Opinie

Efficiency boven zorg stellen, is inhumaan

Goede zorg vraagt om gemotiveerde, integere medewerkers.Beeld Nederlandse Freelancers

Met haar eisen houdt de NZa ondermaatse zorg in verpleeghuizen in stand en dat is onaanvaardbaar, betoogt Tineke Abma, hoogleraar aan het VUmc. 

Er zijn verpleeghuizen waar nu te weinig goede verzorgenden werken en de zorg dus onder de maat is. We kennen de beelden van pyjamadagen, luiers, urine die langs de benen loopt. 

Denk ook aan overprikkeling van demente ouderen als gevolg van te weinig personeel. Deze situatie blijft in stand doordat volgens de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) eerst de bedrijfsvoering op orde moet zijn, voor er extra geld naar ouderenzorg kan gaan. Deze inhumane situatie is onacceptabel.

Het verontrustende standpunt van de NZa komt voort uit een recent onderzoek. Daaruit blijkt dat lang niet alle verpleeghuizen voldoen aan nieuwe normen voor personeel zoals vastgelegd in het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg. De NZa wijt dit aan inefficiënte bedrijfsvoering. Er zou te veel geld gaan naar management en overhead.

In het rapport suggereert de toezichthouder dat 'slecht' presterende verpleeghuizen eerst hun bedrijfsvoering op orde moeten hebben. Daarna krijgen ze extra geld voor personeel. Het argument: er zijn goed presterende huizen die met evenveel geld wel kwaliteit leveren. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld ANP

Geldkraan

Kwaliteitsverbeteringen zijn, zo wordt beweerd, te realiseren met minder geld dan eerder beloofd door de politiek (1,3 ipv 2 miljard euro). Het exacte bedrag en de mindering op de eerdere politieke toezegging worden verder niet onderbouwd.

Dit NZa-standpunt gaat volledig voorbij aan de huidige schaarste en gebrekkige kwaliteit van de verpleeghuiszorg, terwijl de discussie daarover al heel lang gaande is. Hoe verhoudt dat zich tot de massale steun voor het pleidooi van Hugo Borst voor meer bekwaam personeel? De politiek omarmde nota bene het manifest van Borst en en Carin Gaemers en deed concrete beloftes over extra investeringen. De impasse leek eindelijk doorbroken.

Als we weten dat in verpleeghuizen de omstandigheden voor goede zorg niet adequaat zijn, moet worden ingegrepen. Maar niet door 'onderpresterende' verpleeghuizen te bestraffen met het dichtdraaien van de geldkraan. Ze hebben problemen en verdienen ondersteuning en middelen om goede zorg te verlenen. Dit kan verschillen per verpleeghuis, maar er zijn ook algemene tekortkomingen: te weinig goed opgeleid en gemotiveerd personeel.

Met het frame van inefficiënte bedrijfsvoering opent de NZa ten tijde van de kabinetsformatie de weg voor onderhandelingen over het budget voor verpleeghuiszorg. Dat is demotiverend voor een sector die al met tekorten kampt. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Beeld Werry Crone, Vleuten

Bureaucratie

De NZa schetst het beeld dat met weinig extra geld goede zorg is te leveren voor zeer kwetsbare ouderen die gemiddeld binnen negen maanden na opname sterven. Dat is cynisch en weinig respectvol naar verzorgenden die zich ondanks druk van enorme bezuinigingen en toenemende zorgzwaarte staande wisten te houden. Goede zorg vraagt om gemotiveerde, integere medewerkers. 

Als deze houding niet wordt gekoesterd, raakt deze bron uitgeput terwijl we deze medewerkers juist keihard nodig hebben. Het is wrang dat bestaande overhead (die relatief klein is) vooral nodig is om te voldoen aan de eisen die externe verantwoording en toezicht stellen. 

Waarom wijst de NZa daar niet op? Minder controle en regeldruk zou de sector vertrouwen geven en helpen te verbeteren. De vraag rijst ook of de implementatie van het nieuwe normenkader geen onnodige bureaucratie met zich meebrengt. Tot dusver wijst de werkelijkheid op het tegendeel. De overhead is vaak een noodzakelijk antwoord geweest op de uiteenlopende eisen van zorgverzekeraars, zorgkantoren en IGZ.

Daarom doe ik een oproep aan de politiek: maak waar wat je hebt beloofd toen je het manifest van Hugo Borst onderschreef. Ga niet Schipper-en. Een welvarend land, met een begrotingsoverschot, verdient fatsoenlijke ouderenzorg. Het gaat hier om de meest kwetsbaren in onze samenleving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden