Recensie

Ein deutsches Requiem door Haitink was een tegenvaller - maar wel een tegenvaller op hoog niveau

De dirigent (88) afgelopen zaterdag.Beeld Simon van Boxtel

Bernard Haitink
Brahms - Ein deutsches Requiem
★★★

Sommige concerten roepen op papier hoge verwachtingen op. En torenhoog waren die voor het matineeconcert van afgelopen zaterdag waar Bernard Haitink - die zondag 89 wordt - zijn licht zou laten schijnen over Brahms' 'Ein deutsches Requiem'. Hoe zou de uitermate troostende muziek van de jonge Brahms (hij was een twintiger toen hij deze dodenmis schreef) klinken onder de handen van de oude en door het leven gelouterde Haitink?

Het was helaas een tegenvaller, al was het er wel een op hoog niveau. Haitink heeft de afgelopen seizoenen laten horen dat hij in zijn visies op Mozart, Beethoven, Schumann en Brahms met zijn tijd was meegegaan. Verrassend lenige interpretaties waren dat met het Chamber Orchestra of Europe (COE), vol spankracht, onvermoede energie en jeugdig elan.

In de NTR ZaterdagMatinee dirigeerde Haitink het grote Radio Filharmonisch Orkest (waar hij in 1954 zijn carrière begon) en het al even imposante Groot Omroepkoor. Met deze twee ensembles lukte het niet om die verrassend vernieuwende partituurinterpretaties met het COE te evenaren.

Dat COE werd opgericht in 1981, toevallig het jaar dat Haitink met de Wiener Philharmoniker het Brahms' Requiem opnam. In vergelijking met die opname was Haitinks visie er niet bijster op vooruit gegaan. Hij prefereerde nog steeds extreem langzame tempi, vooral in de eerste twee delen. Haitinks uitvoering duurde daardoor maar liefst tien minuten langer die van zijn collega Jansons bij het Concertgebouworkest in 2012, om over het verschil (soms wel meer dan een kwartier) met dirigenten als Gardiner en Herreweghe maar te zwijgen.

Wonderschoon en vol verwachting

Tempi zeggen natuurlijk niet alles, en het moet gezegd dat de orkestrale inleidingen tot de eerste delen wonderschoon en vol verwachting klonken. Haitink realiseerde hier een magische open orkesttextuur, waarin hoorns, fluiten en harpen excelleerden. Geslaagde momenten ook in 'Ihr habt nun Traurigkeit' waar het koor onder de sopraansolo van Camilla Tilling (wisselvallig) ongemeen fraai en sotto voce over de troostende moeder zong. Hier vielen muziek en Haitink perfect samen.

Maar elders moest hij opboksen tegen een te weinig ranke klank van de sopranen in het koor, die door het vibrato ook nog eens naar beneden werd getrokken. Het klonk topzwaar en naar het einde toe vermoeid. De grote, händeliaanse fuga's waren te log en te gelijkmatig om echt indruk te maken, en die in het derde deel ontspoorde door het onrustige tempo maar ternauwernood niet.

Ondanks de geheel schone partituur, die Haitink steeds voor elke nieuwe uitvoering bestelt, lukte het hem nu niet om tot een verrassend ander resultaat te komen. Die partituur mag dan zonder aantekeningen zijn, het hoofd zit waarschijnlijk boordevol.

Lees ook

Columnist Stevo Akkerman bezocht samen met zijn vader ook 'Ein deutsches Requiem'.  "We gingen met mijn vader naar het Concertgebouw in Amsterdam om het Requiem van Brahms te horen. Dat is een kraakheldere zin van zeventien woorden, maar er liggen hele geschiedenissen in verborgen. Ónze geschiedenissen, met opgaande en neergaande wegen."

Lees alle muziekrecensies van Trouw op trouw.nl/muziekrecensies.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden