Eerste baby in vondelingenkamer

Het is de vraag of er een strafrechtelijk onderzoek tegen de moeder of tegen de hulpverlening komt

Voor het eerst is een baby in een Nederlandse vondelingenkamer achtergelaten. In de nacht van donderdag op vrijdag heeft een jonge moeder in Groningen haar net geboren baby overgedragen aan Beschermde Wieg, een stichting die vier vondelingenkamers in het land beheert, waar vrouwen hun kind kunnen afgeven.

De vrouw belde vlak voor de bevalling naar de noodlijn, waar ze vrijwilliger Kitty Nusteling aan de telefoon kreeg. "Ze wist niet wat ze met het kindje aan moest en vertelde van plan te zijn het ergens buiten achter te laten", zegt Nusteling. "Ik heb haar ervan overtuigd om het kind op een veilige plek af te staan, en haar in contact gebracht met een verloskundige."

Na de bevalling heeft Beschermde Wieg de baby naar het Groningse Martini Ziekenhuis gebracht voor onderzoek, waarna het door de Raad voor de Kinderbescherming bij een crisispleeggezin is geplaatst.

Het te vondeling leggen van een baby is strafbaar, er staat maximaal 4,5 jaar cel en een geldboete van ongeveer 20.000 euro op. Of het faciliteren van het te vondeling leggen ook strafbaar is, moet de komende maanden blijken. De vondelingenkamers, die twee jaar geleden zijn opgezet, werden tot nu toe gedoogd. De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming vindt de kamers 'geen toereikende oplossing' voor moeder en kind, maar benadrukte in 2014 dat een verbod niet helpt om de problemen te voorkomen waardoor vrouwen hun kind te vondeling leggen.

Toenmalig staatssecretaris Fred Teeven van justitie gaf aan dat het moeilijk is om op te treden tegen vondelingenkamers. Het Openbaar Ministerie moet er per geval over oordelen.

"Wat dat betreft is dit een spannend moment", zegt Richard Bakker van de Raad voor de Kinderbescherming. "De vondelingenkamer kan gezien worden als uitlokking." Woordvoerders van de politie en het Openbaar Ministerie willen geen details geven, de zaak wordt momenteel onderzocht. Ook Bakker kan nog niet zeggen of de raad stappen gaat ondernemen.

Desondanks blijft de raad bij zijn standpunt: hij is geen voorstander van de vondelingenkamer, waar vrouwen anoniem afstand kunnen doen van hun kind. "Ieder kind heeft er recht op zijn of haar achtergrond te kennen", zegt Bakker. "Bovendien zijn er ook officiële instanties waar moeders onder geheimhouding kunnen afstaan, zodat ze voor de buitenwereld anoniem blijven."

De Raad voor de Kinderbescherming vindt dan ook dat het te vondeling leggen strafbaar moet blijven. "Niet per se vanwege strafoplegging van moeders, maar om de verplichting van politie om onderzoek te doen en de moeder op te sporen, zodat kan worden vastgesteld wie zij is en of zij veilig is."

Beschermde Wieg zegt niet te weten hoe de moeder heet van het kindje dat afgelopen week werd afgestaan. Wel heeft de vrouw haar persoonsgegevens op aandringen van de stichting in een gesloten envelop achtergelaten bij de vroedvrouw. Die ligt nu bij een notaris. Wanneer het kind 16 jaar wordt, kan het de envelop opvragen.

"Wat ons betreft is de baby dus ook niet te vondeling gelegd", zegt vrijwilliger Nusteling. "Toch bieden we ook hulp aan vrouwen die hun gegevens niet willen achterlaten. Het is geen elegante oplossing, maar de wet zit fout. Idealiter hoort een kind te weten wie zijn of haar ouders zijn. Maar is het niet belangrijker dat het kind leeft, en niet ergens is gedumpt of vermoord door zijn moeder?"

Anders dan de Kinderbescherming gelooft ze niet dat de vondelingenkamer een 'aanzuigende werking' heeft. "Niemand denkt lichtvaardig over het te vondeling leggen van haar kind", zegt ze. "De vrouwen die bij ons komen zijn doodsbang; denk aan eerwraak of incest. Net als de moeder van deze baby, durven ze niet naar reguliere zorginstellingen, waar hun gegevens worden geregistreerd. Bij ons vinden ze die anonimiteit wel."

Vondelingen in cijfers

In 2015 zijn er volgens het Nederlands Instituut voor de Documentatie van Anoniem Afstanddoen buiten de vondelingenkamer om twee vondelingen aangetroffen en twee babylijkjes gevonden.

Sinds de oprichting anderhalf jaar geleden, is Stichting Beschermde Wieg in totaal 98 keer gebeld.

De stichting beheert vondelingenkamers in Papendrecht, Groningen, Oudenbosch en Middelburg.

In de loop van dit jaar wordt de eerste vondelingenkamer in een ziekenhuis geopend, in het Isala in Zwolle.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden