Egypte en Turkije verliezen elkaar geen moment meer uit het oog

spiegelbeelden | De spanningen tussen Cairo en Ankara lopen op na de mislukte couppoging in Turkije. De Egyptische regering heeft een hekel aan de islamistische regering van Erdogan. En die afkeer is wederzijds.

Nergens in de Arabische wereld worden de ontwikkelingen in Turkije zo nauwlettend in de gaten gehouden als in Egypte. Het land kent veel parallellen met Turkije: in beide landen staan islamisten en militairen tegenover elkaar. In Egypte wierpen militairen na massale demonstraties in 2013 de democratisch gekozen islamistische president omver en maakten de weg vrij voor het presidentschap van generaal Abdul Fattah al-Sisi een jaar later. In Turkije draaide een minder breed gesteunde couppoging vorige maand uit op een mislukking.

Na de Egyptische staatsgreep werd een protest van de Moslimbroederschap op het Rabaa-plein in Cairo gewelddadig uiteen geslagen, met ruim achthonderd doden tot gevolg. Sindsdien worden aanhangers van de Moslimbroederschap, volgens de wet in Egypte nu een terroristische organisatie, zwaar vervolgd. De islamistische AKP partij van de Turkse president Erdogan heeft ideologische banden met de Moslimbroederschap. De innige relatie tussen Turkije en Egypte sloeg dan ook snel om na Al-Sisi's machtsovername, door Erdogan consequent aangeduid als coup. De Turkse leider weigerde daarom het nieuwe regime in Egypte te erkennen en de diplomatieke banden werden grotendeels opgeschort. Veel leden van de Moslimbroederschap, openlijk gesteund door Erdogan, zochten hun toevlucht in Turkije.

De aanhangers van de Egyptische president Al-Sisi vinden het jammer dat de Turkse coupplegers hebben gefaald. "Turkse leger zet Erdogan af!" kopte de Egyptische staatskrant Al-Ahram de ochtend na de mislukte coup. Veel andere kranten openden op vergelijkbare wijze: een groot verslag op de voorpagina met de strekking dat de staatsgreep succesvol was. Talkshows gingen zelfs verder, met presentatoren die hun blijdschap over de staatsgreep nauwelijks konden verhullen. Een van hen laste een extra uitzending in, met als onderwerp: 'De revolutie van het Turkse leger'.

De 61-jarige lerares Nadia el-Iman uit Cairo staat pal achter haar regering. "Het zou beter zijn voor de Turken en de regio als de couppoging was geslaagd", vertelt ze. El-Iman stelt dat de massale arrestaties na de couppoging in Turkije bewijzen dat veel Turken niets moesten hebben van Erdogan. Daarnaast verdenkt ze de Turkse president van imperialisme: "Erdogan droomt ervan een nieuw Ottomaans rijk te stichten."

Sympathisanten van de Egyptische Moslimbroederschap bezien de zaken compleet anders, zoals web-ontwikkelaar Tamer Saleh uit Cairo. Hij ziet gelijkenissen tussen de coup in Egypte en de recente poging in Turkije. "In beide gevallen wilde het leger een democratische gekozen leider omverwerpen." Saleh is blij voor de Turken dat de couppoging mislukt is, en hoopt dat in Egypte ooit een vergelijkbaar regime aan de macht komt. "Ik droom van de dag dat Egypte een leider zoals Erdogan krijgt." De islamisten zijn in ieder geval opgelucht dat Erdogan niet is geëindigd als de voormalige president en Moslimbroeder Mohammed Morsi. Die belandde na de staatsgreep in de gevangenis en werd later ter dood veroordeeld. Opvallend genoeg kwam de couppoging in Turkije op een moment van voorzichtige toenadering tussen Turkije en Egypte. Turkije's vicepremier zei een dag voor de couppoging dat relaties met Egypte hersteld konden worden, als Cairo zou afzien van het voltrekken van de doodstraf voor Morsi.

Die deur lijkt nu weer potdicht te zitten. Erdogan zelf gebruikte tijdens zijn optreden in Istanbul het Rabaa-teken - dat bestaat uit het opsteken van vier vingers, en verwijst naar de slachtpartij op de Moslimbroederschap op het Rabaa-plein door Sisi (Rabaa betekent ook 'vier' in het Arabisch).

Na de mislukte coup gooide Erdogan weer olie op het vuur tijdens een interview met Al Jazeera. Hij vergeleek daarin Al-Sisi met de coupplegers in Turkije. Over de Egyptische president zei hij: "Deze man heeft niks te maken met democratie."

De woordvoeder van het Egyptische ministerie van buitenlandse zaken reageerde hierop woedend dat Erdogan opnieuw 'het Egyptische gezag heeft beledigd'. Want, zo stelde hij, Al-Sisi's machtsovername was 'een revolutie met de steun van het volk.' Woorden waar El-Iman achter staat: "Erdogan is een hypocriet. Hij is zelf het verst denkbaar verwijderd van een democraat!"

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden