Review

Eindelijk draaft de hond van Shakespeare op

Mensen die naar het Italiaanse Verona reizen om daar het balkon te bezichtigen waarop Julia haar Romeo toesmachtte, krijgen nog waar voor hun geld ook. Er is inderdaad een balkon, zoals je wel vaker een balkon aan een huis ziet hangen als je een stad binnenkomt. Daarnaast heeft Julia nog steeds een postadres: Via Galilei 3, 37133 Verona, Italia. Voorzover bekend heeft William Shakespeare haar nooit geschreven, maar als hij dat wel had gedaan, had ook hij geheid een brief van Julia teruggekregen.

Een officiële Juliaclub beantwoordt alle brieven aan Julia, ook die waarin twijfel opkringelt over het feit dat zij zo'n vierhonderd jaar na haar dood nog steeds brieven blijkt te kunnen beantwoorden. Welbeschouwd is dat ook een knap staaltje overtuigingskracht. Shakespeare zelf is nog veel knapper, want hoe slaag je er anders in om wereldberoemd te worden terwijl je zo goed als zeker nooit geleefd hebt? De encyclopedie kan braaf melden dat hij op 23 april 1564 in Stratford-upon-Avon werd geboren en daar op 23 april 1616 ook stierf, naamspelerig 'the only Shake-scene in the country' werd genoemd, met Anne Hathaway huwde en de tweeling Hamnet & Judith kreeg, maar bewijs dat maar eens.

En ja, hij kan veertien komedies, tien koningsdrama's, dertien tragedies en trossen gesuikerde sonnetten hebben geschreven, maar wie zegt dat hij die niet geplunderd heeft van Plutarchus, uit Italiaanse novellen, historische kronieken of Deens-IJslandse vertellingen (Amblett = Hamlet) die al eeuwen voor zijn vermeende geboorte de ronde deden? Volgens Shakespeare-hertaler Willy Courteaux verzon Shakespeare maar drie 'verhaaltjes' eigenhandig: 'Midzomernachtsdroom', 'De storm' en de 'Vrolijke vrouwtjes'. Als hij die al schreef, want waarom zouden ook die niet van zijn vrienden Ben Jonson of Christopher Marlowe (van wie Goethe weer de 'Faust' afgapte) zijn? Je weet het niet, en dat geeft ook niet.

Het is tien keer aangenamer om je op apocriefe geschriften dan op apodictische encyclopedieën te baseren. Want weet een beetje filmbezoeker eigenlijk wel dat Shakespeare's hond Hooker - 'Prins der Honden' en 'Heer der Schurft' - een biografie over zijn baas 'Tweevoeter Will' heeft geschreven? En dat Shakespeare zelf 'De tragedie van Hooker' in drie grote bedrijven schreef? Tot drie keer toe duikt Hooker - incognito, feestelijk met zijden kraag in zigzagmotief verkleed, en als zichzelf - in 'Shakespeare in love' op. Zo logisch als wat: in elk Shakespeare-stuk zit een hond, al hebben plagiërende en afgunstige toneelspelers die steevast uit het script geschreven. Hooker staat voor de triomf der bijrol; zoals ook Marlowe, Mercutio of Horatio.

De makers van 'Shakespeare in love', die grandioze draak, verzamelden gelukkig meer beelden dan feiten. Maar met de feiten díe ze gebruiken, smeden zij een listig en elegant goochelspel tussen fictie, vermeend feit en geboorte van een romanpersonage. Spelers, regie, cameravoering en muziek krijgen ongetwijfeld filmprijzen, maar de verdienste van 'Shakespeare in love' zit van begin tot eind in het vernuftige scenario van Marc Norman en Tom Stoppard. 'Ben jij de auteur van de stukken van William Shakespeare?' krijgt de acteur Shakespeare voor de kiezen.

Behendig laten de scenarioschrijvers schijn & wezen, personage en acteur-van-vlees-en-bloed die zijn eigen mensenrol en tegelijkertijd toch een toneelrol speelt, over elkaar dartelen. Als de kunst van schrijven is: gretigheid opwekken niet zozeer voor het terstond gelezene, maar naar dat wat volgt, zijn Norman en Stoppard daar glorieus in geslaagd. Ze jassen - heel shakespeareaans - een verhaal met talloze bijverhalen er als uit een polsbeweging doorheen terwijl 'Shakespeare in love' desalniettemin twee volle uren duurt. Al na het eerste uur blijf je je afvragen hoe dit moet aflopen. De titelheld Will Shakespeare mag en kan niet dood. Zijn geliefde 'Julia' of quasi-gravin of 'Dark Lady' of 'mede-actrice' of als jongen vermomde 'Master Kent' al helemaal niet. Romanpersonages kunnen niet sterven, ook niet als de schrijver voorschrijft dat ze handenvol arsenicum naar binnen proppen (Madame Bovary), zich aan een willige dolk rijgen (Julia) of zich verdrinken 'daar waar die wilg naast de beek staat' (Ophelia).

Geen held die sterft in 'Shakespeare in love'. Nu ja; Christopher Marlowe legt het loodje. (Ook weer shakespeareaans: zijn dood wordt bericht, niet getoond.) Marlowe werd nou eenmaal bij een historische kroegruzie om zeep geholpen. Gesteld dat hij geleefd heeft, natuurlijk.

Qua romanwet moet Shakespeare's muze en minnares het veld dus ruimen, niet doodgaan en al helemaal geen Juliadood sterven. Gehavend, want als enige een schipbreuk overleefd, wandelt 'Julia' met natte en toch wapperende (film blijft film) haren als 'Viola' een nieuw Shakespeareverhaal in: 'Driekoningen'.

Verteerd door liefdessmart en koortsachtig stomend op z'n nieuwe toneelstuk - waarvan hij nog niet weet dat het 'Twelfth Night; or, What you will' zal gaan heten - zit 'Will' de openingsregels voor Viola al te schrijven: ,,What country, friends, is this?''

Julia, laat staan Viola, weet nog niet dat zij voet aan wal op het ongekende Illyrië heeft gezet, en daar verliefd op hertog Orsini zal worden. (Allen af.)

Of in dit geval: (Doek).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden