Eindelijk lekker snel scheiden in Argentinië

Huwelijkswet uit 1869 maakt plaats voor moderne variant

"U kunt niet meer flitsscheiden vandaag, u moet een afspraak maken", schreeuwt een pokdalige ambtenaar tegen een groep wachtende vrouwen. Argentinië is met zijn nieuwe burgerlijk wetboek het eerste Zuid-Amerikaanse land waar je voortaan in een oogwenk kan scheiden.

Vooral vrouwen melden zich dagelijks bij de burgerlijke stand nu ze per 1 augustus eenzijdig en zonder voorwaarden kunnen scheiden van hun partner. "Vandaag komt een einde aan een nachtmerrie van veertien jaar", aldus Elisabet Maret in de rij bij de burgerlijke stand in hoofdstad Buenos Aires.

Het oude burgerlijk wetboek stamde uit 1869 en was opgesteld door de vrijzinnige jezuïet Dalmacio Vélez Sársfield, die niet goed lag bij de katholieke kerk. Hij poogde destijds vergeefs van het huwelijk een gelijkwaardiger contract te maken tussen vrouw en man. Zodoende was tot vorige maand scheiden niet mogelijk in Argentinië zonder instemming van beide partners en zonder tussenkomst van een federale rechter. Dat benadeelde met name vrouwen die door bezitterige echtgenoten niet werden vrijgelaten in hun keuze alleen verder te gaan.

De 42-jarige Elisabet Maret, die vooruitlopend op de scheiding alvast weer haar meisjesnaam gebruikt, probeerde in 2005 te scheiden, maar de rechter bemoeide zich toen met haar relatie. "Hij vond dat we in therapie moesten en vaker samen dagjes uit moesten", vertelt ze terwijl ze zenuwachtig naar haar nummertje kijkt. "Ik had daar helemaal geen zin in, ik wilde gewoon scheiden. Weg van hem." Ze moet zichtbaar haar woede bedwingen.

Al in de jaren twintig van de vorige eeuw gaf de sociaal-democratische president Hipólito Yrigoyen opdracht tot het herschrijven van het burgerlijk wetboek, maar ook hij had geen succes. Zelfs de beroemde en invloedrijke president Juan Domingo Perón slaagde er in de jaren vijftig niet in het huwelijk te moderniseren. Het was uiteindelijk de huidige, vrouwelijk president Cristina Fernández de Kirchner die het in 2011 een thema van haar herverkiezing maakte. "Omdat vrouwen en arbeiders consequent worden benadeeld in onze wetten. Dat accepteer ik niet", aldus Kirchner.

Volgens advocate Alejandra Gonzalez is het Kirchner wel gelukt omdat ze een brede coalitie smeedde tussen verschillende politieke partijen, de juristerij en de kerk. Naar eigen zeggen is haar innige vriendschap met paus Franciscus een van de redenen dat de kerk zich nu soepeler opstelt. Waarschijnlijker is de tanende invloed van de kerk op het dagelijkse leven van de Argentijn. Die denkt veel progressiever dan de voormannen op zondag preken.

"Politici, juristen en kerk zijn geen natuurlijke bondgenoten, maar de samenleving veranderde zo snel dat men zich realiseerde dat er iets moest gebeuren", aldus advocaat Gonzalez.

Argentinië voerde in 2010, als eerste land in Latijns-Amerika, het homohuwelijk in. In 2012 werd ook een wet aangenomen die transseksuelen erkent en geslachtsverandering toestaat.

"Een logisch vervolg was moderniseren van de scheidingsproces", vertelt Gonzalez. Volgens de juriste hebben vrouwenorganisaties en progressieve politici het politieke momentum aangegrepen om de hervorming van het burgerlijk wetboek te versnellen.

Modernisering alom. Toch is er nog één onderwerp taboe: abortus. Naar verluidt besloot president Kirchner na een telefonisch overleg met het Vaticaan dat abortus verboden blijft. Er is nu sprake van leven bij bevruchting, wat het voor artsen onmogelijk maakt de randen van de wet op te zoeken wanneer bijvoorbeeld tijdens een vroegtijdig stadium van de zwangerschap complicaties optreden.

Voor Elisabet Maret kan haar flitsscheiding niet snel genoeg gaan. "Nog zeven wachtenden voor me en dan ben ik eindelijk een vrije vrouw." Ze kijkt ondeugend en vervolgt: "Ik ga dit weekeinde met vriendinnen dansen om het te vieren".

Progressief gidsland

Het hervormen van het burgerlijk wetboek in Argentinië, met het moderniseren van het scheidingsproces als voorbeeld, zet ook sociale bewegingen en politici in buurlanden aan het denken. Argentinië wordt binnen de regio vaak gezien als progressief gidsland. Zo voerde buurland Uruguay in 2013 het homohuwelijk in en wordt er in Chili volop over gediscussieerd. Maar met het moderniseren van het instituut huwelijk wil het in Chili en Uruguay nog niet vlotten. Tot 2005 was het niet eens mogelijk te scheiden in Chili en nog steeds moeten beide partners daarmee instemmen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden