Eigenzinnig, maar nooit respectloos

JAZZ

Paul Motian

On Broadway, vol. 1,2,3,4,5

Winter & Winter

Op 22 november 2011 overleed de Amerikaanse jazzdrummer Paul Motian, tachtig jaar oud. Motian was een drummer met eigen stijl en muzikale visie. Iemand die zijn eigen richting koos en in geen enkel opzicht van plan leek zijn medemusici te volgen. Motian speelde altijd op zijn manier. Enig gevoel voor overdrijving is menig jazzschrijver niet vreemd, maar aan de opmerking van journalist Chuck Braman dat er vóór Motian niemand op deze manier drumde, is niets overtrokken.

Samen met pianist Bill Evans en de jonggestorven bassist Scott LaFaro veranderde Motian de interpretatie van het traditionele pianotrio volledig. In plaats van een solist met twee ritmische begeleiders creëerden zij gezamenlijk een stijl waarin alle drie de muzikanten even belangrijke stemmen werden. Na Evans speelde Motian met vele groten uit de jazz, waarbij hij vooral met de band van pianist Keith Jarrett grote bekendheid kreeg. Tot het eind van zijn leven stond Motian echter vooral ook open voor jonge talenten. In musici als gitarist Jakob Bro, altviolist Mat Maneri en saxofonist Yuri Honing zal hij iets van zijn eigengereidheid hebben herkend.

Hoe origineel Motians speelstijl ook was, ongefundeerd was hij niet. Motian had nauwlettend naar zijn grote voorgangers geluisterd. Als belangrijkste invloed noemde hij de excentrieke drummer Max Roach, maar Motian had de hele jazzgeschiedenis zorgvuldig bestudeerd en van verschillende drummers elementen opgepikt. Omdat Motians ouders Armeniërs waren, luisterde hij als kind vooral naar Armeense, Turkse en Arabische muziek. De complexe ritmes daarvan hebben ongetwijfeld zijn latere drumstijl gevoed. Soms lijkt het of Motian in een andere maatsoort dan de rest van de band speelt om dan ineens over te schakelen op een onweerstaanbare swing in vierkwartsmaat.

Bij wijze van eerbetoon aan deze unieke musicus heeft het Duitse Winter & Winterlabel nu een box uitgebracht met de vijf cd's die Motian onder de titel 'On Broadway' maakte. Het was Motians ode aan 'The Great American Songbook' en grote componisten als Harold Arlen, George Gershwin, Cole Porter en Irving Berlin. Zoals te verwachten was, brengt Motian vaak onorthodoxe vertolkingen van die oude songs, maar eigenzinnig is bij hem nooit respectloos. Voor de stelling dat een gouden melodie bij hem in zeer goede handen was, is op elk van de vijf cd's meer dan voldoende bewijs te vinden.

'On Broadway' omspant een kleine twintig jaar. De oudste opnamen, met saxofonist Joe Lovano, bassist Charlie Haden en gitarist Bill Frisell dateren uit 1989. Op de laatste cd uit 2008 heeft zich omringd met de veel minder bekende musici: Michaël Attias (sax), Loren Stillman (sax), Thomas Morgan (bas) en Masabumi Kikuchi (piano). Hoogtepunten zijn er volop: 'Somewhere over the Rainbow' met een briljant kringelende partij van gitarist Bill Frisell. 'I Wish I Knew' met een ontroerende Lee Konitz op altsaxofoon. Een van de indrukwekkendste nummers uit dit vijfluik blijkt 'Morrock' een stuk dat Motian zelf schreef en als het ware tussen al die standards smokkelde. Daarin komt alles samen; de oosterse invloed, de steeds verspringende ritmes, lef, een waanzinnig melodisch gevoel en een geweldig oor voor talent. De beide saxofonisten Attias en Stillman steken hun beroemdere collega's hier bijvoorbeeld volledig naar de kroon.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden