Eijk geeft hostie aan protestant

(Trouw) Beeld
(Trouw)

Wat eigenlijk niet kan, gebeurde deze week tóch: in Oosterbeek ontving een protestant de eucharistie, nota bene van aartsbisschop Eijk.

Het was een feestelijke bijeenkomst dinsdag: in Oosterbeek werd het nieuwe klooster van de zusters trappistinnen ingewijd. Dit voorjaar namen dertig zusters er hun intrek. Zij kwamen uit Berkel-Enschot, waar stadsuitbreiding van Tilburg het contemplatieve karakter van de orde dreigde te verstoren. Aartsbisschop Eijk kwam dinsdag uit Utrecht om met de zusters en genodigden de abdij aan God op te dragen.

Onder de genodigden was ook ds. Oebele van der Veen van de protestantse gemeente Oosterbeek-Wolfheze. Aan het begin van de viering – die live te volgen was op de website Katholieknederland.nl – heette een van de zusters ’de leden van de protestantse gemeente’ officieel welkom. „De ontvangst was hartelijk en gastvrij”, zegt Van der Veen.

Als protestant keek hij zijn ogen uit. „Ik werd gefascineerd door de rijke traditie van de rooms-katholieke kerk met haar uitbundige rituelen: Het altaar dat op vijf plaatsen begoten werd met geurige olie, de wierook die de ruimte vulde. Toch gebeurde alles in een sfeer van soberheid, passend bij het karakter van de contemplatieve orde.”

En toen was daar het moment van de eucharistie, waaraan volgens de regels van het Vaticaan alleen gedoopte katholieken mogen deelnemen. Visser: „De aartsbisschop zei niets waardoor ik mij buitengesloten zou hoeven voelen. Ik concludeerde dat ik welkom was. Daarom ging ik naar voren en ontving de hostie uit de hand van de bisschop. Wel ging de gedachte door mij heen: in de ogen van de kerk is dit zonde, maar ik had het ’zonde’ gevonden als ik niet gegaan was. Ik dacht aan de woorden van Paulus: ’Is Christus dan gedeeld?’ Natuurlijk niet. Er is geen rooms-katholieke en geen protestantse Christus.”

Van der Veen vond de ervaring des te bijzonderder, omdat de Oosterbeekse kerken te horen hebben gekregen dat hun gewoonte om in oecumenische vieringen met protestanten en katholieken samen eucharistie of avondmaal te vieren, door de bisschop niet geduld wordt. Van der Veen: „Dat vind ik pijnlijk.”

Maar vergiste de aartsbisschop zich dan? Had hij het welkomstwoord niet gehoord en gaf hij per ongeluk aan een protestant de hostie? „Nee”, zegt woordvoerder Pieter Kohnen van de Nederlandse bisschoppenconferentie. „Ook als het niet expliciet gezegd wordt, is duidelijk dat niet-katholieken niet genodigd worden tot de eucharistie. Bij een rood stoplicht staat toch ook geen agent om te zeggen dat je moet stoppen? Zoiets spreekt vanzelf.”

Kohnen wijst op de ’Charta Oecumenica’, het handvest voor samenwerking tussen kerken in Europa. Daarin staat dat kerken elkaars traditie respecteren, ook ten aanzien van eucharistie en avondmaal. „Als een dominee toch ter communie gaat, respecteert hij dat handvest niet.”

Navraag bij Eijk leert Kohnen dat abt Bernardus, die samen met de aartsbisschop celebreerde, een formulering van de regels heeft uitgesproken. De abt laat echter weten: „Dat had ik moeten doen, maar heb ik niet gedaan. Dat ben ik vergeten.”

De abt aarzelt het te zeggen. „Want dan heb ik morgen een strenge brief op mijn bureau.”

„Dat tekent de angst die er leeft in de Nederlandse kerkprovincie”, zegt de Nijmeegse kerkhistoricus Peter Nissen. „Men durft wel van de regels af te wijken, maar alleen in de luwte. Want voor je het weet is er een zeloot die de kerk een dienst meent te bewijzen en de bisschop informeert.”

Overigens, zegt Nissen, handelden de abt en de aartsbisschop ’pastoraal prudent’. „Je hóeft niet uit te spreken dat niet iedereen genodigd is. En als iemand naar voren komt, kun je hem de eucharistie niet weigeren.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden