Eindelijk keurmerk voor geesteszorg

AMSTERDAM - De geestelijke verzorgers in de gezondheidszorg hebben eindelijk hun eigen 'beroepsstandaard', resultaat van dertig jaar 'professionalisering'. Vandaag krijgt staatssecretaris Ross van volksgezondheid die tijdens een minisymposium aangeboden.

Sinds 1996 hebben patiënten en cliënten wettelijk recht op geestelijke verzorging, al naar gelang hun levensovertuiging. In de meeste ziekenhuizen en zorginstellingen lopen geestelijke verzorgers rond die desgewenst troost bieden en een luisterend oor. Hun beroepsvereniging VGVZ, 800 leden, heeft nu eindelijk een 'beroepsstandaard' klaar, zoals die ook bestaat voor andere werkers in de zorg.

De standaard bevat een 'beroepsprofiel' en een 'beroepscode', en het is een mijlpaal, zegt rk pastor Roel Hekking. Hij is voorzitter van de commissie die het stuk opstelde. ,,Je zet als beroepsvereniging met elkaar een professie neer. Wij vinden het een heel mooi gebeuren.''

Het document, zegt Rico Kremers, voorzitter van de humanistische sector van de VGVZ, is vooral nuttig voor buitenstaanders. ,,Mensen denken nog steeds: geestelijke verzorging is iets dat je er even bij doet. Hier staan alle kennis en vaardigheden in die je nodig hebt.''

De beroepsstandaard, zegt ook Jaap Doolaard, helpt bij de professionalisering van het vak. De voormalige VGVZ-voorman en ziekenhuispastor stelde in 1996 een dik handboek voor de beroepsgroep samen. Geestelijke verzorgers zijn geen gewone behandelaars, zegt Doolaard. ,,We zitten, als het goed is, niet aan mensen.'' Dus zijn ze niet opgenomen in de BIG, de overheidsregistratie voor werkers in de gezondheidszorg. Hun beroep is onbeschermd, net als het predikantschap: schroef een bordje op je deur en je bent dominee, of geestelijk verzorger. ,,Nu komt er een registratie, een keurmerk, en een soort hiërarchie in het vak met bijbehorend beloningssysteem, afhankelijk van opleiding en ervaring.''

De geestelijke verzorgers voelen zich niet bedreigd in hun positie. ,,Tenminste'', zegt pastor Hekking, ,,niet meer dan andere professionals in de gezondheidszorg. We zitten toch stevig verankerd.'' Hekking ziet juist een kentering. ,,Vijf jaar geleden voelde ik me meer bedreigd. Er is in de gezondheidszorg nu meer aandacht voor ethiek. Er is een nieuwe openheid voor zaken als verwerking en emotionele beleving. Je merkt dat de andere werkers in de gezondheidszorg heel serieus naar je kijken. Onze aanwezigheid zien ze als een grote waarde.''

Maar de beroepsgroep blijft in beweging. Discussiepunt is bijvoorbeeld de verdeling over de denominaties. De Kwaliteitswet Zorginstellingen schrijft voor dat geestelijke verzorging ,,zoveel mogelijk aansluit bij de godsdienst of levensovertuiging van patiënten of cliënten''. Dat is in de praktijk zelden het geval. Hoewel meer dan de helft van de Nederlandse bevolking inmiddels als onkerkelijk te boek staat, is de geestelijke verzorging grotendeels in handen van de confessionelen. De humanisten - die zichzelf beschouwen als de stem van de onkerkelijken - zijn overal in de minderheid. Als ze er al zijn: de provincie Limburg, bleek vorig jaar, moet het doen met in totaal twaalf uur humanistische geestelijke verzorging per week.

In de praktijk werken de meeste geestelijke verzorgers 'territoriaal': ze zijn er voor alle gelovigen, twijfelaars en antigelovigen op de afdeling. ,,Ik ben er voor iedereen'', zegt de rk pastor Hekking, ,,tenzij iemand per se een dominee wil.'' De beroepscode schrijft voor dat geestelijke verzorgers dienen te beschikken over ,,een authentieke omgang met de eigen levensbeschouwing, naast een open houding naar andere overtuigingen''.

Toch vinden de humanistische geestelijke verzorgers dat de discussie moet doorgaan. Sectorvoorzitter Rico Kremers: ,,Een beroepsvereniging die zichzelf serieus neemt, moet dit een keer aan de orde stellen.'' Geestelijke verzorgers adviseren steeds vaker in ethische kwesties. ,,Dan is het nogal scheef als 90 procent van hen confessioneel is. Als de verhoudingen blijven zoals ze nu zijn, móét het op de agenda komen.'' Maar ruzie met zijn confessionele collega's is wel het laatste waarnaar hij uitziet. Het zou volgens hem beter zijn als de 'zendende instanties', het Humanistisch Verbond of de kerken, dit aan de orde stellen. ,,Dat zij zouden zeggen: hé, dit is toch niet logisch.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden