'El Chapo' tart regering Mexico

Topcrimineel verdwijnt door tunnel uit gevangenis. Vernedering voor president Nieto compleet.

"Het zou, meer nog dan betreurenswaardig, werkelijk onvergeeflijk zijn als het opnieuw zou gebeuren", zei de Mexicaanse president Enrique Peña Nieto, februari vorig jaar.

Het was zijn antwoord op de vraag of hij zijn kiezers kon verzekeren dat de toen net gearresteerde Joaquín Guzmán Loera, 's lands beruchtste en meest gezochte drugsbaron, niet wéér zou ontsnappen, zoals hij dat in 2001 ook al deed.

Vol zelfvertrouwen was de president toen nog. Met Guzmán, in de volksmond El Chapo (De Korte) genoemd, was net de meest gezochte man ter wereld sinds de dood van Osama bin Laden opgepakt. Het was ogenschijnlijk wéér een succes in de door hem beloofde strijd om Mexico veiliger te maken, nadat al een flink aantal drugsbazen onder zijn leiding was gearresteerd.

Of Peña Nieto tijdens zijn staatsbezoek deze week in Frankrijk nog wel eens aan die uitspraak heeft gedacht? Mexicaanse media deden dat in ieder geval wel, nadat Guzmán zaterdag wéér ontsnapte, dit keer uit Altiplano, Mexico's strengst beveiligde gevangenis. "Een debacle", schreef columnist Raymundo Riva Palacio in El Financiero. "De regering is de vernederde schurk", stelde collega Ricardo Alemán in El Universal. Ook in de VS was het oordeel niet mals. De New York Times: "De uitbraak vernederde de regering van president Enrique Peña Nieto".

De spectaculaire ontsnapping door een anderhalve kilometer lange tunnel begon in de doucheruimte van zijn cel en liep uit in een speciaal gebouwd huisje in het volle zicht van de gevangenis. En zo is 2015 voor de regering van Peña Nieto van een moeilijk jaar verworden tot een waar rampjaar.

De president ligt sinds september al zwaar onder vuur nadat 43 studenten in het plaatsje Iguala werden vermoord door een lokale drugsbende, in samenwerking met corrupte agenten en in opdracht van de burgemeester. De tragedie legde bloot hoe lokale autoriteiten hechte banden hebben met de maffia. Er kwamen sinds 2006 meer dan 80.000 mensen om in een territoriumstrijd tegen drugsbendes.

Kort daarop volgde het Witte Huis-schandaal. Peña's vrouw bleek een huis te hebben gekocht van een projectontwikkelaar die vele lucratieve regeringscontracten heeft opgestreken. Ook minister van financiën Luis Videgaray bleek een buitenhuisje van dat bedrijf te hebben gekocht. De storm aan beschuldigingen van belangenverstrengeling is nog niet gaan liggen.

De schade die het gebutste imago van de regering-Peña oploopt door El Chapo lijkt niet te repareren. Eerst was het vooral woede, maar nu wordt vooral spot gedreven. Vooral omdat Chapo dezelfde stunt die hij in 2001 uithaalde, op hondsbrutale wijze herhaalde.

Toen ontsnapte hij in een karretje wasgoed, mede dankzij enorme corruptie onder het personeel. Ook nu zijn tientallen werknemers van de gevangenis gearresteerd. Veel Mexicanen grapten dat het nog een keer kon gebeuren, maar weinigen gingen ervan uit dat het ook écht kon.

Een anonieme politiebron, die eerder meewerkte aan onderzoek naar de veiligheid van de bewuste bajes, stelt dat zowel regering als directie wist dat het complex zo lek als een mandje is. Er zijn nooit sensoren aangebracht om graafwerkzaamheden op te merken. En door bezuinigingen is de beveiliging permanent onderbezet en het slecht betaalde personeel makkelijk om te kopen.

"Toen ik het nieuws hoorde, wist ik niet of ik moest lachen of huilen", zegt Roberto López Moreno, een 72-jarige dichter in Mexico-Stad. Voor hem liggen kranten met grote foto's van Chapo. "Het lijkt wel of we geen regering hebben. Dit is te gek voor woorden."

'Chapo verloor nooit de leiding over kartel'

Mexico speculeert volop of Joaquín 'El Chapo' Guzmán weer terug zal keren aan het hoofd van het Sinaloa Kartel, een van de machtigste criminele organisaties ter wereld. Volgens veel experts is die vraag onlogisch. "Hij heeft nooit de leiding verloren", zegt hoogleraar nationale veiligheid Javier Oliva van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico. "Om zó te ontsnappen moet je enorme mankracht en middelen mobiliseren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden