Eerste Kamer gaat beter letten op integriteit

Minister Kajsa Ollongren in de Eerste Kamer. Beeld ANP, Bart Maat

Er komen integriteitsregels voor senatoren. Maar wie gaat die regels handhaven?

De Eerste Kamer gaat een gedragscode opstellen voor haar leden. De code gaat over de banen die senatoren naast hun politieke werk mogen hebben, over hun omgang met lobbyisten en over het aannemen van cadeaus. Ook krijgen nieuwe parlementariërs voortaan een introductieles over het thema integriteit. Daarnaast gaat de senaat nevenfuncties en geschenken nauwkeurig bijhouden in een openbaar register.

De maatregelen zijn een reactie op kritiek die de Eerste Kamer al lang hoort: er zou te veel risico zijn op belangenverstrengeling bij leden. Bijna allemaal hebben ze een aantal maatschappelijke functies naast hun werk als parlementariër. Sommigen hebben een bedrijf, anderen zitten in de raad van commissarissen van een grote firma of zijn voorzitter van een vereniging. Dat zo’n ‘dubbele pet’ problematisch kan zijn, bleek bij VVD-Kamerlid Anne-Wil Duthler: ze stemde in 2014 voor een wet waarover haar eigen bedrijf had geadviseerd. Vorig jaar becijferde het journalistieke platform Follow the Money dat de 75 senatoren bij elkaar 439 bijbanen hebben. Ook de Raad van Europa dringt al jaren aan op strengere integriteitsregels voor de Kamerleden in hun statige zaal aan het Binnenhof. 

Een groot deel van de senaat heeft zich die kritiek nu aangetrokken. Alle partijen, behalve de PVV, zien een algemene gedragscode zitten, gaven ze vanavond aan in een debat. Maar het zal nog lastig worden om tot een regeling te komen waar iedereen zich in kan vinden. 

Lobbyen

VVD-fractieleider Annemarie Jorritsma bijvoorbeeld, heeft geen behoefte aan regels over lobbyisten. Wat haar betreft “kan er eigenlijk nooit genoeg gelobbyd worden”, want een parlementariër moet zoveel mogelijk opvattingen uit de samenleving kennen, vindt zij, “zolang het maar niet ontaardt in omkoping of onder druk zetten”. Niko Koffeman, van de Partij voor de Dieren, wil juist ‘namen en rugnummers’ van alle lobbyisten die de deur platlopen bij Kamerleden. Zijn partij en de SP willen die namen vastleggen in een lobbyregister. Maar andere partijen lijkt het praktisch erg ingewikkeld om elk bezoek of telefoongesprek met een belangenbehartiger te melden en te openbaren. 

Een ander twistpunt zal het toezicht op de integriteitsregels worden. Moet er een onafhankelijke, externe toezichthouder komen die de regels handhaaft, of kunnen de Kamerleden dat zelf wel? En moet er een straf komen op overtreding van de gedragscode? Daarover is de senaat het nog lang niet eens. 

CDA-fractieleider Elco Brinkman vindt de kritiek op dubbele petten van Kamerleden overdreven. Het integriteitsprobleem is volgens hem klein. “We moeten niet met een mitrailleur vol wantrouwen schieten op een groep goedwillende personen die de democratie willen dienen.”

Lees ook:

Kritiek groeit op gedragsregels Eerste Kamer

Deskundigen vinden dat de Eerste Kamer een externe toezichthouder nodig heeft, die waakt over de integriteit van de senatoren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden