Einde in zicht van lange wachttijden grenzen Oost-Afrika

Modernisering douane jaagt economie aan

Kenia is het belangrijkste aanvoerpunt van goederen voor een half dozijn landen in Oost-Afrika. Het transport van de haven naar bestemmingen is vaak traag en daardoor duur. Gemoderniseerde grensovergangen moeten daar verandering in brengen.

De Keniaanse chauffeur Leonard Kirui stapt uit zijn tankwagen en rekt zich uit. Veel ruimte is er niet voor beweging want de tanker staat voor, achter en opzij geklemd in rijen vrachtwagens. Het is een doodgewone dag bij het stadje Busia op de grens tussen Kenia en Oeganda. Dagelijks passeren zo'n 900 vrachtwagens het stadje en de file aan de Keniaanse kant is meestal enkele kilometers lang.

Kirui is gisteren uit de havenstad Mombasa aangekomen na een rit van 950 kilometer die drie dagen in beslag nam. Hij betwijfelt of het hem lukt vandaag aan de andere kant van de grens te komen. "Ik ben om tijd te winnen uit Mombasa weggereden zonder de douanepapieren. Mijn bedrijf stuurt die papieren per e-mail naar de grenspost hier, maar het mobiele telefonienetwerk is de hele dag al slecht en e-mails komen niet binnen."

Rondom de grenspost verrijzen nieuwe gebouwen en worden omleidingswegen aangelegd. De bouwactiviteiten moeten over drie maanden klaar zijn. "Er komt hier een één-stop-grensovergang", vertelt Frank Matsaert, directeur van TradeMark Oost-Afrika (TMEA). De organisatie werkt nauw samen met de Oost-Afrikaanse gemeenschap (EAC), nationale regeringen en het bedrijfsleven om het economisch potentieel van de regio te ontsluiten.

"In een gebouw zijn dan alle diensten van beide grenslanden vertegenwoordigd, die dan tegelijkertijd de inspectie kunnen doen. De douane wordt ondersteund door een meer hedendaagse automatisering, een verbeterde capaciteit voor het netwerk voor mobiele telefoons en geregelde stroomvoorziening. Zo zal het in- en uitklaren vele malen sneller gaan en wordt vervoer dus goedkoper." De verwachting is dat de gemiddelde wachttijd van twee dagen verminderd wordt tot enkele uren.

De omleidingswegen moeten de nu meestal verstopte tweebaansweg van en naar Oeganda vrijmaken. Het lukt personenvervoer slechts met grote moeite om bij de grens te komen, omdat de enorme aantallen vrachtwagens de weg blokkeren. Chauffeur Kirui kijkt uit naar die verbeteringen. "Als ik hier maar een paar uur hoef te wachten, kan ik in plaats van vier wel acht ritten per maand doen. Ik word per rit betaald, dus dat zou een verdubbeling van mijn inkomen betekenen."

Ook transporteurs zijn opgetogen. Met meer ritten groeit ook hun inkomen en kunnen zij hun vrachtwagens, meestal gekocht met dure bankleningen, sneller aflossen. "Het zou uiteindelijk ook moeten leiden tot goedkopere goederen voor de consument", zegt Frank Matsaert hoopvol.

In totaal worden momenteel dertien van dergelijke gemoderniseerde grensovergangen gerealiseerd in Oost-Afrika. De kosten bedragen zo'n 90 miljoen euro. Nederland is na Groot-Brittannië de grootste donor van TMEA.

Jeroen Roodenburg, directeur duurzame economische ontwikkeling van het ministerie van buitenlandse zaken, die samen met zes Nederlandse ambassadeurs in de regio een kijkje kwam nemen in Busia vindt dat het precies past in de hulp- en handelsagenda van Nederland. "We helpen mee om de regionale handelskosten omlaag te brengen. Ondernemers, groot en klein, hebben dan een groter inkomen en dat helpt de ontwikkeling in de hele regio."

Maar ook kleine lokale handelaren verwachten een positief effect op hun werk. Samuel Oluoch verkoopt watermeloen en ananas aan voorbijgangers. Met de toename van het vrachtverkeer is ook zijn handel gegroeid. Chauffeurs kopen meestal een flink aantal vruchten om ze op andere plaatsen voor meer geld door te verkopen. "Als de vrachtwagens sneller passeren kunnen wij ook meer verkopen op een dag."

Keniaanse grenskantoren spil in regionale handel

Oost-Afrika heeft twee belangrijke toeleveringshavens. Mombasa in Kenia is de grootste en Dar es Salaam in Tanzania is iets kleiner. Daar worden goederen aangeleverd, niet alleen voor Kenia en Tanzania, ook voor Oeganda, Rwanda, Burundi, Congo, Zuid-Soedan en in mindere mate voor Ethiopië. In Keniaanse grenskantoren zitten vertegenwoordigers van de douane, immigratie, kwaliteitscontrole voor waren, gezondheids- en veiligheidsagentschappen, raden voor visserij, landbouw en vee, de plantenziektenkundige dienst, en de Kenya Wildlife Service, die toeziet dat er geen materiaal van wilde dieren, zoals huiden of ivoor, worden gesmokkeld. Tot slot zit er ook de dienst die trucks weegt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden