'Egypte nu officieel bananenrepubliek'

In de rij voor het stemlokaal. Beeld reuters

Mohamed el-Masri (27) schreeuwt zich de longen uit het lijf. Maar hij kan niet op tegen de luidsprekers die op een passerende auto zijn gemonteerd. Het liedje over 'de grondwet van alle Egyptenaren' dat over straat schalt, wordt beantwoord met een scheldkanonnade. "Leugenaars, viezeriken", schreeuwt de bankmedewerker en activist. Als de auto de hoek om is slaat El-Masri's woede om in verslagenheid. Hij legt zijn stapeltje flyers neer en steekt zwijgend een peuk op.

Egypte houdt vandaag een referendum over een nieuwe grondwet. Wat een mijlpaal had moeten zijn in de overgang naar democratie is verworden tot een splijtzwam. Het tot op het bot verdeelde land dreigt elk moment overspoeld te worden door een nieuwe golf van geweld. De afgelopen dagen braken overal in Egypte vechtpartijen uit tussen voor- en tegenstanders van president Morsi en van de grondwet die hij via een serie totalitaire decreten vliegensvlug richting een referendum duwde.

Om te zorgen dat 'onruststokers' dit 'historische moment' niet verpesten, heeft Morsi het leger tijdelijk de bevoegdheid gegeven om burgers te arresteren. De televisiezenders is opgedragen om alleen nog maar programma's met patriottische boodschap uit te zenden. Romantische of emotionele liedjes zijn 'ongepast' en 'te gevaarlijk'.

"En ondertussen rijden ze zelf door de straten met hun luidsprekers", schampert El-Masri. Hij was al vroeg in de weer om voorbijgangers te overtuigen 'nee' te stemmen. "Een enkeling zegt ja omdat het zogenaamd stabiliteit zal brengen. Maar de meeste mensen zien door de listen van de Moslimbroederschap heen."

El-Masri is aangenaam verrast over het aantal mensen dat de grondwet heeft gelezen, maar geeft toe dat de situatie ongetwijfeld anders is buiten de stad. "Veel mensen op het platteland kunnen niet lezen of schrijven. En je kunt er zeker van zijn dat de Moslimbroederschap mensen omkoopt."

Tijdens de vorige vier verkiezingen in de roerige overgangsfase na de val van Moebarak waren er volop berichten over verkiezingsfraude. Tijdens deze ronde zal frauderen nog makkelijker zijn dan voorheen. Tachtig procent van de rechters die doorgaans toezicht houden op verkiezingen, weigeren hun taak uit te oefenen, nadat president Morsi de rol van rechterlijke macht bij de totstandkoming van de grondwet per decreet had opgeheven.

Maar ook voor dit probleem bedacht de islamitische beweging een oplossing: het referendum wordt nu in twee etappes gehouden en de taak van de rechters zal worden overgenomen door 'vrijwillers'. Tienduizenden islamisten, en enkele duizenden seculieren, meldden zich aan. "Egypte is nu officieel een bananenrepubliek", stelt El-Masri somber.

De activist heeft echter ook weinig goede woorden over voor de leiders van de seculiere oppositie, die volgens hem niet genoeg doen en zich constant door de Moslimbroederschap in de luren laten leggen.

De oppositie liet zich verrassen door de decreten van president Morsi, en weigerde vervolgens uit principe met hem om de tafel te zitten. Hoewel de seculiere oppositie voor het eerst eengezindheid toonde en een 'Nationaal Reddingsfront' oprichtte onder leiding van Nobelprijswinnaar Mohamed El-Baradei, heeft die strategie niets opgeleverd.

Ook de massale protesten die door het hele land worden gehouden zijn zonder resultaat gebleven, met als gevolg dat steeds meer demonstranten geweld zijn gaan zien als de enige oplossing. Hoewel de leiders van Moslimbroederschap zeggen bereid te zijn 'duizenden martelaren' op te offeren, wil het Front zo ver nog niet gaan. Na eerst een boycot te hebben overwogen, riep ze haar aanhangers op tegen de grondwet te stemmen.

De last-minute mobilisatie van de oppositie is waarschijnlijk niet genoeg om de opmars van de Moslimbroederschap een halt toe te roepen. Na enkele dagen te hebben gewacht op materiaal heeft El-Masri uiteindelijk zijn eigen flyers opgesteld en uitgeprint. "We moeten ons beter gaan organiseren. Op deze manier zijn we kansloos."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden