Eindelijk een plek om naar toe te gaan

In Zwolle wordt vandaag een monument onthuld. Met de drie zuilen, door brons met elkaar verbonden, worden de mensen herdacht die in toenmalig Nederlands-Indië zijn gestorven, tijdens de Tweede Wereldoorlog, tijdens de omstreden Bersiap-periode en bij de strijd in Nieuw-Guinea. Op het monument staan de namen van vijftien jongens uit Zwolle en omgeving die na 5 mei 1945 als militair omkwamen in het verre 'Indië'. Hun nabestaanden komen vandaag voor het eerst bij het monument bijeen.

door Hélène Butijn

Voorzichtig begint Corrie Sollie-Teeken (77): ,,Ik was 24, hij was 22. Hij was als dienstplichtige bij de mariniers. We hebben hem weggebracht naar Volkel. Daarna hebben we hem nooit meer gezien.'' Corrie's broer Leen was binnen hun gezin een beetje haar 'maatje'.

Ze waren de oudste twee van zes. ,,We deden heel veel samen. We haalden eten en melk bij de boer. We zaten samen in het verzet. Ik weet nog goed hoe Leen een keer als meisje verkleed wapens in zijn fietstassen smokkelde. Hij droeg een hoofddoekje en een mantel van mij. Ik fietste een eindje achter hem en zo kwamen we de zwaar bewaakte IJsselbrug over. Leen en ik lagen elkaar goed. We waren tieners in Zwolle, dat was zo'n mooie tijd. We waren bij allerlei clubs van de kerk. Leen speelde gitaar. Mijn latere schoonzusje was daar ook bij.''

De vader van Corrie was, na jarenlang in de houthandel te hebben gewerkt, tijdens de crisisjaren beroepsmilitair geworden. ,,Hij hield er echt van. Hij heeft in de Tweede Wereldoorlog gediend, gevochten bij de Grebbeberg en is daar gelukkig nog gezond vandaan gekomen. Het zit een beetje in de familie. Mijn kleinzoon zit nu in Bosnië. En Leen, ja, die was ook een echte militair.''

Met de auto bracht de familie hem destijds naar de militaire basis Volkel. ,,Daar hebben we nog wel foto's van, Leen in uniform. Hij vond het, geloof ik, niet eens zo bijzonder spannend. Hij deed het gewoon. Er was een heel ceremonieel. Toen moesten we weg en lieten hem daar achter.''

Terwijl hij in Nederlands-Indië was, trouwde Leen Teeken met de handschoen. Corrie: ,,Een vriend van hem trad op als bruidegom. Mijn moeder had nog een leuke japon voor mijn schoonzusje genaaid. Zij zou na de bruiloft ook naar Indië komen, maar Leen schreef toen al dat ze dat niet moest doen, omdat het veel te gevaarlijk was.''

Eind juli 1949 ging de patrouille van Leen Teeken, onder zijn leiding, op Oost-Java op onderzoek uit. Corrie: ,,Hij wilde voorop lopen, terwijl anderen waarschuwden dat hij het niet moest doen. Maar hij vond dat het moest, hij was tenslotte luitenant. Samen met een paar anderen ging hij vooruit. Ze liepen in een val.''

'Patrouille in hinderlaag, vijf doden'. Corrie Sollie-Teeken heeft het berichtje dat op maandag 8 augustus 1949 in Trouw stond, zorgvuldig bewaard. Teeken vocht tot het einde, toen anderen zich al hadden overgegeven. Zijn zuster maakt een snel gebaar met haar hand langs haar keel. ,,Daarna hebben ze hem in de rivier gegooid.''

'De stoffelijke overschotten van luitenant Teeken en vier maniniers zijn nabij Babad (...) aangetroffen', besluit het vergeelde krantenbericht. 'Zij werden donderdag op het ereveld te Surabaja begraven. Rust en orde zijn in de betrokken streek hersteld -aldus een officiële mededeling'. Corrie: ,,Mijn moeder heeft nooit precies geweten hoe het is gegaan. Dat hebben we ook maar niet verteld. Je krijgt er allemaal nare gedachten bij, hè.''

De ouders van Corrie woonden in Den Haag, toen het bericht kwam. Zelf was ze net getrouwd en had ze een zoontje gekregen, dat ze ook naar Leen had vernoemd. ,, Toen ik jong was, vond ik het natuurlijk vreselijk dat hij niet meer terugkwam. En mijn schoonzusje bleef hier alleen achter. Maar heel gek, nu je ouder wordt, komt het veel dichterbij.''

,,Mijn ouders hebben er nooit meer over kunnen praten. Leen heeft postuum een lintje gekregen en er is over hem een boek verschenen, maar ze konden het niet opbrengen. Mijn moeder heeft alleen gezegd, pas toen ze al wat ouder was: 'Ik zou zo graag willen weten hoe Leen er nu uit zou hebben gezien'.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden