Einde tijdperk korpschef Nordholt in zicht

AMSTERDAM - En toen waren er nog maar zes. Na het door de Noordhollandse commissaris der koningin Jos van Kemenade over het Amsterdamse burgemeesterschap uitgesproken 'was niet, ben niet en blijf niet beschikbaar', rollen van de serieuze PvdA-kandidaten nu nog de namen van Van Kemenade's Zuidhollandse collega Schelto Patijn, minister van WVC Hedy D'Ancona, exstaatssecretaris Elske ter Veld, Vara-voorzitter Marcel van Dam, partijleider Wim Kok en de Amsterdamse hoofdcommissaris Eric Nordholt in het geruchtencircuit uit de koker.

Met het driewerf 'nee' van Van Kemenade op Ed van Thijns opvolging - in 1983 was hij nog diens medefinalist voor de burgemeesterspost - verliest het gezelschap PvdA-prominenten overigens meteen een van de meest ervaren bestuurders op dit niveau. Maar dat Amsterdam weer in sociaal-democratische handen moet komen, staat buiten kijf. Aleen een meer dan formidabele verkiezingswinst van D66 bij de raadsverkiezingen begin maart, gepaard aan een desastreus resultaat voor de PvdA kan daarin verandering brengen. Maar erg veel dieper dan de huidige 12 zetels in de raad - na 9 zetels verlies in 1990 - kan de PvdA haast niet zinken.

De nieuwe minister van binnenlandse zaken, Van Thijn, zou zijn eigen partij, de PvdA, bovendien niet gering bruskeren indien hij het traditioneel 'rooie' Amsterdam zo vlak voor het opgaan in het Regionaal Orgaan zou beroven van een sociaal-democraat, om de hoofdstad op te zadelen met die enige andere serieuze mogelijkheid, een D66'er. En de Haagse coalitiegenoot CDA zal er, gezien de beroerde opiniecijers voor de christen-democraten, er nou ook niet van harte aan medewerken om zo vlak voor de Kamerverkiezingen van juni het electoraal nog steeds slapende rijk wordende D66 een extra opsteker te bezorgen via een prestigepost als Amsterdam.

Van Thijns tijdelijke plaatsvervanger, VVD-wethouder van financien en liberaal lijstaanvoerder bij de raadsverkiezingen van maart, Frank de Grave, sloeg de spijker precies op zijn kop met zijn opmerking dat Amsterdam “nog echt een paar maatjes te groot is” voor D66. En de enige Democraat die daarvoor qua gewicht en charisma in aanmerking zou mogen komen, is partijleider Hans van Mierlo. Maar die kan nou net zo'n mooie Biesheuvelachtige rol spelen in de politieke impasse, die na de Kamerverkiezingen van juni dreigt te gaan ontstaan. Misschien dat Hans Gruijters, burgemeester van Lelystad en volbloed Amsterdammer, nog een serieuze kans had gemaakt, maar na zijn opmerkingen over een overdosis aan asielzoekers hier is gans bevlogen Nederland over hem heen geduikeld, dus diens glazen zijn ingegooid.

Beperken we ons derhalve tot de PvdA. Verreweg de meest interessante kandidaat is de Amsterdamse hoofdcommissaris Eric Nordholt. Naar voren geschoven door PvdAfractieleider en gemeentelijk lijsttrekker Eberhard van der Laan heeft de populaire Nordholt, anders dan Van Kemenade, geen duidelijk 'nee' laten horen op zijn eventuele kandidatuur. Ook geen 'ja' trouwens, maar dat zou ook wat prematuur zijn, de vacature is nog niet eens verschenen in de Staatscourant.

Onwaarschijnlijk

Nordholt beraadt zich, zoals dat heet. Dat Nordholt als korpsschef in Amsterdam 'achterblijft' nu zijn opperbaas Van Thijn voor Den Haag heeft gekozen, is echter uiterst onwaarschijnlijk. Het resultaat van 'de beste beslissing' uit zijn ambtsperiode, zoals Van Thijn het aantrekken van de Groninger Nordholt noemde, heeft zijn reilen en zeilen in Amsterdam steeds nauw aan het functioneren van Van Thijn gekoppeld. En met het vertrek van laatstgenoemde zijn de speculaties over de komende whereabouts van Nordholt dan ook niet van de lucht.

Los van het burgemeesterschap is daar zelfs een staatssecretariaat van politiezaken in een nieuw kabinet, onder minister Ed van Thijn dan. En ook een overstap, zeg maar 'uitruil' met Groningen wordt genoemd. Waarbij dan de huidige burgemeester, Hans Ouwerkerk, overstapt naar Amsterdam, en Nordholt daar diens plaats inneemt.

Speculaties, meer niet, maar dat er een einde komt aan het tijdperk Nordholt als opperdiender in Amsterdam is wel zeker. En ook aan zijn voornemen om de politiek te laten voor wat zij is, “Ik ben en blijf een boevenvanger”, klonk het dan tot voor kort, want in zijn uniform voelde hij zich toch het meest senang.

De mogelijke kandidatuur van Nordholt wordt overigens bepaald niet van alle kanten toegejuicht. Mensen die interviews met hem, slecht of geheel niet hebben gelezen, plakken op zijn bezorgde uitspraken over toenemende criminaliteit, onveiligheid en etnische tweedeling in de samenleving steevast het etiket van 'stigmatisering' of zelfs 'discriminatie'. Gemakkelijk, want daarmee is nadenken overbodig en de deur voor discussie gesloten.

Malle groeperinkjes als de 'Nieuwe Communistische Partij van Nederland' waarschuwen al tegen Amsterdam als politiestad, en zelfs de toch inmiddels al tot wasdom gekomen partij GroenLinks laat bezorgde geluiden horen over een mogelijke burgemeesterschap van Nordholt.

Bij monde van fractieleider Leo Platvoet pleit de partij nu voor een door de gemeenteraad gekozen burgemeester, zodat zij bij de benoeming een vinger in de pap hebben. Het komt in de buurt van de referendum-gedachte die D66 nog altijd uitdraagt, maar in beide gevallen zal Nordholt hoog scoren. En in de laatste optie, een referendum onder de burgers over wie de nieuwe burgemeester moet worden, zal Eric Nordholt uiteraard iedereen zijn hielen laten zien.

Boodschapper

Want hoeveel moeite sommige politici ook mogen hebben met de soms politiek geladen uitspraken van Nordholt, de burgers zien in hem de man die eindelijk hun gevoelens vertolkt en die het 'pappen-en-nathouden'-ritueel van menig bestuurder en volksvertegenwoordiger aan de kaak stelt.

Bovendien, bij alle 'hosanna'-geroep in de 'in memoriams' over het burgemeesterschap van Van Thijn wordt wel heel licht voorbijgegaan aan het feit dat Nordholt meer dan eens de boodschapper van het slechte nieuws was, daar waar Van Thijn dit diende te zijn. Maar daar maak je je, met name in politiek Den Haag, niet zo getapt mee.

Nee, dan scoor je beter met openbare bijeenkomsten waar je, al 'Amandla' roepend, je innige verbondenheid met de strijd van ANC-leider Nelson Mandela belijdt. Of de Zeedijk feestelijk afstruinen en de mensen voorhouden dat de strijd tegen de drugsoverlast annex criminaliteit daar nu echt gewonnen is. Government by speech, heet zoiets, en daar was Van Thijn een kei in.

Het is daarom onzin om met z'n allen op de Schreierstoren te gaan staan om Van Thijn als een soort laatste 'engel van Amsterdam' uit te wuiven. Net zo onzinnig als het is om van een eventuele burgemeester Nordholt een regime van bullepees en blanke sabel te verwachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden