Opinie

Effect goede doel is vaak te onduidelijk

Winnaars bij het goede doel Nationale Postcode Loterij. (anp) Beeld
Winnaars bij het goede doel Nationale Postcode Loterij. (anp)

Bovendien leiden goede intenties van organisaties niet altijd tot de gewenste maatschappelijke resultaten.

Karen Maas en Charles Erkelens en promovenda bij de Erasmus School of Economics en directeur bij het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy

Goede doelen zijn zeer gedreven in het meten, rapporteren en communiceren over de gelden die binnen worden gehaald, de activiteiten die daarmee zijn ondernomen en het resultaat ervan. Maar daarbij redeneren ze vaak vanuit het perspectief van de organisatie. „Wij hebben geld geïnvesteerd in een school en wij hebben gezorgd dat die school er nu ook staat.” Ze vertellen weinig over wat de maatschappij er mee is opgeschoten.

Hoe mooi het ook klinkt dat je een school hebt gebouwd in een ontwikkelingsland, dit zegt nog niets over de maatschappelijke impact. Belangrijker vragen zijn bijvoorbeeld of er ook leraren zijn om les te geven, of er geld is om de school op lange termijn te kunnen onderhouden, en wat het effect is van het naar school gaan op de toekomst van de kinderen.

Pas als een goede doelen organisatie ook die vragen beantwoordt, geeft zij inzicht in het bereikte effect. Organisaties moeten dan ook vanuit een maatschappelijk perspectief naar de resultaten kijken.

Deze benadering is heel wat zinvoller dan de suggestie, afgelopen zaterdag op deze pagina, dat goede doelen ’de dialoog’ moeten aangaan met hun leden en donateurs, en die dienen op te zoeken.

Bedrijfsadviseurs Abbink Spaink en Kukler kwamen met een kritisch verhaal over goede doelen organisaties, die net zo druk zijn met het eigen voortbestaan als met het realiseren van hun ideaal.

Spaink en Kukler hebben gelijk als ze stellen dat goede doelen zich er op moeten richten om leed uit de wereld te helpen en niet om zichzelf in stand te houden. Echter de maatschappelijke problemen waar goede doelen zich op richten kunnen vaak niet binnen afzienbare tijd worden opgelost, het betreft lange termijn doelen waar constante zorg voor nodig is. In dergelijke gevallen zal een goed doel om de doelstelling te blijven dienen ook moeten zorgen dat ze er zelf op termijn nog zijn.

Goede doelen dienen zich constant bewust te zijn van hun doelstellingen en te zorgen dat ze hun middelen die door donoren en vrijwilligers worden geleverd zo efficiënt mogelijk worden ingezet. Zij zijn verplicht om zoveel mogelijk te bereiken.

Hoewel het goed is om in contact te staan met alle betrokkenen moeten organisaties zich niet laten leiden door de meningen van de betrokkenen. Een maatschappelijke organisatie moet zich primair richten op de behoefte die vanuit de maatschappij bestaat en die binnen de doelstelling van de organisatie vallen.

Het doel is dus om een zo groot mogelijke positieve impact op de maatschappij te hebben. Toch slagen maar weinig organisaties er in hun maatschappelijke impact zichtbaar te maken, laat staan te kwantificeren, zodat er ook bewust op gestuurd kan worden. Hoewel de goede doelen sector veel data verzamelt, levert dit vaak weinig bruikbare informatie voor het nemen van strategische beslissingen.

Te vaak leiden goede intenties van organisaties niet tot de gewenste maatschappelijke resultaten. Inzicht in maatschappelijke impact stelt een organisatie in staat een beeld te krijgen van het eigen functioneren en van de impact van de ondernomen activiteiten op de maatschappij. Dit kan helpen om op een strategische manier keuzes te maken voor de inzet van middelen. Hiernaast kunnen organisaties inzicht in de maatschappelijk effect van hun activiteiten benutten om verantwoording af te leggen en informatie te geven aan betrokkenen.

Om de goede doelen organisaties bij al deze vraagstukken en doelstellingen te helpen hebben ze zeker een kritische beschouwer nodig. Dan moet niet gedacht worden aan een type als Luther zoals Spaink en Kukler voorstellen. Luther immers was niet in staat de gewenste veranderingen door te voeren zonder met het systeem te breken. Het zou eerder Erasmus moeten zijn die zijn kritische beschouwingen gebruikte om het systeem van binnenuit te veranderen.

Op 23 september opende het Erasmus Centre for Strategic Philanthropy in Rotterdam de deuren. Het nieuwe instituut biedt wetenschappelijk onderzoek, onderwijs en trainingen over en voor goede doelen organisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden