Eind aan 'gratis geld' voor student

Mei 1985: studenten protesteren op het Binnenhof tegen de plannen voor de basisbeurs. Beeld anp

De basisbeurs wordt afgeschaft maar het studentenprotest daartegen komt nauwelijks van de grond. Het geplande protest op het Malieveld, volgende week vrijdag, dreigt zelfs mosterd na de maaltijd te worden, want de Tweede Kamer debatteert vanmiddag al over het wetsvoorstel van minister Bussemaker.

Opmerkelijk eigenlijk, dat uitblijven van woede, want Bussemakers plannen kosten studenten veel geld. Maar misschien nog wel vreemder is dat studenten in 1986, toen de beurs werd ingevoerd, wél hartstochtelijk protesteerden. Terwijl ze toen juist geld krégen.

Toenmalig onderwijsminister Wim Deetman kon herhaaldelijk rekenen op tomaten en rotte eieren. Ook nadat de beurs was ingevoerd werd hij bij menig openbaar optreden opgewacht door groepen boze studenten. Op 9 november 1988 liep het serieus uit de hand in Amsterdam. Deetman kreeg 'rake klappen en een trap in de maag', meldde Trouw een dag later op de voorpagina. Agenten moesten de minister in veiligheid brengen.

600 gulden
De studenten van toen vonden het namelijk onrechtvaardig dat ook kinderen met rijke ouders een beurs kregen. Dat ze er met die basisbeurs zelf meestal financieel ook op vooruit gingen, weerhield ze niet te protesteren. Tot 1986 kregen ouders van studenten die op kamers woonden maandelijks ongeveer 400 euro kinderbijslag. Voortaan kregen studenten voor de duur van zes jaar een basisbeurs van ruim 600 gulden. Studenten uit arme gezinnen, die voorheen een studietoelage kregen, kregen maximaal 380 gulden extra. Wie meer nodig had, kon daarnaast een lening afsluiten.

Volgens minister Bussemaker is dat systeem te duur geworden vanwege het groeiende aantal studenten. Hetzelfde argument gebruikte Deetman destijds ook voor zijn plannen. Maar de jongeren van nu vragen zich af wat zij winnen bij het inleveren van hun basisbeurs. Beter onderwijs, belooft minister Bussemaker. Maar studentenorganisaties betwijfelen dat. Wat ze wél zeker weten, is dat studeren duurder wordt. Ook voor studenten uit armere gezinnen, die weliswaar een aanvullende beurs houden, maar dat is nooit meer dan 350 euro.

Studentenorganisaties geven nog niet op. Vorige week hing de Nijmeegse Studentenbond AKKU een spandoek van 240 vierkante meter aan de Waalbrug met de tekst 'It's not over, Jet'. Maar gezien het feit dat de bewindsvrouw kan rekenen op steun van oppositiepartijen D66 en GroenLinks, lijkt het einde van 'gratis geld' voor studenten in kannen en kruiken.

'Goed dat de overheid niet automatisch alles betaalt'

De tegemoetkoming die studenten van de overheid krijgen, verschilt nogal van van periode tot periode. Drie oud-studenten vertellen aan Germieke Smits hoe zij hun studie bekostigden.

Naam: Marieke Riemer
Leeftijd: 62
Studie: pabo, 1973-1976
Studieschuld: 0 gulden
"Mijn ouders hebben in mijn studietijd alles betaald. Ik ben zelf niet bezig geweest met de vraag hoe ik mijn studie moest financieren. Later begreep ik dat het een mooi geschenk was van mijn ouders en dat mijn vader gelukkig genoeg verdiende. Studeren was vroeger voor de rijkeren. In mijn tijd was dat al minder, maar het was nog vrij normaal dat je meteen ging werken. Ik kom uit een gezin met acht kinderen, van wie er drie gestudeerd hebben. Ik woonde op kamers in Groningen. Als ik het weekend thuis was, kreeg ik op maandagochtend geld van mijn vader, vanuit het geldkistje onder zijn bed: 85 euro voor de huur en dan nog wat voor kost en de trein. Er was nog geen ov-jaarkaart. Toen mijn kinderen gingen studeren, was ik blij dat er een basisbeurs was. Ik zou niet weten hoe het anders had gemoeten met de financiering."

Naam: Arjen Goedhart
Leeftijd: 30
Studie(s): management economie en recht, 2001-2005
Studieschuld: 0 euro
"Elke maand kreeg ik mijn studiefinanciering. Ik heb nooit extra bij hoeven lenen. Het eerste jaar van mijn studie hebben mijn ouders nog bijgedragen aan de studie, daarna niet meer. Om kost en inwoning te betalen, had ik een bijbaantje voor twee avonden in de week en de vakanties. Het was wel eens vervelend, maar ik begreep het, want ik was niet de enige thuis. Vanaf mijn ouderlijk huis was het een uurtje naar mijn opleiding, dus ik heb altijd met de trein gereisd. De ov-jaarkaart was geweldig. Elk jaar kreeg ik weer een nieuwe knalroze of paarse kaart met een onhandig formaat. Ik vind het goed dat de overheid nu niet meer alles automatisch financiert. Mijn generatie had mazzel. Een groot deel van je studiegeld kun je best zelf opbrengen door naast je studie te werken, daar word je nooit slechter van."


Naam: Machteld Bouman
Leeftijd: 58
Studie: Nederlands, 1979-1988
Studieschuld: 1700 gulden
"In mijn tijd was de regeling dat je tot je 26ste geen beurs van de overheid kreeg en daarna wel. Ik heb dat allebei meegemaakt. Ik vond het niet zo goed geregeld. Maar mijn situatie was ook niet ideaal: mijn vader wilde niet bijdragen aan mijn studie. Gelukkig kreeg ik financiële steun van mijn tante. Ook had ik een bijbaan als eindredacteur. Dat paste bij mijn opleiding, dus ik vond het niet erg. Ik heb een hoge studieschuld opgebouwd, want ik heb in totaal achteneenhalf jaar over mijn studie gedaan. Die moest ik afbetalen toen ik eenmaal een goed eigen inkomen had. Ik vond het eerlijk geregeld, want naar draagkracht betaalde ik toen 50 gulden per maand af. Al met al was het geen vetpot, maar met de beurs en lening erbij was het te doen. Ik kon daardoor ook in 1986 een eigen woning kopen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden