Eerste verblijfsvergunningen voor uit Turkije gevluchte Gülenisten

Phil Nijhuis.Beeld Turkse vluchtelingen Nevzat Uslu en zijn dochter Zeynep in het AZC in Rijswijk.

De eerste Turken die hun land ontvluchtten na de coup van 2016 hebben in Nederland een verblijfsstatus gekregen.

Ze hadden geen twijfel dat ze een verblijfsvergunning zouden krijgen, wel waren ze bang dat het heel lang zou duren. Zoals verreweg de meeste Turkse vluchtelingen kwamen Nevzat Uslu en zijn dochter Zeynep in de zogeheten verlengde procedure terecht, waarmee de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een asielbesluit vijftien maanden kan uitstellen. Vader Nevzat: "Ik was bang dat we misschien jarenlang in het centrum in Rijswijk moesten blijven."

Ook Turken die nu in Nederland asiel aanvragen, enkele tientallen per maand, komen in de verlengde procedure terecht voor asielzoekers waar een uitgebreider onderzoek voor nodig is. De afgelopen maanden kregen de eerste Turkse vluchtelingen - veelal Gülen-sympathisanten en Koerden - een verblijfsvergunning.

Ook het verzoek van de familie Uslu, naast Zeynep heeft vader Nevzat nog drie kinderen - werd ingewilligd. Nu zij weten dat ze niet zullen worden uitgezet, willen vader en dochter hun verhaal doen.

Universiteit

De familie Uslu ontvluchtte Turkije drie dagen na de couppoging van 15 juli 2016. Nevzat: "We hoorden bij de laatsten die vanuit Turkije het vliegtuig konden nemen, voordat de overheid mensen begon tegen te houden." Nevzat was rector op een Gülen-gelieerde universiteit in Izmir. De overheid had het universiteitsbestuur al een paar jaar op de korrel. Er gingen al langer geruchten dat Gülenisten gearresteerd zouden worden. "Eén jaar voor de coup werd de vorige rector gearresteerd. Ik was de tweede man, en werd daarom zijn opvolger. Ik was toen niet bezig met vluchten of stoppen. Ik dacht: als ze me arresteren, zal een rechter me nooit veroordelen."

De vorige rector kwam vrij vanwege gezondheidsproblemen, een dag na de coup werd hij onmiddellijk weer opgepakt. De familie Uslu besloot te vluchten. Eerst trokken ze in bij familie in Nederland. Vanwege de omvang van het gezin gingen ze later naar een asielzoekerscentrum.

Dochter Zeynep sprak er veel met gevluchte kinderen. "Ik leerde veel van hun verhalen", zegt ze in opvallend vloeiend Nederlands. "Als ik vroeg waar hun vader en moeder waren, dan wisten ze het vaak niet. Sommigen waren hier naartoe gekomen met alleen een oudere broer en zus." Later wil ze werken voor de Verenigde Naties, om iets te doen aan het lot van vluchtelingen. "Ook in Turkije had ik al vaak gesprekken met met Syriërs, maar door wat wij meemaakten, heb ik nu zelf ook een beeld hoe het is om vluchteling te zijn."

Tekening in Nieuwspoort

Zeynep Uslu vond het zwaar in het centrum. "Als mijn klasgenoten op schoolreis gingen, dan mocht ik niet mee, omdat ik geen verblijfsvergunning had. Ik zit nu in 5 vwo, dat is lastig. Voor mij is niet alleen de lesstof nieuw, maar ik moet ook nog alles in het Nederlands leren. Elk onderwerp moet ik vanaf het begin bestuderen."

Afgelopen week hing een tekening die zij maakte over haar vlucht, in perscentrum Nieuwspoort in Den Haag, tussen andere kunst van vluchtelingen. Bij de opening waren meer Turken die recent een verblijfsstatus kregen. Zoals Emrah (32), die voor een grote Gülengezinde humanitaire organisatie werkte, en daarom in Turkije vervolgd dreigde te worden. Meer dan veertig van zijn voormalige collega's zijn inmiddels vastgezet.

Wiet roken

Hij vond zijn tijd in het azc in Drachten 'saai en deprimerend'. "Veel Gülensympathisanten, zoals ik, zijn hoog opgeleid en hebben goede banen. Er zaten daar verder geen Turken, maar wel veel Algerijnen, Syriërs en Marokkanen. Die hielden er andere gewoonten op na, zoals wiet roken. Ik vond er weinig aansluiting." Hij doodde de tijd door te lezen en zijn ervaringen op te schrijven.

Inmiddels woont Emrah bij vrienden in Deventer. Een groot netwerk onder Nederlandse Turken heeft hij niet. "Turkse mensen in Nederland zijn vrij conservatief. Sommigen komen bedreigend over. Dat zie ik ook om me heen." Toen hij eens met een paar vrienden bij een Gülen-gelieerde stichting in Deventer zat, werden ze door vreemden uitgemaakt voor terrorist. Vanwege de dreiging die hij ervaart, wil hij ook niet met zijn naam in de krant. Hij hoopt in Nederland of in België aan de slag te kunnen bij een humanitaire organisatie. Hij studeerde in Leuven en werkt nu aan een voorstel voor een nieuw promotieonderzoek. "Ik wil hier blijven tot het in Turkije weer veilig is. Nu kan ik niet terug. Dan zou ik direct in de gevangenis worden gezet."

De volledige naam van Emrah is bekend bij de redactie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden