Eigen leguanen eerst

In de knel | Op Sint-Eustatius is een klopjacht geopend op de groene leguaan. Niet door jagers, maar door bezorgde natuurbeschermers. Dat gifgroene reptiel moet worden geruimd en snel een beetje.

Op Sint-Eustatius is enkele dagen geleden een jonge groene leguaan gevangen en dat is slecht nieuws. Het reptiel hoort niet thuis op het eiland. Stenapa, de stichting die de drie nationale parken van Sint-Eustatius beheert, heeft de bevolking opgeroepen uit te kijken naar de groene leguaan. Het reptiel vormt een ernstige bedreiging voor het voorbestaan van de Antilliaanse leguaan, de Iguana delicatissima. Deze soort komt in Caribisch Nederland alleen nog voor op Sint-Eustatius. Er zijn er nog maar weinig: naar schatting 450 stuks. Ooit waren het er duizenden.

Nu er een jonge groene leguaan (Iguana iguana) op het eiland is gevonden, bestaat de kans dat er meer exemplaren rondlopen. Ze moeten zo snel mogelijk worden opgespoord en gevangen, zeggen natuurbeschermers.

Nadat op het naburige Sint-Maarten jaren terug groene leguanen werden geïntroduceerd, waren de Antilliaanse leguanen op dat eiland binnen twee decennia volledig verdwenen. De mannetjes van de groene leguaan kunnen veel groter worden dan die van de Antilliaanse soort, 1,80 meter tegen 1,35 meter. Daardoor delven de Antilliaanse leguanen snel het onderspit in de strijd om de gunst van vrouwtjes. Groene leguanen kunnen zich bovendien sneller voortplanten, vrouwtjes leggen vaker eieren dan de inheemse soort.

Het is niet eens zeker of de nu gevonden groene leguaan niet al een hybride leguaan is, afkomstig uit een eitje van een Antilliaanse leguaan die bevrucht is door een volwassen groene leguaan.

Er is ook een kans dat de groene leguaan door een bezoeker of bewoner van het eiland is meegenomen. Het is in theorie zelfs mogelijk dat de leguaan op een stuk hout vanaf een ander Caribisch eiland naar Sint-Eustatius is gedreven.

DNA-materiaal van de inmiddels gedode groene leguaan wordt naar de Wageningen Universiteit en enkele andere onderzoeksinstituten gestuurd voor genetisch onderzoek.

Veldonderzoek

Hoe dan ook, het was schrikken, bekent Tim van Wagensveld. "Dit is zeer ernstig." Van Wagensveld is bioloog bij Ravon, het Nederlandse kenniscentrum voor reptielen. Hij weet veel van de Antilliaanse leguaan en doet al langer onderzoek naar het dier.

Van eind juni tot eind november vorig jaar verbleef Van Wagensveld op het eiland om veldonderzoek te doen naar de Antilliaanse leguaan. "Ik heb toen samen met anderen driehonderd leguanen in kaart gebracht. Ik heb 80 procent van het eiland afgelopen, maar vreemd genoeg heb ik niet één groene leguaan gevonden. Daarom kan het best zijn dat iemand een groene leguaan heeft meegenomen van een ander eiland, als huisdier. Leguanen zijn planteneters, die doen mensen niks. Het zijn vreedzame dieren."

"Het is zorgelijk als een groene leguaan heeft gepaard met de inheemse soort. Als het gevangen exemplaar een hybride leguaan is, hebben we een probleem. Je wilt absoluut niet dat zo'n dier in aanraking komt met de bestaande populatie. Het ligt allemaal heel lastig, want een vrouwtje kan sperma van een mannetje twee tot zeven jaar opslaan en het zaad na al die tijd nog benutten om eitjes te bevruchten. Daarom is het van belang dat zo'n dier zo snel mogelijk in quarantaine wordt gezet."

Antilliaanse leguanen komen op nog dertien andere eilanden voor. Alleen op de Caribische eilanden Dominica en Guadeloupe bestaat de populatie nog uit meer dan 5000 dieren. Volgens deskundigen is dat het minimale aantal dat nodig is om een populatie ook op langere termijn gezond te houden. Op zes eilanden staat de Antilliaanse leguaan op de 'rode lijst', vanwege het risico van uitsterven.

Leguanensoep

Volgens Tim van Wagensveld leven de leguanen op Sint-Eustatius vooral buiten de nationale parken in ontoegankelijke gebieden, op plekken waar weinig mensen komen. In het verleden zijn de leguanen intensief bejaagd door eilandbewoners, die soep kookten van de dieren. Dat gebeurt nu niet meer.

De reptielen worden nu bedreigd door loslopende honden en verwilderde katten, die jonge leguanen aanvallen. Van Wagensveld: "Het grootste probleem leveren misschien wel de ongeveer 3000 geiten die los over het eiland lopen en werkelijk alles kaal vreten. Geiten vertrappen ook leguanennesten. Daar komt nog bij dat inmiddels een derde van de natuur op het eiland wordt overwoekerd door de coralita, een invasieve klimplant uit de duizendknoopfamilie, die al het andere groen verstikt. Ook die plaag heeft waarschijnlijk effect op de populatie inheemse leguanen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden