Electorale test voor 'donordarling'

De internationale gemeenschap kan zich geen mislukking permitteren in Mozambique. Een ordentelijk verloop van de verkiezingen moet bewijzen dat het land terecht het predikaat donordarling draagt.

AMSTERDAM - ,,De beste verkiezingen ooit in Afrika gehouden'', zo noemde Aldo Ajello, Italiaans diplomaat en speciale afgevaardigde van de Verenigde Naties in 1994 de verkiezingen in Mozambique. ,,Frelimo stal de overwinning'', was het vernietigende oordeel van verliezer Afonso Dhlakama. Dat ritueel kreeg een vervolg in 1999 en het lijkt erop dat de historie zich in 2004 herhaalt.

Het politieke spel in het straatarme Mozambique wordt nog altijd gespeeld door twee partijen die elkaar bevochten in een 16 jaar durende burgeroorlog: Renamo en Frelimo. Het Front voor de bevrijding van Mozambique (Frelimo) wisselt dit keer van kandidaat: president Joaquin Chissano (65) stopt ermee en zijn opvolger is Armando Guebuza (61). De voormalig generaal moet het opnemen tegen eeuwige uitdager Afonso Dhlakama (51). De leider van het Nationale verzet van Mozambique (Renamo) kent zijn Frelimo-tegenstrever maar al te goed. In 1992 tekenden zij in Rome het vredesakkoord. Dat was de enige keer dat beide mannen samen iets positiefs deden.

Dhlakama doet -als vandaag de stembussen in Mozambique voor de presidents- en parlementsverkiezingen opengaan- er alles aan om de verhoudingen op scherp te zetten. Ondanks een leger waarnemers, onder wie de voormalige Amerikaanse president Jimmy Carter en een groep Angolezen, betwijfelt Dhlakama de eerlijke uitkomst van de verkiezingen. Zijn oplossing voor dat probleem: laat Renamo regeren in de gebieden waar het wint en Frelimo op zijn thuisbases.

Mozambique is wel in twee gebieden te delen. Het armste deel, de lijn ten noorden van de havenstad Beira, geldt als Renamo-gebied. Het iets minder arme zuiden, met als centrum de hoofdstad Maputo, is traditioneel voor Frelimo. De internationale gemeenschap heeft bakken met hulpdollars gestopt in de wederopbouw van het land. Zo is met Nederlands geld door de Spaanse Guardia Civil de politie enig besef van moderne waarden en normen bijgebracht. Een Engels bedrijf heeft met Nederlands geld de douane onder handen genomen. De Wereldbank en het IMF hebben er alles aan gedaan om met buitenlandse investeerders industrie naar het land te halen. De economie groeit stevig, zo blijkt uit de cijfers. Mozambique geldt met landen als Oeganda en Ghana als paradepaardje van de internationale donorgemeenschap.

Wie dieper kijkt dan de groeicijfers, ziet overigens dat de groei vooral veroorzaakt wordt door twee projecten: de gasexport naar Zuid-Afrika vanuit de provincie Inhambane door Sasol, en de export van Billiton's Mozal, de aluminiumsmelter. Vooral zij moeten de groei (verwacht 7 procent) over de komende jaren dragen.

De onevenwichtige spreiding van de economische activiteit bevordert de stabiliteit in Mozambique niet erg. Het noorden komt er volgens Renamo-leiders altijd bekaaid af, het zuiden wordt voorgetrokken. Dat is ten dele juist. Helaas voor Renamo is het achterland van het arme noorden, Zimbabwe en Zambia, nauwelijks in staat economische activiteit te genereren. Zimbabwe is door het gedrag van president Mugabe internationaal in de ban gedaan, wat betekent dat de havenstad Beira meebloedt. Maar de Wereldbank erkent het probleem. In de Renamo-regio wordt nu gewerkt aan de verbetering van spoorlijnen en wegen. De door Dhlakama geuite dreiging met een tweedeling van het land zal ongewijfeld een rol hebben gepeeld bij die plannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden