Eigenaar Mourik: Water Nedereindse Plas schoonste van provincie Utrecht

IJSSELSTEIN - Justitie en politie onderzoeken of er strafbare feiten zijn gepleegd bij het storten van vuil in de Put van Weber. Een naam met een wat negatieve klank, want de associatie met een 'beerput' ligt voor de hand. Het tooien van het terrein met de veel vriendelijker naam 'Nedereindse Plas' kan dat beeld niet echt veranderen.

JAN SLOOTHAAK

Omwonenden reppen al tientallen jaren van verdachte zaken op de zandafgraving tussen Utrecht, IJsselstein en Nieuwegein langs de rijksweg A 2. De provincie besloot dat de Put een recreatiegebied moest worden. Officieus mocht er al een jaar 'op eigen risico' worden gezwommen. Per 1 juli zou het project worden opgeleverd door eigenaar Mourik BV in Groot Ammers. Het recreatieschap Stichtse Groenlanden zou daarna voor één gulden in bezit komen van het 100 hectare grote terrein.

Dat is echter uitgesteld. Op de valreep heeft de provincie alle watersportactiviteiten verboden. Ook surfen mag niet meer, en de waterskibaan waar beginnend ondernemer Harm-Jan Buys een miljoen gulden in heeft gestoken (“het was mijn eerste project, dat ik vijf jaar heb voorbereid, ik vind dit behoorlijk frustrerend”) ligt stil. Hij en andere particuliere ondernemers hebben schadeclaims ingediend bij het recreatieschap. “Die hebben we doorgestuurd naar Mourik”, vertelt waarnemend secretaris J. Wijburg van dit schap.

Een woordvoerder van de provincie Utrecht benadrukt, dat Mourik het terrein niet op een aanvaardbare manier heeft opgeleverd, maar voegt er in één adem aan toe, dat er eigenlijk niet zo veel aan de hand is. “Er is geconstateerd dat er in het water uitsteeksels zijn van voorwerpen. Dat kan gevaar opleveren voor zwemmers en watersporters, maar met het zwemwater zelf is niets aan de hand. Dat is van prima kwaliteit.”

Claims van gedupeerde exploitanten zullen volgens woordvoerder J. Gaastra van Mourik per ommegaande worden geretourneerd. “Het recreatieschap heeft afspraken gemaakt met particuliere exploitanten en draagt daar ook de verantwoordelijkheid voor.” Vergoeding uit het tien miljoen gulden bevattende fonds Stichting nazorg (van provincie, recreatieschap en Mourik) wijst hij ook af. “Dat fonds is alleen ingesteld voor de waterkwaliteit en daar is niks mis mee.”

Omwonenden en de zes jaar geleden opgerichte IJsselsteinse stichting 'Mens en milieu' noemen de situatie alarmerend. In zo'n geladen stemming wordt - met een variant op een bekend gezegde - van elke 'plof' al gauw een donderslag gemaakt. Zoals het 'plofje' dat wandelaars hebben gehoord, in combinatie met schuimend en borrelend water. 'Mens en milieu' kwam meteen met de verklaring: een stortgasexplosie.

Woordvoerder J. Gaastra van Mourik BV ontplofte bijna van woede over zo veel 'stemmingmakerij', en de provincie gaf als verklaring, dat een pomp valse lucht had aangezogen na overvloedige regenval. Daardoor was schuimvorming ontstaan en mogelijk een plofje geproduceerd.

Justitie is zwijgzaam over het onderzoek. “We gaan na of er sprake is van een strafbaar feit. Zo ja, dan komt de vraag aan de orde wie er schuldig is.” Hoofdofficier R. Berger wil ook niet ingaan op de directe aanleiding voor het onderzoek. Er is verbazing over het feit dat dit pas nu is gedaan, nadat klachten van getuigen jarenlang zijn genegeerd. Al die jaren werd onverdroten doorgegaan met het investeren van vele miljoenen guldens om van de vuilstort een recreatiegebied te maken.

Zeker is in ieder geval, dat een onderwater-videofilm die duikers van de Reddingsbrigade IJsselstein hebben gemaakt een rol speelt. Berger wil ook niet zeggen wat er precies wordt onderzocht. Er zouden vaten met chemische stoffen terecht zijn gekomen op het terrein, maar die kunnen diep onder de 'Weber 1' (met een nog wel geopende skibaan op de helling) en de 'Weber 2' liggen, heuvels waarmee tot dertig meter diepe stortputten zijn afgedekt. De hoofdofficier weigert ook al in te gaan op geruchten, dat chauffeurs van vuiltransporten worden verhoord.

Provincie en justitie werken overigens samen. Ook die verstrengeling van bestuurlijke en strafrechtelijke aspecten zijn voor mr. Berger reden vooralsnog niet scheutig te zijn met mededelingen. Uit de samenwerking mag zeker niet worden geconcludeerd, dat justitie als zaakwaarnemer van de provincie optreedt, benadrukt hij. “Het OM handelt op eigen initiatief, maar we trekken wel samen op.”

L. van Woudenberg van 'Mens en milieu' woont al een kleine 30 jaar in de IJsselsteinse wijk, die in de afgelopen decennia aan de rand van de Put van Weber is gebouwd. De laatste kwart eeuw midden in de wijk, maar de eerste vier jaar in een flat vier-hoog aan de rand. “Je had daar een machtig uitzicht over de Put. . .” Hij en anderen vroegen zich af wat de (soms ook nachtelijke) activiteiten op het terrein betekenden.

De Put van Weber bestaat al sinds 1932. Pas na de oorlog werd het putje allengs een Put, inmiddels van Weber overgenomen door Mourik. Omwonenden lanceerden enkele weken geleden een zwartboek, met verslagen van ooggetuigen. De verontrusting begon toen zich in 1972 massale vissterfte voordeed. Later kwamen er klachten over stankoverlast, er werden 'karpers met roestvlekken' gevangen.

Getuigen komen met verhalen over asbestplaten, ziekenhuisafval, afval van de Persil-fabrieken (“witachtig poeder in kartonnen dozen”) en onder meer blauwe vaten. “We zijn bang dat die gaan lekken. Dan werken ze als een tijdbom”, zegt Van Woudenberg.

Bij Mourik maken ze zich geen zorgen over het justitieel onderzoek. De milieupolitie heeft volgens woordvoerder Gaastra al drie keer eerder een onderzoek ingesteld, zonder gevolgen. Wel voelt het bedrijf zich in zijn goede naam aangetast. “Wij hebben alleen al in de milieusector een omzet van honderd miljoen gulden. Er zijn grote bodemsaneringswerken door ons uitgevoerd, onder meer die van Lekkerkerk en het Unicef-terrein.”

Gaastra wijst kritiek van de provincie op de oplevering van de hand. “Er wordt beweerd, dat we gevaarlijke uitsteeksels voor zwemmers en surfers hebben laten zitten. Er is echter nooit sprake van geweest, dat er zou worden gezwommen en gesurft. Alleen van vissen en vliegeren. Er is wel tot dertig meter diep gestort, maar wij zouden alleen zorgen, dat er geen obstakels tot vier meter onder de oppervlakte uitsteken. Dat hebben we gedaan. De provincie is pas begonnen over zwemmen en surfen toen bleek, dat het water het schoonste was van de hele provincie. . .”

Gaastra acht het zo goed als uitgesloten dat er duistere dingen zijn gebeurd. “Als men zegt vaten te hebben gezien, dan klopt dat. Maar dat waren lege en schoongemaakte vaten, waarvoor we een speciale vergunning hadden.” En over ziekenhuisafval: “Als een ziekenhuis wordt gesloopt, is dat dan ziekenhuisafval? Er is zeker geen echt ziekenhuisafval gestort.” Illegale storting door derden lijkt hem onwaarschijnlijk. “We hadden het terrein goed afgesloten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden