verslaving, eetstoornissen en Alzheimer-dementie. En bij neurologische stoornissen, vooral de ziekte van Parkinson, wordt DBS al sinds een jaar of 25 toegepast."

Hoe gaat het in zijn werk?

"Eerst wordt een mri-scan van de hersenen gemaakt. Dan wordt precies berekend hoe de elektroden in de hersenen geplaatst moeten worden. Vervolgens maakt de hersenchirurg twee gaatjes in de schedel, waardoor de elektroden naar binnen worden gebracht. Die elektrodes worden via een draadje onder de huid verbonden met een batterijtje dat we onder het sleutelbeen implanteren. Dat batterijtje geeft permanent pulsjes van 1,5 tot 3,5 volt af, dag en nacht."

Hoe effectief is het?

"Bij ruwweg 15 procent van de mensen met een dwangstoornis heeft het geen enkel effect. Bij twee derde nemen de klachten af met gemiddeld 50 procent - dan staan ze misschien nog steeds een paar uur per dag onder de douche, maar wel een stuk minder dan voorheen. En een minderheid van 20 procent is voortaan klachtenvrij. De behandeling zelf kost 50.000 tot 70.000 euro, maar daar komen de vervolgbehandelingen nog bij, zoals het periodiek wisselen van de batterijen. Voor iemand van begin dertig kost levenslange behandeling ongeveer 500.000 euro. Daar staan besparingen op medicijnen en opnames tegenover. En er zijn mensen die door de behandeling weer aan het werk konden gaan."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden