Eeuwigheid verstrijkt

Soms zou je willen dat iemand de Middeleeuwen had gefilmd, hoe ze in het echt waren, niet in de mooie woorden van Huizinga of Georges Duby, maar bewegende beelden graag. Geen nood, we hebben tegenwoordig de strijders van de Islamitische Staat, professionele middeleeuwers met een camera.

Neem nu de Beeldenstorm. Hadden we, het woord impliceert het eigenlijk al, geen beelden van. Maar nu toch ineens zichtbaar. In navolging van de profeet Elia, de heilige Bonifatius en Karel de Grote sloegen islamitische ijveraars de afgelopen tijd afgodenbeelden stuk in Mosul en Ninevé. Gebeurt de laatste tijd weer wat vaker, eerst de Taliban met die boeddhabeelden in Afghanistan, toen die lui die de bibliotheek van Timboektoe kort en klein sloegen en nu dit. Maar het went niet makkelijk, ik ben zelfs geneigd te zeggen dat het minder snel went dan de IS-onthoofdingen en andere gruweldaden. Hier wordt een hele cultuur gekeeld. Inmiddels heb ik begrepen dat een aantal van die beelden waar ze zo woest op inhakten, replica's waren van originelen die keurig in het Westen staan. Neppers zeg maar. Een op video getoonde vernielde Assyrische fries hangt in het echt in het British Museum, hebben Britse experts tegen The Times verklaard. Die originelen zouden ergens in de negentiende eeuw door het Westen gestolen zijn. Koloniale tijdperk, u kent dat, alles was van ons, dus sleepten we ook andermans geschiedenis naar onze musea.

Veel reden om over die onnozele IS'ers in ons vuistje te lachen hebben we dus niet: het is het ene infame gedachtengoed tegen het andere. Die iconoclasten van IS zal het trouwens niet kunnen schelen, de waarde van de beelden is ze worst, als ze maar radicaal van de aarde verdwijnen; als ze de kans krijgen komen ze ook bij u thuis uw tuinkabouter stukslaan. Toen de Taliban een jaar of wat geleden dreigde die kolossale boeddhabeelden te vernietigen bood het New Yorkse Metropolitan Museum of Art aan ze te kopen, zodat ze daar uit het zicht waren en ze er toch nog een goede prijs voor kregen. Lachend bliezen de fundamentalisten de beelden op. Nee, om geld gaat het ze niet. Het is een poging om het verleden onzichtbaar te maken, dingen uit te wissen, de ideale, tijdloze staat te creëren. Zoals ze in de voormalige Sovjet-Unie soms onwelgevallige politici niet alleen van het podium maar ook van de foto's verwijderden: weg ermee, nooit bestaan. Het is een merkwaardige, irreële impuls van doorgedraaide regimes om de geschiedenis te verdraaien en te verminken, onklaar te maken, te verpulveren. Historisch slagerswerk.

Kinderachtig eigenlijk: als je het niet ziet is het er niet. Het zegt tegelijkertijd ook veel over het gebrek aan eeuwigheid op onze aarde. Van dingen en van mensen. In het gedicht 'Rehabilitatie' van Wislawa Szymborska kun je voor 'doden' ook 'dingen' lezen: 'De eeuwigheid van doden duurt zolang / als de herinnering hen eer bewijst. / Wat een garantie. Er verstrijkt geen dag / zonder dat iemands eeuwigheid verstrijkt.'

Je mag hopen dat dit soort woorden het in elk geval nog een tijdje uithoudt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden