EINDEXAMENPRODUKTIES NEDERLANDSE FILM EN TELEVISIE ACADEMIE

De Nederlandse Film en Televisie Academie, onderdeel van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, is in Nederland de enige beroepsopleiding voor film en tvmakers.

Afgezien van natuur- en geimporteerde talenten ligt het lot van devaderlandse cinema in de handen van deze studenten. Reden genoeg om de jaarlijkse oogst van eindexamenprodukties kritisch te bekijken.

Dit jaar studeren zesenvijftig mensen af aan de Filmacademie. Samen zijn ze goed voor dertig produkties. Niet iedereen verlaat dus als regisseur de opleiding; bijna de helft koos voor een van de andere afstudeerrichtingen: camera, montage, licht, geluid of een combinatie daarvan. Zij tonen hun kunnen in produkties van klasgenoten, waardoor een intrigerend netwerk van overlappende namen ontstaat. De Filmacademie fungeert, althans wat crew betreft, als een zelfvoorzienende studio. Ze kan putten uit een reservoir van goedkope en, getuige de vele produkties waar sommige geluids- en lichtmensen aan meewerkten, gretige medewerkers.

Het is een vorm van artistieke kruisbestuiving die in theorie kan leiden tot een zekere eenstemmigheid van de hele lichting. In de praktijk zijn de produkties gelukkig zeer verschillend. Waar de een zoekt naar de juiste lyrische toon voor persoonlijke bespiegelingen, streeft de ander naar visueel geweld voor een keiharde commercial.

Wie als regisseur afstudeert, kiest voor een van de volgende genres: fictie, documentaire of audiovisueel. De laatste categorie houdt zich vooral bezig met opdrachtfilms (televisiedrama, bedrijfspromotie, overheidsvoorlichting) en is dit jaar met veertien produkties het best vertegenwoordigd.

Voor de bioscoop zijn fictie en documentaire, beide door acht mensen gekozen, interessanter. Bij de korte speelfilms zijn er drie die aangenaam verrassen. 'Memorias sin batallas y otros muertos' van Nathalie AlonsoCasale is een prachtig miniatuur over oorlog en geschiedschrijving. In slechts tweeentwintig minuten weet de maakster de mythe van de Spaanse Burgeroorlog door te prikken. Trots als ze is op haar in de oorlog gefusilleerde grootvader, wil ze zijn dood reconstrueren in Aragon, Noord-Spanje. De dode komt echter tussenbeide en hekelt het geidealiseerde beeld van zijn kleindochter. Heldhaftig was het niet, eerder verwarrend, laf en modderig. "En je oma is niet in '37 maar in '75 gestorven dus maak je geen illusies." De oprechte, persoonlijkezoektocht is op lokatie en in zwartwit opgenomen, hetgeen sterk bijdraagt aan de authentieke en professionele uitstraling van de film.

Eveneens in zwart-wit en met een Spaanse titel is 'Soy Luna' van Wolke Kluppel. In een verpauperd gebouw waar lekkage en burengerucht de enige verzetjes zijn, dringt een eenzame vrouw haar doodsdrift op aan haar buurman. De art-direction en het spel van Bart Klever en Carly Wijs (op de credits verspaanst tot Carmen Sabia) zijn om van te smullen. De film heeft de juiste toon voor de wrange humor van zo'n tijdloos grotestads sprookje. Distributeur IAF kan 'Soy Luna' mooi programmeren als voorfilm bij een film van Aki Kaurismaki.

Verrassend is ook 'Zondermeer', een film van Aletta Becker over eetstoornissen. Hoewel een enkele anorexia-patiente wellicht dank zij deze film op andere gedachten komt, heeft het niets van een voorlichtingsfilm. Alle aspecten van anorexia en bulimia komen aan bod, maar de manier waarop is eerder hilarisch dan educatief - en misschien daarom wel effectief, wie weet. Met veel gevoel voor compositie en kleur razen de neurotischefantasieen over eten voorbij. Voedsel als dankbaar onderwerp voor visuele grappen wordt goed benut, afgewisseld met een treurig beeld van een bedachtzaam aan een pakje roomboter knagende vrouw. Becker is zichtbaar geinspireerd door de favoriet van vorig jaar, 'De tranen van Maria Machita' van Paul Ruven.

De overige speelfilms zijn heel wat minder overtuigend. Dieptepunt is het quasi-literaire 'Het perfecte huwelijk' van Michiel van Jaarsveld. Uitgerekend de film die nergens over gaat, met de wanhopig naar de clou zoekende acteurs Chris Nietvelt en Bart Slegers, duurt het langst. 'De kleine Helene'van Fatima Jebli Ouazzani, jarenlang de enthousiaste stem van 'Radio Thuisland', is hooguit een voor kinderen spannend, maar wel erg belerend sprookje. De Geulemergroeve Berg en Terblijt vormt de bijzondere locatie voor de relationele overpeinzing 'Welcome' van Cyrus Frisch. Het lef dat uit de afwijkende esthetica spreekt, wordt teniet gedaan door de summiere maar potsierlijke tekst.

Paul Verhoeven

Niet alle jonge filmmakers hebben artistieke pretenties. Sommigen willen Paul Verhoeven achterna, gewoon goed entertainment maken. Hopelijk wilde Stephan Brenninkmeijer met 'Rerun' niet meer dan dat. Hard, snel en leeg, in het najaarbij de VARA. AV-maker Tjebbo Penning speelt het met 'Out of bounds' nog een graadje harder. Zijn opening, een apart gemaakte nep-commercial, hakt er in, maar doet bij herhaling al niets meer. Zijn film wil te graag imponeren en zeilt met effectbejag en loeiharde muziek uit de bocht.

De aardigste documentaire is eigenlijk een speelfilm. Pieter Oomes studeert met 'De Golem' af als documentarist, maar verfilmde een zeer literair en Oosteuropees ogend verhaal. Rondom het joodse fenomeen 'golem' beleeft een jongeman eenKafkaesk avontuur - niet toevallig speelt de film in Praag. De film ademt de sfeer van klassiek, ingetogen surrealisme, ondersteund door prachtige Tsjechische acteurs.

Ook 'Rites de passage' van Gerda Heijnis valt om duistere redenen onder de noemer 'documentaire'. De enige niet-narratieve film van dit jaar lijdt aan een teveel aan introvertie en symboliek, waardoor de impressies over ouder worden gelaten aan de kijker voorbijgaan.

Antropologisch

Veel gereis leidde tot drie antropologisch getinte documentaires. 'Under the lighthouse' van Annette Beil, over het Ierse eiland Tory, is het meest eigenzinnig en filmisch hetmeest interessant. 'Kautokeino' van Anna Kristina Knaievelsrud laat zien dat een camera aanzetten op een exotische plek nog geen film oplevert. Het is een volstrekt vrijblijvende registratie van een plukje leven in Lapland. De beeldentaal van 'Indianen in spijkerbroek' van Joeri Donsu, in opdracht gemaakt, beperkt zich tot twee pratende kinderen. Des te ergeris het dat ze niet te verstaan zijn.

Al met al lijken de speelfilmers meer hoop voor de toekomst te bieden dan de documentaristen. Een aantal films moet echter in de loop van het jaar nog worden voltooid, dus er is nog kans op een revanche door de realiteit. Alle eindexamenfilms van de Filmacademie van dit jaar zullen worden vertoond tijdens de Nederlandse Filmdagen (24 september t/m 2 oktober), waar de beste eindexamenfilm zal worden bekroond met de Tuschinsky Film Award.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden