Effectiviteit goede doelen is te meten

In een reactie op de top-50 van beste goede doelen van Trouw, stellen professor Ruerd Ruben en CBF-directeur Adri Kemps dat organisatieprocessen onvoldoende indicatief zijn voor de effectiviteit van uitgevoerde activiteiten. En ten tweede dat de procesmodellen die wij voor dit onderzoek hebben gehanteerd, op drijfzand zijn gebouwd, door het ontbreken van een onderliggend statistisch model. Wij menen dat beide stellingen een misleidend beeld geven van dit type onderzoek.

Zoals uitvoerig omschreven in de Trouw goede doelenbijlage van 19 november, is het gehanteerde model gebaseerd op bevindingen uit alle beschikbare internationale wetenschappelijke onderzoeken naar organisatieprocessen die bijdragen aan effectiviteit van goede doelen. Om te waarborgen dat het model meer is dan academische wijsheden, is het uitgebreid getoetst aan bevindingen van mensen uit de goede-doelensector.

Het gebruik van een procesmodel is niet nieuw. In een procesmodel worden organisatieprocessen beoordeeld om te voorspellen of de organisatie effectief zal zijn. In de praktijk ligt deze aanpak ten grondslag aan verschillende bestaande keurmerken, waaronder ook het CBF-keurmerk voor goede doelen, en kwaliteits- en duurzaamheidscriteria, bijvoorbeeld ISO-26000.

Ook andere wetenschappelijke onderzoeken maken gebruik van procesmodellen, zoals een onderzoek naar private initiatieven in ontwikkelingslanden van het Cidin in Nijmegen. In dit onderzoek wordt een procesmodel ontwikkeld op basis van zogenaamde 'voorwaarden voor effectiviteit'.

Al deze procesmodellen hebben gemeen dat ze statistisch nog niet te testen zijn. De wetenschap is op dit moment nog niet in staat de uitkomst - de effectiviteit van goede-doelenorganisaties - met elkaar te vergelijken. We kunnen niet beoordelen wat meer waarde toevoegt aan de maatschappij: een goed doel dat lobbyt voor mensenrechten of een goed doel dat zich inzet voor kinderen.

Ook datgene waar het CBF-keurmerk voor staat, namelijk dat de gever erop kan vertrouwen dat er verantwoord met zijn of haar gift wordt omgegaan, kan nog niet gemeten worden en dus niet met een statistisch model onderbouwd worden.

Dit betekent echter niet dat al deze keurmerken en onderzoeken, zoals Ruben en Kemps stellen, op drijfzand zijn gebaseerd. De organisatieprocessen houden verband, volgens wetenschap en praktijk, met het al of niet succesvol volbrengen van de missie van een goed doel. Dit geeft geen statistisch te berekenen zekerheid van behaalde effectiviteit, maar wel een belangrijke indicatie van de verwachte effectiviteit.

De wetenschap moet nu juist de handen ineenslaan en voortbouwen op onderzoek dat de kennis over effectieve goede doelen steeds weer een stapje verder brengt. Op deze manier kunnen goede doelen blijven leren en zichzelf verbeteren op basis van wetenschappelijk onderzoek, en kunnen donateurs beter geïnformeerd hun geld besteden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden