Eind aan stiekem noedels eten

Enige plaats waar Noord en Zuid-Korea elkaar zagen is niet meer

Colonnes zwaar beladen vrachtwagens verlieten gisteren in allerijl het in Noord-Korea gelegen industriecomplex Kaesong. Zuid-Koreaanse fabriekseigenaren probeerden zoveel mogelijk van hun waar mee te nemen naar hun kant van de grens. De actie kwam kort na het bevel van het Noord-Koreaanse regime tot een militaire machtsovername van het complex en een bevriezing van alle tegoeden.

Pyongyang reageert hiermee op de beslissing van Seoul de samenwerking volledig stop te zetten na de lancering van een lange-afstandsraket zondag. Het Noorden noemt die beslissing een 'gevaarlijke oorlogsverklaring'.

Het industriepark met 124 Zuid-Koreaanse bedrijven en meer dan 50.000 Noord-Koreaanse arbeiders was een unieke samenwerking tussen de landen die al sinds 1953 in oorlog zijn en hun volk verboden met elkaar te spreken.

Kaesong was daarop een uitzondering. "We verzamelden noedels, brood en drankjes in ons magazijn zodat de Noord-Koreanen dat ongemerkt konden eten", zei de Zuid-Koreaanse Lee Jong-ku die elektrische apparaten verkocht aan de kledingfabrieken op het complex. "We vonden het niet erg als ze ons eten aten, want dan werkten ze harder."

Noord-Korea creëert al decennia zorgvuldig een vijandbeeld van de buitenwereld. Het werk in Kaesong, de luxe Zuid-Koreaanse producten daar - zoals de populaire Choco Pies koekjes - en het contact met hun zuiderburen zou dat vijandbeeld kunnen veranderen. Daarom nam Noord-Korea, onder andere door strenge selectie aan de poort, voorzorgsmaatregelen om onderling contact op de werkvloer te minimaliseren. "Ze waren allemaal volledig doordrongen van de Noord-Koreaanse ideologie", zegt de Zuid-Koreaanse medewerker Koo Ja-ick tegen persbureau Reuters. "Ze deden nooit iets individueel. Ze werkten en bewogen altijd per twee, ook op managementniveau. Ze gingen nooit alleen naar het toilet, altijd in groepen."

Het economisch voordeel dat het complex Pyongyang opleverde was groot. Zo ontving de regering - in Amerikaanse dollars - 80 procent van het salaris van de duizenden arbeiders die het daar te werk stelde. Het park heeft het straatarme Noorden sinds de opening in 2004 al een half miljard dollar opgeleverd, aldus de regering in Seoul.

Die belangrijke inkomstenbron is nu opgedroogd. Heeft het regime zijn hand overspeeld met de nucleaire test en raketlanceringen van de afgelopen tijd?

Dat de sluiting van Kaesong een economische klap is voor het stalinistische regime, dat is zeker. Toch heeft Noord-Korea nog een uitweg: China. Het Zuiden was eens een relatief grote handelspartner, maar die positie is dubbel en dwars overgenomen door China. Zo verliest Seoul op economisch vlak invloed en heeft het ook op politiek terrein minder speelruimte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden