'Eko-sector moet markt en ideaal koppelen'

Morgen wordt de prijs voor maatschappelijk verantwoord ondernemen in de voedingsbranche uitgereikt. Eosta, importeur en distributeur van biologische groenten en fruit, is ook genomineerd.

WADDINXVEEN - Op weg naar een leefbaarder wereld zijn idealisme en commercie lang als twee uitersten beschouwd. ,,Dat is niet zo, blijkt steeds vaker. Je kunt blijven roepen dat alles fout is, maar wil je jouw idealen gerealiseerd krijgen, maatschappelijk effect hebben, dan moeten die twee uitersten samengaan'', zegt Volkert Engelsman, directeur van Eosta, importeur van biologische groenten en fruit.

Engelsman verenigt de twee tegenpolen ook in zijn eigen bestaan. Als afgestudeerd bedrijfseconoom proefde hij, werkend bij een grote Amerikaanse multinational, de geneugten van het grootsteedse yuppenbestaan. ,,Ik zag toen echter de eindigheid van zo'n bestaan. Ik voelde me verbonden met wereldverbeteraars en zette vraagtekens bij de globalisering. Er is niets tegen globalisering, maar het heeft een economisch elitair karakter dat maatschappelijk onbedoelde effecten met zich meebrengt.''

Engelsman besloot zijn sluimerende idealisme te koppelen aan zijn theoretische en praktische kennis van het marktmechanisme. ,,Je kunt niet heen om het marktmechanisme. Dat is de realiteit van vandaag de dag. Maar je kunt niet van een vrij marktmechanisme spreken zolang de kosten van bijvoorbeeld ecologische en sociale schade niet doorberekend worden in de eindprijs van een product en de consument geen beeld heeft van de maatschappelijke gevolgen van zijn aankoop.''

In 1990 richtte hij met zijn studievriend Willem van Wijk Eosta op, hetgeen symbolisch staat voor 'ochtendgloren'. De pionier in tropische producten is inmiddels de grootste in zijn soort in Europa. Over cijfers wil Engelsman niet uitweiden, ,,maar we hebben geen last van concurrenten''.

Sinds maart dit jaar hanteert Eosta het Nature & More-concept. ,,We proeven in de markt dat er behoefte is aan koppeling van productkwaliteit, sociale en milieu-eisen. De moderne en mondige consument gaat er vanuit dat een product gezond is en lekker smaakt. Daarnaast moet het ecologisch en sociaal verantwoord zijn geteeld. Al onze producten voldoen minimaal aan de EKO-richtlijnen, maar er is meer. Elk product is voorzien van een unieke code. Daarmee kan je via internet (www.natureandmore.com) checken welke scores het product heeft op gebied van gezondheid, milieu en eerlijke handel. Bovendien kan je zien van welke boerderij waar ook ter wereld het product vandaan komt.''

De Eosta-directeur erkent dat slechts een beperkt aantal consumenten van deze mogelijkheid gebruik zal maken. Sterker nog, ze verwachten gewoon dat een biologisch product ook een proeve van eerlijke handel kan doorstaan. ,,Klopt, en dat is meestal niet zo. Het gaat hier ook meer om de inkopers van grote supermarkten. Die zijn als de dood dat hun biologische huismerken in de media worden ontmanteld als producten die goed zijn voor het milieu, maar bij voorbeeld wel met behulp van kinderarbeid tot stand zijn gekomen. Zij willen zich dus indekken om imagoschade te voorkomen en wij kunnen ze het gevraagde tegen een meerprijs leveren. Die premie gaat naar de producent. Dat kan iedereen zien, want onze transparantie geldt ook voor de kosten in de gehele keten. Doorgaans gaat de ecologische en sociale waardetoevoeging van producenten verloren in de anonimiteit van de markt, terwijl de consument daarin wel degelijk is geïnteresseerd. Commercieel gesproken een gemiste kans. Ons traceerbaarheidsysteem geeft de producent een gezicht en een stem waarmee hij de door hem toegevoegde maatschappelijke meerwaarde kan 'cashen' in de markt.''

Dit verstandshuwelijk tussen de keiharde marktrealiteit en goede doelen zou Engelsman wat vaker willen terugzien in de biologische sector. ,,Het moet vele malen professioneler, als de biologische sector relevanter wil worden. Peter Blom van de Triodosbank heeft gelijk als hij zegt dat gezondheid een sterk punt is van biologische voeding en dus meer moet worden uitgebuit. Ook nichemarkten als de biologische sector moeten innoveren. Daar moeten ondernemers niet voor terugschrikken. Het begrip duurzaamheid en solidariteit moet je regelmatig opladen met nieuwe, 21ste-eeuwse inhouden. Gezondheid is er zo een, net zoals sociale verantwoordelijkheid en milieu in brede zin. Niet alleen maar bestrijdingsmiddelen, ook de leefbaarheid van het platteland, natuurbehoud, biodiversiteit, de focus op regionale producten, zeg maar de agri-cultuur. Daar is vraag naar bij de trensetters en die heb je nodig om de samenleving te veranderen. Die kracht wordt onderschat en daarop kan commercieel veel beter worden ingespeeld. De volgers bereik je maar beperkt met STER-spotjes als 'Biologisch eigenlijk heel logisch'. Die willen zegeltjes, gratis vakanties dat soort dingen. Dat klinkt elitair, maar het is de commerciële werkelijkheid.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden